Alda Merini
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 21 marca 1931 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 1 listopada 2009 | ||
Narodowość | włoska | ||
Dziedzina sztuki | literatura | ||
| |||
Strona internetowa |
Alda Giuseppina Angela Merini (ur. 21 marca 1931 w Mediolanie, zm. 1 listopada 2009 tamże) – włoska poetka, aforystka i pisarka, jedna z najważniejszych przedstawicielek współczesnej poezji włoskiej, uhonorowana Orderem Zasługi Republiki Włoskiej.
Życiorys
Alda urodziła się w 1933 r. w Mediolanie jak córka urzędnika Nemo Merini i gospodyni domowej Emilii Painelli. Dziadek jej ojca Giovanni pochodził z Brunate i był najstarszym synem hrabiego Como. Został wydziedziczony za małżeństwo z chłopką Maddaleną Baserga. Alda miała dwójkę rodzeństwa, siostrę Anne i brata Ezio[1]. W 1947 r. Merini trafiła na miesiąca do kliniki Villa Turro w Mediolanie, gdzie zdiagnozowano u niej zaburzenie afektywne dwubiegunowe. Uczyła się w szkole zawodowej Scuola Professionale Femminile L. Mantegazza. Starała się o przyjęcie do liceum, ale nie zdała egzaminu z języka włoskiego. Jedna z jej nauczycielek dostrzegła talent 16-letniej wówczas dziewczyny i pokazała jej wiersze krytykowi literackiemu Giacinto Spagnoletti, który stał się jego przewodnikiem[2][3].
9 sierpnia 1953 r. poślubiła Ettore Carnitiego, właściciela sieci piekarni w Mediolanie, z którym miała czworo dzieci. W latach 1964–1978 przebywała w kilku szpitalach psychiatrycznych. W ciągu całego życia spędziła w nich prawie 20 lat. Została poddana 37 razy elektrowstrząsom[4]. W międzyczasie, na przepustkach, zdążyła urodzić cztery córki, które zostały oddane do rodzin zastępczych. Ostatecznie ze szpitala-więzienia uwolniła ją ustawa z 1978 r., zakazująca przetrzymywania pacjentów w takich ośrodkach wbrew ich woli[3][4]. W 1981 r. zmarł jej mąż. Dwa lata później poślubiła wieloletniego przyjaciela, poetę i lekarza z Taranto, Michela Pierri. W 1986 r. wróciła do Mediolanu. Zmarła 1 listopada 2009 r. w szpitalu San Paolo w Mediolanie. Została pochowana na cmentarzu monumentalnym w Mediolanie (Cimitero monumentale di Milano).[2][5].
Alda została uhonorowana nadaniem jej imieniem i nazwiskiem nazwy ulicy na mediolańskim przedmieściu Rozzano[6].
Twórczość
Alda Merini była jednym z najbardziej płodnych twórców współczesnej poezji i zmysłem aforystycznym. U schyłku życia stała się najczęściej czytaną z włoskich poetów, docenianą i znajdującą się w centrum życia kulturalnego. Za swoją twórczość otrzymała wiele prestiżowy nagród krajowych i międzynarodowych[5][7]. Erotyzm i wiara przeżywana w kategoriach paradoksu, doświadczenie samotności i choroby, lęk, to, obok wątku autotematycznego, główne zagadnienia jej twórczości[8]. Odkryta została dość późno przez szeroką publiczność po latach milczenia. Była wysoko ceniona przez krytyków i autorów takich jak Salvatore Quasimodo, Pier Paolo Pasolini, Giovanni Raboni, Giorgio Manganelli czy Maria Corti. Jest zaliczana do najważniejszych i najbardziej wymownych głosów w XX w[4][5][9]. Była zgłaszana do Nobla, porównywana z Wisławą Szymborską[3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/db/Alda_Merini_grave_Milan_2015.jpg/220px-Alda_Merini_grave_Milan_2015.jpg)
Zadebiutowała w 1951 r., w wieku 16 lat, w antologii Poetki XX wieku, której redaktorem był Vanni Scheiwiller. Wiersze Aldy zostały uwzględnione za namową Eugenia Montalego, późniejszego laureata Nagrody Nobla (z 1975 roku)[3][4]. W 1953 r. wydała swój pierwszy tom wierszy La presenza di Orfeo (Obecność Orfeusza), który zostaje przetłumaczony na angielski i wydany w USA. W 1955 r. opublikowała swój drugi zbiór wierszy, Paura di Dio, który zawierał wiersze napisane między 1947 a 1953 rokiem oraz trzeci Nozze romane. W 1958 w antologii liryki włoskiej uwzględnia ją Salvatore Quasimodo, noblista z 1959 r. Najbardziej płodnym okresem był okres od lat 80. XX w., po przerwie spowodowanej pobytem w zakładzie psychiatryczny. W 1986 r. wydała swoją pierwszą pracę prozą L’altra verità. Diario di una diversa[3]. Zawarła w niej informacje o pobycie w szpitalu Villa Fiorita w Affori na przedmieściu Mediolanu[3].
