Arkadiusz Protasiuk
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | 13 listopada 1974 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | 10 kwietnia 2010 |
Przebieg służby | |
Lata służby | 1997–2010 |
Siły zbrojne | |
Formacja | |
Jednostki | |
Stanowiska | pilot, dowódca klucza, nawigator, oficer sekcji, dowódca załogi statku powietrznego |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Nagrobek_mjra_Arkadiusza_Protasiuka.jpg/200px-Nagrobek_mjra_Arkadiusza_Protasiuka.jpg)
Arkadiusz Protasiuk (ur. 13 listopada 1974 w Siedlcach, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski pilot klasy mistrzowskiej, kapitan pilot Wojska Polskiego pośmiertnie awansowany do stopnia majora, politolog, dowódca załogi samolotu Tu-154M nr boczny 101, który uległ katastrofie w Smoleńsku.
Życiorys
Urodził się w Siedlcach[1]. Jako dziecko wraz z rodziną przeprowadził się z Ząbkowic do Olkusza[2], gdzie współpracował z Wodnym Ochotniczym Pogotowiem Ratunkowym (WOPR)[3].
W 1993 został absolwentem Ogólnokształcącego Liceum Lotniczego w Dęblinie[1]. Ukończył z wyróżnieniem[4] Wyższą Szkołę Oficerską Sił Powietrznych w Dęblinie[5] tzw. Szkołę Orląt. 28 czerwca 1997r. został promowany na pierwszy stopień oficerski podporucznika[6]. Od tego samego roku pełnił służbę w 36 Specjalnym Pułku Lotnictwa Transportowego[5], od 2008 dowódca załogi Tu-154M[7]. Był pilotem klasy mistrzowskiej[8], posiadał pierwszą klasę pilota wojskowego, uprawnienia do wykonywania lotów w dzień i w nocy według procedur IFR przy warunkach IMC w charakterze dowódcy załogi na samolotach Tu-154M i Jak-40[9], a także uprawnienia pilota doświadczalnego III klasy samolotu Tu-154M[10]. W 2005 odbył w certyfikowanym ośrodku szkoleniowym Polskich Linii Lotniczych LOT kurs teoretyczny na licencję liniową ATPL(A), przygotowujący do odbywania lotów międzynarodowych[11]. W 2009 przeszedł specjalistyczne szkolenie w procedurach precyzyjnego i nieprecyzyjnego podejścia na Embraerach 175 organizowane przez Swiss AviationTraining Ltd. z Zurychu. Treningi związane były z niezrealizowanym ostatecznie projektem zakupu samolotów do przewozu VIP-ów[12]. Jego ogólny nalot wynosił 3531 godzin, na samolocie Tu-154M 2907 godzin, w tym 445 godzin na stanowisku dowódcy[13].
Był absolwentem politologii na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego z 1999. W 2003 ukończył studia podyplomowe na Wydziale Cybernetyki Wojskowej Akademii Technicznej w zakresie integracji europejskiej i bezpieczeństwa narodowego[5][14].
12 sierpnia 2008 był drugim pilotem lotu z prezydentem Lechem Kaczyńskim udającym się do Gruzji, w trakcie którego piloci odmówili zmiany miejsca lądowania z Gandży, w Azerbejdżanie, na Tbilisi[15][16][17]. Na początku 2010 brał udział w akcji pomocy humanitarnej dla ofiar trzęsienia ziemi na Haiti[18]. Wracając z Haiti 24 stycznia 2010, wylądował nocą na warszawskim lotnisku wojskowym Okęcie samolotem Tu-154M nr 101 z uszkodzonym blokiem sterowania[19]. 4 lutego 2010 wraz z pozostałymi członkami personelu 36 SPLT za udział w akcji humanitarnej został wyróżniony przez dowódcę Sił Powietrznych RP gen. broni pil. Andrzeja Błasika[18].
W kwietniu 2010 był w załodze dwóch lotów z Warszawy do Smoleńska w Rosji na uroczystości obchodów 70. rocznicy zbrodni katyńskiej. 7 kwietnia 2010 w czasie lotu do Smoleńska z premierem Donaldem Tuskiem pełnił funkcję drugiego pilota[20] (pierwszym pilotem był ppłk pil. Bartosz Stroiński)[21]. Podczas drugiego z lotów 10 kwietnia 2010 zginął w katastrofie polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku[5][22]. W czasie lotu pełnił funkcję dowódcy załogi samolotu[1], choć według wstępnych planów dowódcą załogi miał być podpułkownik Bartosz Stroiński – pilot, który był dowódcą załogi podczas lotu z 7 kwietnia[23]. Według raportu końcowego Komisja Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Państwowego (KBWLLP), badającej przyczyny katastrofy, w dniu 10 kwietnia 2010 nie miał ważnych dopuszczeń do wykonywania lądowań jako dowódca samolotu Tu-154M w systemach ILS, NDB, VOR DME, PAR i RSL, a także nie miał ważnych uprawnień do wykonywania lotów w charakterze dowódcy samolotów Tu-154M i Jak-40[24]. 24 kwietnia 2010 został pochowany z honorami wojskowymi na cmentarzu komunalnym pod Grodziskiem Mazowieckim[25], w miejscowości Szczęsne[26]. W trakcie uroczystości pogrzebowych, w których uczestniczył m.in. gen. broni pil. Lech Majewski, reprezentujący Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Kompania Reprezentacyjna Sił Powietrznych oddała salwę honorową, a nad cmentarzem przeleciały trzy samoloty wojskowe z Zespołu Akrobacyjnego „Orlik”[27].
