Bodziszek cuchnący
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | bodziszkowce | ||
Rodzina | bodziszkowate | ||
Rodzaj | bodziszek | ||
Gatunek | bodziszek cuchnący | ||
Nazwa systematyczna | |||
Geranium robertianum L. Sp. Pl. ed. 1681 (1753) | |||
|
Bodziszek cuchnący (Geranium robertianum L.) – gatunek rośliny z rodziny bodziszkowatych. Występuje w Europie, Azji i północnej Afryce[3]. Jest pospolity na całym terenie Polski.
Morfologia
- Pokrój
- Cała roślina osiąga wysokość 20–40 cm.
- Łodyga
- Prosto wzniesiona lub pokładająca się, gęsto rozgałęziona, owłosiona i łamliwa. O różowawym odcieniu.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/2014.05.29.-07-Buchklingen--Ruprechts-Storchschnabel.jpg/180px-2014.05.29.-07-Buchklingen--Ruprechts-Storchschnabel.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Geranium_robertianum_in_Aveyron_%2813%29.jpg/180px-Geranium_robertianum_in_Aveyron_%2813%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Geranium_robertianum_ENBLA07.jpeg/180px-Geranium_robertianum_ENBLA07.jpeg)
- Liście
- Odziomkowe szybko usychają. Łodygowe są długoogonkowe, ułożone naprzeciwlegle. Kształt blaszki liściowej w zarysie trójkątny, pierzastosieczny lub podwójnie pierzastosieczny.
- Kwiaty
- Osadzone na szypułkach po dwa w kącie liścia wspierającego. Kwiaty o średnicy około 1 cm. Działki kielicha o 3 nerwach są gruczołowato owłosione. Płatki korony karminoworóżowe, odwrotnie jajowate.
- Owoce
- Rozłupka, przeważnie gładka, czasem u podstawy owłosiona.
Biologia i ekologia
Roślina jednoroczna lub dwuletnia, hemikryptofit. Występuje w zbiorowiskach leśnych od niżu po piętro subalpejskie, ale w niektórych częściach środkowej Europy sięga tylko po pogórze. Preferuje gleby bogate w azot, dlatego często spotykany na podłożu próchnicznym. Rośnie w lasach jesionowych, olchowych i wiązowych, także w zaroślach i na obrzeżach lasów. Pojawia się jako roślina ruderalna (torowiska kolejowe). W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Alliarion, Ass. Epilobio-Geranietum robertiani.[4]. Kwitnie od maja do września.
Nazewnictwo
Bodziszek cuchnący to roślina o nieprzyjemnym zapachu, stąd też pochodzi jej polska nazwa. Inna nazwa potoczna tego gatunku to pychawiec[5].
Zastosowanie
Dawniej stosowany w lecznictwie ludowym. Ziele rozgniatano i przykładano do ran i wrzodów. Odwar z ziela i korzeni służył do leczenia biegunki, czerwonki, hamowania krwotoków z nosa. Ziele najlepiej zbierać w okresie kwitnienia. W medycynie ludowej uważany jest za lek na bielactwo (przy długotrwałym stosowaniu).
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-03-02] (ang.).
- ↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-01].
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
- ↑ Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Słownik botaniczny. Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
- J9U: 987007561635205171
- SNL: stankstorkenebb
- Catalana: 0153436
- BioLib: 3556
- EoL: 346311
- EUNIS: 172592
- Flora of China: 200012398
- Flora of North America: 200012398
- FloraWeb: 2691
- GBIF: 2890668
- identyfikator iNaturalist: 55925
- IPNI: 109269-2
- ITIS: 29119
- NCBI: 122183
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2823970
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:109269-2
- Tela Botanica: 30044
- identyfikator Tropicos: 13900019
- USDA PLANTS: GERO
- CoL: 3FV57