Aglomeracja trójmiejska
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Zatoka_Gda%C5%84ska.png/220px-Zatoka_Gda%C5%84ska.png)
Aglomeracja trójmiejska (także aglomeracja Trójmiasta lub aglomeracja gdańska[1][2]) – aglomeracja na północy Polski nad Zatoką Gdańską. Centralną część tworzy Trójmiasto, czyli policentryczny obszar miast Gdańsk, Sopot i Gdynia. Zewnętrzną część stanowią pozostałe miejscowości w jego pobliżu od Tczewa na południu do Kartuz na zachodzie i Władysławowa na północy[3].
W zależności od koncepcji i przyjętych kryteriów delimitacji obszarów liczba ludności zamieszkującej aglomerację wynosi od ponad 993 tys. do 1,5 mln osób. Według koncepcji przedstawiających zakres obszarowy aglomeracja obejmuje powierzchnię od 2161,8 do 3719 km².
Miasta zaliczane do aglomeracji: Gdańsk, Sopot, Gdynia, Tczew, Pruszcz Gdański, Kartuzy, Żukowo, Rumia, Reda, Wejherowo, Puck, Władysławowo, Jastarnia, Hel.
Obszar metropolitalny Gdańsk-Sopot-Gdynia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Aglomeracja_Tr%C3%B3jmiasta_na_mapie_Polski_i_Woj._Pomorskiego.png/219px-Aglomeracja_Tr%C3%B3jmiasta_na_mapie_Polski_i_Woj._Pomorskiego.png)
15 września 2011 powołano stowarzyszenie samorządowe Obszar Metropolitalny Gdańsk-Sopot-Gdynia mające na celu zacieśnienie współpracy i doprowadzenie do harmonijnego rozwoju całego obszaru metropolitalnego Trójmiasta, poprzez wykorzystanie potencjału miast i gmin członkowskich, z poszanowaniem ich odrębności i specyfiki. W ramach OMG-G-S działa 57 samorządów, obejmujące łącznie obszar o powierzchni blisko 5,5 tys. km² (wg powierzchni powiatów: 6,7 tys. km²), zamieszkałe przez blisko 1,5 mln mieszkańców. W strukturze OMG-G-S decydującą rolę ma walne zgromadzenie członków, zarząd (w jego skład wchodzą prezydenci miast Trójmiasta) i komisja rewizyjna.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/AglomeracjaTr%C3%B3jmiastaMapa2.jpg/218px-AglomeracjaTr%C3%B3jmiastaMapa2.jpg)
Koncepcje aglomeracji Trójmiasta
Aglomeracja według P. Swianiewicza i U. Klimskiej
W 2005 Paweł Swianiewicz oraz Urszula Klimska wyznaczyli obszar aglomeracji z ośrodkiem centralnym Trójmiasto (Gdańsk, Gdynia, Sopot) oraz przyległych 28 gmin. Obszar ten w 2002 zamieszkiwało 1,21 mln osób. Przy wyznaczaniu aglomeracji przeprowadzono delimitację obszarów przyległych, uwzględniając saldo migracji w latach 1998–2002, gęstość zaludnienia (w 2002), współczynnik zatrudnienia związany z natężeniem dojazdów[4].
Gmina | Liczba ludności (2010-12-31[5]) [osób] | Powierzchnia (2011-01-01[6]) [km²] | Gęstość zaludnienia [osób/km²] |
---|---|---|---|
Gdańsk | 456967 | 261,96 | 1744,42 |
Gdynia | 247324 | 135,14 | 1830,13 |
Sopot | 38141 | 17,28 | 2207,23 |
gm. Cedry Wielkie | 6470 | 124,27 | 52,06 |
gm. Gniew | 15497 | 194,12 | 79,83 |
gm. Kartuzy | 32189 | 206,45 | 155,92 |
gm. Kolbudy | 14019 | 82,66 | 169,60 |
gm. Kosakowo | 9710 | 50,14 | 193,66 |
Krynica Morska | 1361 | 116,01 | 11,73 |
gm. Luzino | 14116 | 111,47 | 126,63 |
gm. Nowy Dwór Gdański | 17843 | 213,20 | 83,69 |
gm. Pelplin | 16675 | 141,02 | 118,25 |
gm. Puck | 23800 | 237,38 | 100,26 |
Pruszcz Gdański | 26834 | 16,47 | 1629,27 |
gm. Pruszcz Gdański | 20486 | 143,80 | 142,46 |
gm. Przodkowo | 7627 | 85,18 | 89,54 |
gm. Przywidz | 5331 | 129,34 | 41,22 |
gm. Pszczółki | 8473 | 50,12 | 169,05 |