Pośmiertnie, decyzją ministra obrony narodowej Bogdana Klicha z 13 kwietnia 2010, został awansowany do stopnia majora[28].
Życie prywatne
Był mężem Magdaleny, mieli dwoje dzieci: syna Mikołaja i córkę Marię[1]. Posługiwał się językami rosyjskim i angielskim[29][30][31][32][33].
Upamiętnienie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Pomnik_Smolenski_Warszawa_02.jpg/220px-Pomnik_Smolenski_Warszawa_02.jpg)
9 września 2011 w Olkuszu odsłonięto pomnik poświęcony dwóm pilotom związanym z miastem, którzy zginęli w katastrofach lotniczych: płk. Zdzisławowi Cieślikowi i mjr. Arkadiuszowi Protasiukowi[34].
Odznaczenia
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 2010, pośmiertnie[35]
- Brązowy Krzyż Zasługi – 2007, „za zasługi w działalności na rzecz Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego”[36]
- Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” – 2005[1]
Przypisy
- ↑ a b c d e Załoga Tupolewa z 36 spl t [online], lotniczapolska.pl, 10 kwietnia 2010 [dostęp 2010-04-18] [zarchiwizowane z adresu 2010-04-14] .
- ↑ Wspomnienie o Arkadiuszu Protasiuku. tygodnik.siedlecki.pl, 2010-04-14. [dostęp 2010-04-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-04-20)].
- ↑ A. Renkiewicz: Latanie miał we krwi – Arkadiusz Protasiuk we wspomnieniach. przeglad.olkuski.pl, 2010-04-12. [dostęp 2010-04-20].
- ↑ E. Kotnis-Górka: Pilot tragicznego lotu pochodził z Olkusza. przeglad.olkuski.pl, 2010-04-10. [dostęp 2010-04-12].
- ↑ a b c d Informacja o przedstawicielach Ministerstwa Obrony Narodowej i Sił Zbrojnych RP, którzy ponieśli śmierć w katastrofie. wp.mil.pl, 2010-04-10. [dostęp 2013-10-08].
- ↑ m, Załoga Tupolewa z 36 splt - Lotnicza Polska [online], lotniczapolska.pl, 10 kwietnia 2010 [dostęp 2017-06-20] [zarchiwizowane z adresu 2012-12-21] .
- ↑ Окончательный отчет Технической комиссии МАК по расследованию катастрофы самолета Ту-154М № 101 Республики Польша, произошедшей 10 апреля 2010 года в районе аэродрома Смоленск «Северный». mak.ru. s. 19. [dostęp 2011-06-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-29)]. (ros.).
- ↑ A. Wróbel: Zginęli w katastrofie Tu-154M. 36splt.sp.mil.pl. [dostęp 2011-10-15].
- ↑ Piloci prezydenckiego Tu 154M [online], Siły Powietrzne, 11 kwietnia 2010 [dostęp 2012-09-09] [zarchiwizowane z adresu 2012-10-06] .
- ↑ Informacja Dowództwa Sił Powietrznych. sp.mil.pl, 2010-05-15. [dostęp 2010-06-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-04-12)].
- ↑ Uwagi Rzeczypospolitej Polskiej jako: państwa rejestracji i państwa operatora do projektu Raportu końcowego z badania wypadku samolotu Tu-154M nr boczny 101, który wydarzył się w dniu 10 kwietnia 2010 r., opracowanego przez Międzypaństwowy Komitet Lotniczy MAK. mak.ru, 2010-12-19. s. 30. [dostęp 2011-02-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-10-29)].
- ↑ P. Falkowski: Szwajcarski trening. naszdziennik.pl, 2012-04-27. [dostęp 2012-05-07].
- ↑ Komunikat Dowództwa Sił Powietrznych. sp.mil.pl, 2010-05-19. [dostęp 2012-05-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-08-05)]. W komunikacie Międzypaństwowego Komitetu Lotniczego (MAK) z 19 maja 2010 podano, że ogólny nalot Arkadiusza Protasiuka wynosił około 3480 godzin, a liczba godzin wylatanych na stanowisku dowódcy Tu-154M 530 godzin, por. Tу-154М № 101 – 19.05.2010. mak.ru, 2010-05-19. [dostęp 2010-10-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-07-01)]. (ros.).
