Bahauddin Churszyłow
![]() B. Churszyłow | |||
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 28 maja 1891 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | pocz. lat 60. | ||
Przebieg służby | |||
Lata służby | 1914–1920, 1928–1945 | ||
Siły zbrojne | Armia Imperium Rosyjskiego | ||
Jednostki | Mazowiecka Brygada Kawalerii | ||
Stanowiska | zastępca dowódcy | ||
Główne wojny i bitwy | |||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
|
Bahauddin Churszyłow[a], ros. Багаутдин Хуршилов (ur. 28 maja 1891 we wsi Sogratl w Dagestanie, zm. na początku lat 60. w Londynie) – rosyjski wojskowy (pułkownik) pochodzenia awarskiego, północnokaukaski działacz emigracyjny, pułkownik dyplomowany kontraktowy kawalerii Wojska Polskiego, oficer sztabu II Korpusu Polskiego podczas II wojny światowej
Życiorys
Urodził się 28 maja 1891 roku we wsi Sogratl w Dagestanie[4]. Był starszym bratem Magomeda(inne języki) (1905–1958), pisarza i dramaturga[10].
W 1914 roku ukończył szkołę kawaleryjską w Jelizawetgradzie. Brał udział w I wojnie światowej. Służył w 16 pułku dragonów awansując od korneta do sztabsrotmistrza[11] . W 1918 roku wstąpił do wojsk Białych, walczących na Północnym Kaukazie z bolszewikami. Awansował do stopnia pułkownika.
26 wrześniu 1920 roku objął dowództwo dywizjonu muzułmańskiego, który 1 listopada został przemianowany na dywizjon partyzancki rotmistrza Churszyłowa, a 10 grudnia tego roku na I dywizjon 3 pułku strzelców konnych[12][13]. 6 lipca 1921 roku zdał dowództwo rotmistrzowi Tadeuszowi Dackiewiczowi[3][14].
W połowie listopada 1920 roku wraz z oddziałami Białych został ewakuowany z Krymu do Gallipoli. Do 1923 roku przebywał w Stambule. Następnie do 1924 roku uczył się na wyższych kursach wojskowych w Paryżu. W 1928 roku zamieszkał w Warszawie. Pełnił funkcję przedstawiciela wojskowego Ludowej Partii Górali Kaukaskich, prowadząc siatkę szpiegowską na sowieckim Kaukazie i Środkowym Wschodzie. Wszedł w skład Komitetu Centralnego Partii. Wstąpił do Wojska Polskiego jako oficer kontraktowy, otrzymując stopień rotmistrza.
W latach 1930–1932 był hospitantem w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie[6]. Po zakończeniu nauki otrzymał opinię „bardzo dobry” i w stopniu podpułkownika został przydzielony do 30 pułku piechoty w Warszawie[15]. W 1933 roku został członkiem „Komisji Języków Północno-Kaukaskich” pod przewodnictwem senatora Stanisława Siedleckiego[1]. W pracach komisji reprezentował stronę północnokaukaską[1]. W marcu 1939 roku, w stopniu pułkownika, nadal pełnił służbę w 30 pp na stanowisku dublera dowódcy pułku[7]. W czasie kampanii wrześniowej walczył na stanowisku II zastępcy dowódcy Mazowieckiej Brygady Kawalerii[16][9]. W nocy z 23 na 24 września 1939 roku został ranny w walce o Suchowolę[17].
Po klęsce polskiej armii jesienią 1939 roku przedostał się do Wielkiej Brytanii. W 1943 roku wszedł w skład sztabu II Korpusu Polskiego, który walczył z Niemcami na froncie włoskim. Nawiązał kontakt z jednym z kolaboracyjnych batalionów Legionu Północnokaukaskiego, w wyniku czego na stronę Polaków przeszła pewna liczba Dagestańczyków. Po zakończeniu wojny zamieszkał w Londynie. Zmarł na początku lat 60. XX wieku[18][b].