Reda | 20959 | 30,92 | 677,85 |
Rumia | 52931 | 30,10 | 1531,79 |
gm. Stegna | 9695 | 170,09 | 57,00 |
gm. Stężyca | 5308 | 116,04 | 45,74 |
gm. Somonino | 9725 | 112,11 | 86,75 |
gm. Subkowy | 5388 | 77,80 | 69,25 |
gm. Szemud | 14722 | 176,91 | 83,22 |
gm. Sztutowo | 3582 | 111,53 | 32,12 |
Tczew | 60152 | 22,38 | 2687,76 |
gm. Tczew | 12261 | 170,60 | 71,87 |
Wejherowo | 47794 | 25,53 | 1872,07 |
gm. Wejherowo | 21654 | 194,25 | 111,47 |
gm. Żukowo | 29643 | 164,04 | 180,71 |
Razem (aglomeracja) | 1249853 | 3718,31 | 336,13 |
Aglomeracja według urzędu marszałkowskiego
W 2009 Departament Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego opracował Plan zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego, gdzie scharakteryzował aglomerację Trójmiasta i dokonał delimitacji jego obszaru. Według urzędu marszałkowskiego aglomerację obejmują 3 miasta na prawach powiatu: Gdańsk, Gdynia, Sopot oraz 27 gmin. Przy przeprowadzaniu delimitacji brano pod uwagę m.in. aspekty przestrzenne, uwarunkowania społeczno-gospodarcze, prawno-polityczne, ekologiczne, funkcjonalno-techniczne, ekonomiczne. W wyznaczonym obszarze wyróżniono podstawowe elementy składowe jego struktury oraz rozpatrzono powiązania wewnętrzne i zewnętrzne[2].
Gmina | Liczba ludności (2010-12-31[5]) [osób] | Powierzchnia (2011-01-01[6]) [km²] | Gęstość zaludnienia [osób/km²] |
---|---|---|---|
Gdańsk | 456967 | 261,96 | 1744,42 |
Gdynia | 247324 | 135,14 | 1830,13 |
Sopot | 38141 | 17,28 | 2207,23 |
gm. Cedry Wielkie | 6470 | 124,27 | 52,06 |
Hel | 3720 | 21,72 | 171,27 |
Jastarnia | 3911 | 7,80 | 501,41 |
gm. Kartuzy | 32189 | 206,45 | 155,92 |
gm. Kolbudy | 14019 | 82,66 | 169,60 |
gm. Kosakowo | 9710 | 50,14 | 193,66 |
gm. Luzino | 14116 | 111,47 | 126,63 |
Puck | 11249 | 4,79 | 2348,43 |
gm. Puck | 23800 | 237,38 | 100,26 |
Pruszcz Gdański | 26834 | 16,47 | 1629,27 |
gm. Pruszcz Gdański | 20486 | 143,80 | 142,46 |
gm. Przodkowo | 7627 | 85,18 | 89,54 |
gm. Przywidz | 5331 | 129,34 | 41,22 |
gm. Pszczółki | 8473 | 50,12 | 169,05 |
Reda | 20959 | 30,92 | 677,85 |
Rumia | 46107 | 30,10 | 1531,79 |
gm. Stegna | 9695 | 170,09 | 57,00 |
gm. Somonino | 9725 | 112,11 | 86,75 |
gm. Suchy Dąb | 4034 | 84,51 | 47,73 |
gm. Szemud | 14722 | 176,91 | 83,22 |
Tczew | 60152 | 22,38 | 2687,76 |
gm. Tczew | 12261 | 170,60 | 71,87 |
gm. Trąbki Wielkie | 10063 | 162,58 | 61,90 |
Wejherowo | 47794 | 25,53 | 1872,07 |
gm. Wejherowo | 21654 | 194,25 | 111,47 |
Władysławowo | 15111 | 39,22 | 385,29 |
gm. Żukowo | 29643 | 164,04 | 180,71 |
Razem (aglomeracja) | 1232287 | 3069,21 | 401,50 |
Teren | 1999 | % | 2004 | % | 2009 | % |
---|---|---|---|---|---|---|
Trójmiasto | 760 210 | 64,12 | 752 943 | 62,72 | 742 910 | 60,66 |
inne miasta aglomeracji | 241 902 | 20,40 | 246 581 | 20,54 | 255 103 | 20,83 |
tereny wiejskie | 183 438 | 15,48 | 200 985 | 16,74 | 226 774 | 18,51 |
Aglomeracja ogółem | 1 185 550 | 100,00 | 1 200 509 | 100,00 | 1 224 787 | 100,00 |
Aglomeracja Trójmiasta według Paryska
W 2008 Jerzy Jan Parysek przedstawił, że głównym ośrodkiem aglomeracji Trójmiasta jest Gdańsk, którego funkcje uzupełnia Gdynia. Do innych ośrodków aglomeracji należą: Sopot, Wejherowo, Reda, Rumia, Pruszcz Gdański. Określił, że aglomeracja stanowi policentryczny układ przestrzenno-funkcjonalny, który zamieszkuje ponad 1 mln osób[1].