- ↑ Kpt. pil. Arkadiusz PROTASIUK – lat: 36. gazeta.pl, 2010-04-11. [dostęp 2010-04-12].
- ↑ Gen. Czaban: Nikt nie szkoli pilotów, żeby ryzykowali. gazeta.pl, 2010-04-21. [dostęp 2010-04-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-12-29)].
- ↑ A. Kublik: Medal dla pilota, co Lecha Kaczyńskiego się nie bał. wyborcza.pl, 2008-09-17. [dostęp 2010-04-21].
- ↑ Notatka kpt. Pietruczuka w sprawie lotu Tu 154 12 sierpnia 2008 r. do Azejberdżanu. [dostęp 2024-07-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-07-18)].
- ↑ a b D. Sienkiewicz: Dowódca Sił Powietrznych osobiście podziękował personelowi 36.splt. sp.mil.pl, 2010-02-04. [dostęp 2012-02-07].
- ↑ Kochali nie tylko lotnictwo. rp.pl, 2010-04-14. [dostęp 2011-10-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-22)].
- ↑ M. Majewski, P. Reszka: Anatomia katastrofy. Tygodnik Powszechny, 2011-04-12. [dostęp 2012-04-02].
- ↑ Anna Poppek: Obrączki. Opowieść o rodzinie Marii i Lecha Kaczyńskich. Warszawa: G+J Gruner+Jahr Polska, 2010, s. 14. ISBN 978--83-623-43-08-9.
- ↑ Lista pasażerów i załogi samolotu TU-154 [online], Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, 10 kwietnia 2010 [zarchiwizowane z adresu 2023-12-05] .
- ↑ J. Osiecki, T. Białoszewski, R. Latkowski, M. Prószyński: Ostatni lot. Raport o przyczynach katastrofy. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2011, s. 59. ISBN 978-83-7648-924-7.
- ↑ Komisja Badania Wypadków Lotniczych Lotnictwa Państwowego (KBWLLP): Raport końcowy w sprawie ustalenia okoliczności i przyczyn katastrofy samolotu TU-154M Nr 101 pod Smoleńskiem. mswia.datacenter-poland.pl, 2011-07-27. s. 116–117. [dostęp 2012-11-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-03-28)].
- ↑ Pilot Tu-154M został pochowany z honorami wojskowymi [online], Gazeta.pl, 24 kwietnia 2010 [dostęp 2010-04-24] [zarchiwizowane z adresu 2010-04-27] .
- ↑ Ostatnie pożegnanie Majora Arkadiusza Protasiuka. grodzisk.pl, 2010-04-23. [dostęp 2010-04-24].
- ↑ S. Krejpowicz: Żegnaj panie majorze.... kurierpoludniowy.pl, 2010-04-30. [dostęp 2013-10-10].
- ↑ Pośmiertne awanse i odznaczenia dla ofiar katastrofy pod Smoleńskiem. wp.mil.pl, 2010-04-15. [dostęp 2013-10-08].
- ↑ Kpt. Protasiuk "doskonale znał jęz. rosyjski i lotnisko w Smoleńsku". gazeta.pl, 12 kwietnia 2010. [dostęp 2014-07-23].
- ↑ Bogdan Klich: to MON zrezygnował z rosyjskiego nawigatora w Tu 154M. polskieradio.pl, 21 stycznia 2011. [dostęp 2014-07-23].
- ↑ Rodzina pilota: Nie wierzymy, że to jego wina!. fakt.pl, 13 kwietnia 2010. [dostęp 2014-07-23].
- ↑ Kapitan Protasiuk doskonale znał język rosyjski [online], Tygodnik Siedlecki [dostęp 2014-07-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-07-29] .
- ↑ Anna Poppek: Obrączki. Opowieść o rodzinie Marii i Lecha Kaczyńskich. Warszawa: G+J Gruner+Jahr Polska, 2010, s. 14. ISBN 978-83-623-43-08-9.
- ↑ M. Gleń: Olkusz: żony pilotów odsłoniły tablicę. gazetakrakowska.pl, 2011-09-09. [dostęp 2011-09-10].
- ↑ M.P. z 2010 r. nr 40, poz. 587
- ↑ M.P. z 2008 r. nr 18, poz. 182
Linki zewnętrzne
- E. Kotnis-Górka: To był jego ostatni lot w chmurach. przeglad.olkuski.pl, 2010-04-13. [dostęp 2013-10-09].
- DariuszD. Nowak DariuszD., Dąbrowskie początki lotniczej kariery [online], Dąbrowa Górnicza, 16 kwietnia 2010 [dostęp 2010-07-17] [zarchiwizowane z adresu 2013-05-03] .
- Ł. Orłowski: „Nie było pilota, który znałby lepiej Smoleńsk”. tvn24.pl, 2010-04-16. [dostęp 2010-07-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-04-19)].
- VIAF: 8840151778240818130000
- PLWABN: 9810625118705606