Aldous Huxley
![]() | Ten artykuł od 2020-12 wymaga zweryfikowania podanych informacji. Należy podać wiarygodne źródła w formie przypisów bibliograficznych. Część lub nawet wszystkie informacje w artykule mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Sprawdź w źródłach: Encyklopedia PWN • Google Books • Google Scholar • Federacja Bibliotek Cyfrowych • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary) Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
![]() Aldous Huxley (1930) | |||
Imię i nazwisko | Aldous Leonard Huxley | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 26 lipca 1894 | ||
Data i miejsce śmierci | 22 listopada 1963 | ||
Narodowość | angielska | ||
Język | angielski | ||
Ważne dzieła | |||
| |||
![]() | |||
| |||
| |||
Strona internetowa |
Aldous Leonard Huxley (ur. 26 lipca 1894 w Godalming, zm. 22 listopada 1963 w Los Angeles) – angielski powieściopisarz, nowelista, eseista, poeta.
Życiorys
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/2023_Warszawa_Dzielna_17%2C_mural%2C_4.jpg/220px-2023_Warszawa_Dzielna_17%2C_mural%2C_4.jpg)
Jego ojcem był Leonard Huxley, pisarz i wydawca, a dziadkiem Thomas Huxley, znany biolog i eseista. Matka zmarła w 1908 roku, kiedy Huxley miał 13 lat. Wstępną edukację odbył w domu rodzinnym, a następnie w ekskluzywnej szkole średniej Eton College. Studiował medycynę i filozofię w Oksfordzie. W roku 1911 przerwał naukę z powodu zagrożenia ślepotą, a nawet nauczył się alfabetu Braille’a. Po dwóch latach mógł kontynuować studia w Oksfordzie. Także z powodu postępującej ślepoty nie uczestniczył w I wojnie światowej, lecz pracował w administracji państwowej. Po zakończeniu wojny poświęcił się pisarstwu.
W roku 1919 związał się z pismem Athenaeum, a następnie został krytykiem teatralnym w Westminster Gazzette. W latach 20. XX wieku wiele podróżował, przez 7 lat mieszkał we Włoszech (1923–1930), potem na południu Francji, w Ameryce Środkowej, w końcu w roku 1937 osiadł w Kalifornii.
Początkowo zajmował się poezją, wydając większą liczbę tomików poetyckich, z czasem jednak jego zainteresowania skierowały się w kierunku prozy. Jego pierwsza powieść wydana w roku 1921 Crome Yellow, została dobrze przyjęta przez krytykę. Kreślił karykaturalny obraz obyczajowy postaci z angielskiej inteligencji ówczesnych czasów, zgromadzonych na letni wypoczynek w wiejskiej posiadłości. Huxley w błyskotliwy i ironiczny sposób uwiecznił swoich gospodarzy z Garsington Manor, gdzie przebywał w czasie wojny.
Był propagatorem użytkowania środków psychoaktywnych, z których dwóm, meskalinie i LSD-25, poświęcił wiele czasu bezpośrednich badań. Z substancjami psychodelicznymi zetknął się podobno po raz pierwszy w Berlinie podczas spotkania z okultystą Aleisterem Crowleyem, który to poczęstował go peyotlem[1].
Jego śmierć przeszła w świecie bez echa. Stało się tak dlatego, że tego samego dnia w którym umarł – 22 listopada 1963 roku – zamordowano prezydenta Stanów Zjednoczonych, Johna F. Kennedy’ego. W ten sam dzień zmarł także C.S. Lewis[2]. Huxley zmarł w trzy lata po zdiagnozowaniu u niego nowotworu krtani[1]. Tuż przed śmiercią, na jego własne życzenie żona podała mu domięśniowo 200 mikrogramów LSD-25 w dwóch dawkach po 100 µg.
Powieść, która przysporzyła Huxleyowi największej sławy, to dystopia Nowy wspaniały świat. Pod koniec życia napisał, jakby w opozycji do niej, powieść Wyspa, prezentującą świat idealny.
Największą popularność w filozofii, zwłaszcza wśród naśladowców z nurtu New Age, zdobyło pojęcie filozofii wieczystej opracowane w książce pod tym samym tytułem.
Był agnostykiem[3] i wegetarianinem[4].
