Awian
![]() Rękopis bajek Awiana z X w. n.e.: „Żaba i lis” (u góry), „Pies, który nie chciał szczekać” (u dołu) | |
Data urodzenia | V w. n.e. |
---|
Avianus (V w. n.e.) – łaciński bajkopisarz[1], najprawdopodobniej poganin.
Jest autorem 42 bajek pisanych wierszem elegijnym. 42 zachowane bajki poprzedza dedykacja skierowana do niejakiego Teodozjusza. Być może chodzi o Makrobiusza Teodozjusza, autora Saturnaliów; być może zaś o cesarza o tym imieniu. Prawie wszystkie bajki znaleźć można w zbiorze Babriosa, który prawdopodobnie stanowił źródło inspiracji dla Awiana. Ponieważ jednak Babrios pisał po grecku, a Awian przyznaje się do korzystania z łacińskiego najprawdopodobniej prozatorskiego wzoru, wersje obu autorów różnią się od siebie. Język i metrum, jakimi posługuje się Awian, są poprawne z niewielkimi odstępstwami od klasycznych wzorców przy tworzeniu pentametrów. Bajki szybko stały się elementem podręczników, a w średniowieczu stanowiły jedną z głównych pozycji w liber catonianus, zbiorze dzieł do nauki łaciny. W średniowiecznej Francji przekłady utworów Awiana znajdowały się w zbiorach bajek nazywanych isopet[2] .
Utwory Awiana zachowują klasyczną budowę bajki, posiadają morały i motta (promythia i epimythia). Awianus doczekał się wielu naśladowców, jak np. Alexander Neckham i jego Novus Avianus.
Bajki
- De nutrice et infanti – Niańka i dziecko
- De testudine et aquila – Żółw i orzeł
- De cancris – Dwa raki
- De vento et sole – Wiatr i słońce
- De asino pelle leonis induto – Osioł w lwiej skórze
- De rana et vulpe – Żaba i lis
- De cane qui noluit latrare – Pies, który nie chciał szczekać
- De camelo – Wielbłąd
- De duobus sociis et ursa – Podróżnicy i Niedźwiedź
- De calvo – Łysy jeździec
- De ollis – Dwa garnki
- De thesauro – Skarbiec
- De hirco et tauro – Kozioł i byk
- De simia – Małpa
- De grue et pavone – Żuraw i paw
- De quercu et harundine – Dąb i źdźbło
- De venatore et tigride – Myśliwy i tygrys
- De quattuor iuvencis et leone – Czterej młodzieńcy i lew
- De abiete ac dumis – Jodła i krzaczysko
- De piscatore et pisce – Rybak i płotki
- De luscinia – Skowronek
- De cupido et invido – Pazerny i zawistny
- De Baccho – Bakchus
- De venatore et leone – Myśliwy i lew
- De fure et parvo – Złodziej i skromny
- De leone et capella – Lew i koza
- De cornice et urna – Wrona i waza
- De rustico et iuvenco – Chłop i młodzieniec
- De viatore et fauno – Podróżnik i satyr
- De apro et coco – Dzik i kucharz
- De mure et tauro – Mysz i byk
- De pigro Tyrinthium frustra orante – Próżne prośby
- De ansere ova aurea pariente – Gęś, która znosi złote jaja
- De cicada et formica – Świerszcz i mrówka
- De simiae gemellis – Dwie małpy
- De vitulo et bove – Cielę i byk
- De leone et cane – Lew i pies
- De pisce et focis – Ryba i ławica
- De milite veterano – Weteran
- De pardo et vulpe – Pantera i lis
- De olla cruda – Straszny gar
- De lupo et haedo – Wilk i koziołek
Wydania
- Emil Baehrens w zbiorze Poetae Latini Minores (1879–1883)
- Robinson Ellis, The Fables of Avianus (1887)
- The Fables of Avianus, translated by David R. Slavitt, Johns Hopkins University Press 1993
Zobacz też
- Ezop
- Fedrus
Przypisy
- ↑ „Avianus” w Chambers's Encyclopædia.
- ↑ Łukasik 2012 ↓.
Bibliografia
- Lucian Müller De Phaedri et Aviani fabulis libellis (1875)
- Otto Unrein, De Aviani Aetate (1885), Jena dissertation
- Leopold Hervieux, Les Fabulistes latins (1894)
- The Fables of Avian translated into Englyshe ... by William Caxton at Westmynstre (1483).
- Léon Herrmann, Avianus, Œuvres, Bruksela, kol. Latomus XCVI, 1968.
- Stanisław Łukasik: Isopet/ysopet. W: Słownik rodzajów i gatunków literackich. Grzegorz Gazda (red.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 420–422.
- ISNI: 0000000110254627
- VIAF: 41836105
- LCCN: n81007446
- GND: 118505246
- LIBRIS: gdsvwqj02npdvd2
- BnF: 118896574
- SUDOC: 026697882
- SBN: TO0V038166
- NLA: 35265666
- NKC: jn19990000326
- BNE: XX928645
- NTA: 068675194
- BIBSYS: 95000292
- CiNii: DA04381358
- Open Library: OL712985A
- PLWABN: 9810541012805606
- NUKAT: n96400860
- J9U: 987007271870005171
- PTBNP: 11659
- CANTIC: a10866024
- NSK: 000679206
- CONOR: 246195555
- ΕΒΕ: 94100
- BLBNB: 000172132
- PWN: 3872753
- Treccani: aviano
- SNL: Avianus
- Catalana: 0222620
- Hrvatska enciklopedija: 4849