Aglomeracja Trójmiasta według Jałowieckiego
W 2000 Bohdan Jałowiecki przedstawił, powołując się na Bassada, że policentryczne Trójmiasto (Gdańsk, Gdynia, Sopot) wraz z terenami podmiejskimi jest metropolią, przy czym ów termin należy relatywizować, dopasowując go do polskich kryteriów. Podobnie postępują w 2003 Herbst i Smętkowski w roku 2001[8]
Inne koncepcje
Inne koncepcje podające liczbę mieszkańców aglomeracji, obszaru funkcjonalnego, zespołu miejskiego:
- według programu ESPON "obszar funkcjonalny Gdańska" (FUA, ang. Functional Urban Area) w 2002 zamieszkiwało 993 tys. osób[9].
- według Eurostat w 2001 (LUZ Gdańsk, ang. Larger Urban Zone) – 1 097 654 mieszkańców i obszar 3457,32 km²[10][11], które dane przyjął też T. Markowski[12],
- według Eurostat w 2004 (LUZ Gdańsk, ang. Larger Urban Zone) – 1 105 203 mieszkańców i obszar 3457,32 km²[11][10].
Podstawowe dane liczbowe dotyczące aglomeracji Trójmiasta
Teren | Populacja [osób] (aglomeracja Trójmiasta zajmuje: () ) | Powierzchnia [km²] (aglomeracja Trójmiasta zajmuje: () ) |
---|---|---|
Aglomeracja Trójmiasta | 1 232 287[2] (-) | 3069,21[7] (-) |
Województwo Pomorskie | 2 319 735[13] (53%) | 18 310,34 (17%) |
Polska | 38 433 600 (3%) | 312 679 (1%) |
Zobacz też
- Gdański Obszar Metropolitalny
- Metropolitalny Związek Komunikacyjny Zatoki Gdańskiej
- PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście
- Trójmiasto
Przypisy
- ↑ a b Jerzy Jan Parysek: Aglomeracje miejskie w Polsce oraz problemy ich funkcjonowania i rozwoju. W: Wybrane problemy rozwoju i rewitalizacji miast: aspekty poznawcze i praktyczne. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, IGSEiGP UAM, 2008, s. 35, 36, seria: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna nr 5. ISBN 978-83-61320-33-3.
- ↑ a b c d Plan zagospodarowania przestrzennego województwa pomorskiego. pomorskie.eu. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-08-30)].. Gdańsk, 2009-10, s. 144 (Załącznik do Uchwały Nr 1004/XXXIX/09 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 26 października 2009 r.; Dz. Urz. Pomorskiego z 2009 r., Nr 172, poz. 3361)
- ↑ Prezentacja dotycząca aglomeracji Trójmiasta (dostęp 10 lutego 2017)
- ↑ Paweł Swianiewicz, Urszula Klimska. Społeczne i polityczne zróżnicowanie aglomeracji w Polsce – waniliowe centrum, mozaika przedmieść. „Prace i Studia Geograficzne”. 35, s. 51, 53-56, 2005. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. ISSN 0208-4589.
- ↑ a b Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
- ↑ a b Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
- ↑ a b Bank danych regionalnych GUS
- ↑ Mozaika przedmieść, Paweł Swianiewicz
- ↑ ESPON project 1.4.3 Study on Urban Functions (Final Report). Luxembourg: The ESPON Monitoring Committee, 2007-03, s. 94. ISBN 2-9600467-2-2.
- ↑ a b Urban Audit: Data that can be accessed: LUZ Gdansk. Eurostat. [dostęp 2011-07-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-04-06)].
- ↑ a b Urban Audit: City Profiles: Gdansk. Eurostat. [dostęp 2011-07-24].
- ↑ Dane na koniec roku 2001 na podstawie (PDF)Tadeusz Markowski: Funkcje Metropolitalne Pięciu Stolic Województw Wschodnich. s. 330. [dostęp 2009-03-08].
- ↑ /, Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2018-09-26] (pol.).
Linki zewnętrzne
- Mapa zaludnienia. woj-pomorskie.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-09-27)].
- Mapa administracyjna województwa. woj-pomorskie.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-03-28)].
- Mapa SKM