Ważniejsze dzieła Aldousa Huxleya
Powieści
- Crome Yellow (1921)
- W cudacznym korowodzie (Antic Hay, 1923)
- Jak suche liście (Those Barren Leaves, 1925)
- Kontrapunkt (Point Counter Point, 1928, w 1932 wydana w Polsce pod tytułem Ostrze na ostrze[5])
- Nowy wspaniały świat (Brave New World, 1932)
- Niewidomy w Ghazie (Eyeless in Ghaza, 1936)
- Po wielu latach (After Many a Summer Dies the Swan, 1939)
- Czas musi stanąć (Time Must Have a Stop, 1944)
- Małpa i Duch (Ape and Essence, 1948)
- Diabły z Loudun (The Devils of Loudun, 1952)
- Geniusz i Bogini (The Genius and the Goddess, 1955)
- Wyspa (Island, 1962)
Opowiadania
- Otchłań (Limbo, 1920)
- Śmiertelne zwoje (Mortal Coils, 1922)
- Mały Meksykanin i inne opowiadania (Little Mexican, 1924)
- Dwie lub trzy Gracje (Two or Three Graces, 1926)
- Brief Candles (1930)
- The Gioconda Smile (1938)
- Consider the Lilies (1954)
- The Ambassador of Capripedia (1961)
Eseje
- Eseje stare i nowe (Essays New and Old, 1926)
- Muzyka nocą (Music at Night, 1931)
- Filozofia wieczysta (The Perennial Philosophy, 1945)
- Drzwi percepcji (The Doors of Perception, 1954)
- Niebo i piekło (Heaven and Hell, 1956)
- Nowy wspaniały świat – 30 lat później – Raport rozbieżności (Brave New World Revisited, 1958; w grudniu 1960 wydana w Polsce pod tytułem Nowy wspaniały świat poprawiony[6])
Poezja
- The Burning Wheel (1916)
- Jonah (1917)
- The Defeat of Youth and Other Poems (1918)
- Leda (1920)
Dramat
- The World of Light (1931)
Drzewo genealogiczne
Thomas Arnold (1795–1842) | George Huxley | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Matthew Arnold (1822–1888) | Tom Arnold (1823–1900) | Thomas Henry Huxley (1825–1895) | Anna Heathorn (1825–1915) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Mary Augusta Ward (1851–1920) | (1) Julia Arnold) (1862–1908) | Leonard Huxley (1860–1933) | (2) Rosalind Bruce (1890–1994) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Julian Huxley (1887–1975) | Trevelyan (1891–1914) | (1) Maria ( –1955) | Aldous Huxley (1894–1963) | (2) Laura Archera | Andrew Huxley (1917–2012) | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Przypisy
- ↑ a b Aldous Huxley, ciekawostki o autorze „Nowego wspaniałego świata” - Czytaj PL [online], czytajpl.pl [dostęp 2024-04-22] (pol.).
- ↑ https://medium.com/greatepicurean/weird-history-john-f-kennedy-anthony-burgess-aldous-huxley-and-c-s-lewis-all-died-on-the-same-day-56c199a45313
- ↑ W 1962 roku napisał do Reida Gardnera: „Pozostaję agnostykiem, który aspiruje do bycia gnostykiem”.
- ↑ 50 lat temu zmarł autor "Nowego wspaniałego świata" | Newsweek [online], newsweek.pl [dostęp 2024-04-22] (pol.).
- ↑ Szczegółowy opis | Prosto do informacji - katalog zbiorów polskich bibliotek naukowych [online], nukat.edu.pl [dostęp 2024-04-22] (ang.).
- ↑ Z Historii Instytutu Literackiego: 1960. [w:] Kultura paryska [on-line]. Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura. [dostęp 2023-06-11].
Linki zewnętrzne
- Crome Yellow – LibriVox: free audiobooks (ang.)
- ISNI: 0000000122816383
- VIAF: 71392434
- ULAN: 500250227
- LCCN: n80057246
- GND: 118555081
- NDL: 00444123
- LIBRIS: dbqsvwrx4tg3b76
- BnF: 11908111q
- SUDOC: 026929287
- SBN: CFIV030798
- NLA: 36061249
- NKC: jn19990003772
- DBNL: huxl001
- BNE: XX1721461
- NTA: 069204780
- BIBSYS: 90089894, 1498562807560
- CiNii: DA0051240X
- Open Library: OL19767A
- PLWABN: 9810657017705606
- NUKAT: n93090011
- OBIN: 34082
- J9U: 987007262840905171
- PTBNP: 41529
- CANTIC: a11056496
- LNB: 000032359
- NSK: 000033792
- BNA: 000056055
- CONOR: 7055459
- BNC: 000040471
- ΕΒΕ: 158727
- BLBNB: 000224471
- KRNLK: KAC199613221
- LIH: LNB:V*143248;=BI
- PWN: 3913416
- Britannica: biography/Aldous-Huxley
- Treccani: aldous-leonard-huxley
- Universalis: aldous-huxley
- БРЭ: 4728252
- NE.se: aldous-huxley
- SNL: Aldous_Huxley
- VLE: aldous-huxley
- Catalana: 0033261
- DSDE: Aldous_Huxley
- Hrvatska enciklopedija: 26760