W 2019 r. ukazało się pierwsze wydania zbioru poezji Aldy Merini w języku polskim, w przekładzie Jarosława Mikołajewskiego Ziemia Święta | La Terra Santa[9].
Wybrana twórczość
Poezja
- La presenza di Orfeo, 1953
- Paura di Dio, 1955
- Nozze romane, 1955
- Tu sei Pietro, 1962
- La presenza di Orfeo (Scheiwiller 1993, die Ausgabe enthält alle vier zuvor genannten Werke)
- La Terra Santa, 1984
- Testamento, 1988
- Vuoto d’amore, 1991
- Ballate non pagate, 1995
- Fiore di poesia, 1998
- Superba è la notte, 2000
- L’anima innamorata, 2000
- Corpo d’amore, Un incontro con Gesù, 2001
- Magnificat. Un incontro con Maria, 2002
- Poema di Pasqua, 2003
- La carne degli Angeli, 2003
- Più bella della poesia è stata la mia vita, 2003
- Clinica dell’abbandono, 2004
Proza
- L’altra verità. Diario di una diversa, 1986
- Delirio amoroso, 1989
- Il tormento delle figure, 1990
- Le parole di Alda Merini, 1991
- La pazza della porta accanto, 1995
- La vita facile, 1996
- Lettere a un racconto. Prose lunghe e brevi, 1998
- Il ladro Giuseppe. Racconti degli anni Sessanta, 1999
Galeria
- Alda Merini z włoskim pisarzem Aldo Busi
- Alda Merini z Vanni Scheiwiller, Enrico Baj i Alain Elkann
- Alda Merini z piosenkarką Milvą
- Kondolencje zawieszone przy bramie domu Aldy Merini po jej śmierci
Przypisy
- ↑ Alda Merini ritrova la sua Brunate grazie al premio di letteratura. BiBazz. [dostęp 2020-03-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-04-19)]. (wł.).
- ↑ a b Alda Merini Biografia. Aldamerini Sito Ufficiale. [dostęp 2020-03-29]. (wł.).
- ↑ a b c d e f Jarosław Mikołajewski: Mieszkanka Ziemi Świętej. La Terra Santa Aldy Merini. Nagroda Literacka im. Leopolda Staffa. [dostęp 2020-03-29].
- ↑ a b c d Miłada Jędrysik: Trzy śmierci. Wysokieobcasy.pl. [dostęp 2020-03-29].
- ↑ a b c Augusto Benemeglio: Michele Pierri e Alda Merini. Iuncturae. [dostęp 2020-03-29]. (wł.).
- ↑ Via Alda Merini. Italiaonline.it. [dostęp 2020-03-29]. (wł.).
- ↑ Płaszczewska 2016 ↓, s. 299.
- ↑ Płaszczewska 2016 ↓, s. 300.
- ↑ a b Ziemia Święta La Terra Santa Alda Merini. SIW ZNAK Sp. z o.o.. [dostęp 2020-03-29].
Bibliografia
- Olga Płaszczewska. Dwa głosy z Mediolanu –Antonia Pozzi i Alda Merini. „Italica Wratislaviensia, Nr 7 (2016)”, s. 295–302, 2016-06-01. ISSN 2084-4514.
- ISNI: 0000000121455889
- VIAF: 100979376
- LCCN: nr91025034
- GND: 119389592
- LIBRIS: rp369jp92wmc282
- BnF: 13326327t
- SUDOC: 035639210
- SBN: CFIV053500
- NLA: 42204610
- NKC: ola2004212048
- DBNL: meri008
- BNE: XX1476827
- NTA: 143781006
- BIBSYS: 90389128
- CiNii: DA17214814
- Open Library: OL51319A
- PLWABN: 9810561574305606
- NUKAT: n97008520
- J9U: 987007265362005171
- PTBNP: 1193064
- CANTIC: a10321925
- NSK: 000322483
- CONOR: 131095139
- LIH: LNB:xwS;=CS
- RISM: people/40200756