Bintang pra-jujukan utama
Pembentukan bintang |
---|
![]() |
Kelas objek |
|
Konsep teori |
|
|
Bintang pra-jujukan utama (Jawi: بينتڠ ڤراجوجوقن اوتامcode: ms is deprecated ; juga dikenali sebagai bintang PMS dan objek PMS) ialah bintang dalam peringkat apabila ia belum mencapai jujukan utama. Pada awal hayatnya, objek itu ialah protobintang yang berkembang dengan memperoleh jisim daripada sampul debu dan gas antara bintang yang berada di sekelilingnya. Selepas protobintang meniup jauh sampul ini, ia boleh dilihat secara optik dan muncul dalam garis lahir bintang dalam rajah Hertzsprung-Russell. Pada ketika ini, bintang telah memperoleh hampir semua jisimnya tetapi belum memulakan pembakaran hidrogen (iaitu pelakuran nuklear hidrogen). Bintang itu terus menguncup, suhu dalamannya meningkat sehingga ia mula membakar hidrogen pada jujukan utama umur sifar. Tempoh penguncupan ini adalah peringkat urutan pra-utama.[1][2][3][4] Objek PMS yang diperhatikan sama ada boleh menjadi bintang T Tauri, jika ia mempunyai kurang daripada 2 jisim suria (M☉), atau bintang Herbig Ae/Be, jika ia mempunyai 2 hingga 8 M☉. Namun bintang yang lebih besar tidak mempunyai peringkat pra-jujukan utama kerana mereka menguncup terlalu cepat sebagai protobintang. Apabila ia kelihatan, hidrogen di terasnya sudah melakur dan ia kini objek jujukan utama.
Sumber tenaga objek PMS ialah penguncupan graviti, berbanding pembakaran hidrogen dalam bintang jujukan utama. Dalam rajah Hertzsprung–Russell, bintang pra-jujukan utama dengan lebih daripada 0.5 M☉ mula-mula bergerak secara menegak ke bawah di sepanjang jejak Hayashi, kemudian ke kiri dan mendatar di sepanjang jejak Henyey, sehingga mereka akhirnya berhenti di jujukan utama. Bintang pra-jujukan utama dengan kurang daripada 0.5 M menguncup secara menegak di sepanjang jejak Hayashi untuk keseluruhan evolusinya.
Bintang PMS boleh dibezakan secara empirik berbanding bintang jujukan utama dengan menggunakan spektrum bintang untuk mengukur graviti permukaannya. Objek PMS mempunyai jejari yang lebih besar daripada bintang jujukan utama dengan jisim bintang yang sama dan dengan itu mempunyai graviti permukaan yang lebih rendah. Walaupun ia boleh dilihat secara optik, objek PMS adalah jarang berbanding objek jujukan utama, kerana penguncupannya berlangsung hanya 1 peratus daripada masa yang diperlukan untuk pelakuran hidrogen. Semasa bahagian awal peringkat PMS, kebanyakan bintang mempunyai cakera sirkumnajam, yang merupakan tapak pembentukan planet.
Lihat juga
- Cakera protoplanet
- Protostar
- Evolusi bintang
- Objek bintang muda
Rujukan
- ^ Richard B. Larson (10 September 2003). "The physics of star formation" (PDF). Reports on Progress in Physics. 66: 1669–1673. arXiv:astro-ph/0306595. Bibcode:2003RPPh...66.1651L. doi:10.1088/0034-4885/66/10/r03.
- ^ Neil F. Comins; William J. Kaufmann III (2011). Discovering the Universe. m/s. 350. ISBN 978-1-4292-5520-2.
- ^ Derek Ward-Thompson; Anthony P. Whitworth (2011). An Introduction to Star Formation. Cambridge University Press. m/s. 119. ISBN 978-1-107-62746-8.
- ^ Stahler, S. W.; Palla, F. (2004). The Formation of Stars. Weinheim: Wiley-VCH. ISBN 978-3-527-40559-6.