Ordery i odznaczenia
- Złoty Krzyż Zasługi – 25 maja 1939 „za zasługi w służbie wojskowej”[5]
- Order św. Stanisława 2 stopnia z mieczami – 18 grudnia 1916[11]
- Order św. Anny 3 stopnia z mieczami i kokardą – 3 grudnia 1916[11]
- Order św. Stanisława 3 stopnia z mieczami i kokardą – 25 sierpnia 1915[11]
- Order św. Włodzimierza 4 stopnia z mieczami i kokardą – 24 czerwca 1915[11]
- Order św. Anny 4 stopnia z napisem „Za odwagę” – 15 kwietnia 1915[11]
Uwagi
- ↑ W literaturze polskiej występuje jako: Emir Hassan Bahaaeddin Chursz[1], Bohajedyn Emir Hassan Chursz vel Churszyłow[2], Churszyłow[3], Emir Hassan Chursz Bahaeddin[4][5], Emir Hassan Hursz Behaedin[6], Emir Hassan Hursz Bahaedin[7], Bahaeddin Emir Hassan Chursz[8], Chursz Bahaeddin vel Emir Hassan[9].
- ↑ Wg Ludwika Głowackiego zmarł w 1946 w Egipcie[16].
Przypisy
- ↑ a b c Jan Kiński. Prace Komisji Języków Północno-Kaukaskich. „Wschód-Orient”. 2, s. 18, 1938. Warszawa: Orientalistyczne Koło Młodych. .
- ↑ Jedigar 1933 ↓, s. 44.
- ↑ a b Mazurkiewicz 1930 ↓, s. 33, 34.
- ↑ a b Tu jako Emir Hassan Chursz Bahaeddin urodzony w twierdzy Gunib(inne języki). Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2022-01-26]..
- ↑ a b M.P. z 1939 r. nr 121, poz. 282.
- ↑ a b Stawecki 1997 ↓, s. 97, 117.
- ↑ a b Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 583, 953.
- ↑ Głowacki 1986 ↓, s. 209, 347.
- ↑ a b Przemsza-Zieliński 1995 ↓, s. 366.
- ↑ Дейнега 2012 ↓, s. Autor artykułu w „Dagestańskiej Prawdzie” opublikował fragment książki Andrieja Tsobdajewa „Судьба военнопленного”..
- ↑ a b c d e f Памяти героев ↓.
- ↑ Jedigar 1933 ↓, s. 44, 45.
- ↑ Mazurkiewicz 1930 ↓, s. 32, 33.
- ↑ Jedigar 1933 ↓, s. 45.
- ↑ Stawecki 1997 ↓, s. 117.
- ↑ a b Głowacki 1986 ↓, s. 347.
- ↑ Głowacki 1986 ↓, s. 209.
- ↑ Дейнега 2012 ↓.
Bibliografia
- Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Wyd. 2. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1986. ISBN 83-222-0377-2.
- Veli Bek Jedigar: Zarys historji wojennej Tatarskiego Pułku Ułanów imienia pułkownika Mustafy Achmatowicza. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1933, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Kazimierz Mazurkiewicz: Zarys historji wojennej 10-go pułku strzelców konnych. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1930, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- Jan Przemsza-Zieliński: Wrześniowa Księga Chwały Kawalerii Polskiej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1995. ISBN 83-11-08380-0.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Piotr Stawecki: Oficerowie dyplomowani wojska Drugiej Rzeczypospolitej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1997. ISBN 83-04-04390-4.
- Siergiej W. Wołkow, Офицеры армейской кавалерии, 2002
Linki zewnętrzne
- Александр Дейнега: Верность Родине и долгу. Дагестанская правда, 2012-01-12. [dostęp 2022-01-26]. (ros.).
- Памяти героев Великой войны 1914–1918 : Поиск героев войны : Хуршилов Багаутдин. Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej Zarząd ds. utrwalenia pamięci poległych w obronie Ojczyzny. [dostęp 2022-01-26]. (ros.).