Bohdan Czeszko
![]() | |||
Data i miejsce urodzenia | 1 kwietnia 1923 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 21 grudnia 1988 | ||
Poseł na Sejm PRL IV, V, VI i VII kadencji | |||
Okres | od 1965 | ||
Przynależność polityczna | |||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
| |||
|
Bohdan Władysław Czeszko, ps. „Agawa” (ur. 1 kwietnia 1923 w Warszawie, zm. 21 grudnia 1988 tamże) – polski pisarz, scenarzysta i publicysta, poseł na Sejm PRL IV, V, VI i VII kadencji[1]. Budowniczy Polski Ludowej.
Życiorys
Urodził się w rodzinie Leonarda i Marii z domu Załęskiej. Przed wybuchem II wojny światowej ukończył w Warszawie szkołę średnią[2].
W czasie okupacji niemieckiej pracował w warsztatach stolarskich i działał w konspiracji, od 1942 żołnierz Gwardii Ludowej i Armii Ludowej, ps. „Agawa”, członek Związku Walki Młodych. Brał udział m.in. w zamachu na Cafe-Club. Walczył w powstaniu warszawskim w batalionie AL „Czwartaków” na Woli, Starówce i Śródmieściu, jako sierżant i zastępca Lecha Matawowskiego „Mirka”, pełniąc funkcję szefa batalionu. Ranny podczas walk na Woli 6 sierpnia 1944. Po upadku powstania nadal działał w konspiracji w Częstochowie, w 1945 był komendantem MO w Częstochowie[2], po czym w marcu 1945 wstąpił do 2 Armii Wojska Polskiego. Został ranny podczas forsowania Nysy. Po wojnie działał w Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.
Po zakończeniu wojny, w latach 1945–1947 uczył się w Państwowym Liceum Plastycznym w Warszawie, w 1947 zdał maturę[2]. W latach 1947–1951 studiował w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie i podjął działalność literacką. Debiutował w 1948 tomem opowiadań Początek edukacji. Autor powieści o tematyce okupacyjnej i wojennej, między innymi Pokolenia z 1951. Powieść ta, opisująca historię Gwardii Ludowej i Armii Ludowej, nie należy do wzorcowych utworów socrealistycznych, została zekranizowana przez Andrzeja Wajdę w 1954. Był także autorem Trenu z 1961, który został negatywnie oceniony przez ówczesną oficjalną krytykę za „pacyfizm i czarnowidztwo”.
W latach 1954–1955 był korespondentem „Trybuny Ludu” w Moskwie. Po powrocie do kraju był redaktorem „Przeglądu Kulturalnego”, później zastępca redaktora naczelnego warszawskiej „Kultury” (1963–1967), od 1967 współpracował z „Nowymi Książkami”[2]. Od 1965 do 1980 był posłem na Sejm PRL. Należał do władz naczelnych Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Od 1971 był także członkiem Obywatelskiego Komitetu Odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie[3].
Zmarł w Warszawie, pochowany z honorami na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera 31C-tuje-8)[4]. W imieniu władz PRL w pogrzebie uczestniczyli m.in. minister kultury i sztuki prof. Aleksander Krawczuk oraz kierownik Wydziału Kultury KC PZPR Tadeusz Sawic[5].
Ordery i odznaczenia
- Order Budowniczych Polski Ludowej (1984)[6]
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1983)[2]
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1959)[2]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (15 lipca 1954)[7]
- Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari
- Krzyż Walecznych
- Medal 40-lecia Polski Ludowej[8]
- Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955)[9]
- Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1966)[10]
- Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1966)[11]
- Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1965)[12]
Nagrody[2]
- Nagroda Państwowa II stopnia za powieść pt. Pokolenie (1952)[13][14]
- Nagroda w konkursie Wydawnictwa MON za opowiadanie Tren (1960)
- Nagroda Państwowa II stopnia za Opowiadania wybrane (22 lipca 1964)[15]
- Nagroda Ministra Kultury i Sztuki II stopnia (1965)
- Nagroda Państwowa I stopnia (1970)
- Nagroda miasta stołecznego Warszawy (1970)
- Nagroda Państwowa I stopnia za całokształt twórczości (1976)
- Nagroda Ministra Obrony Narodowej (1983)
Twórczość
- Książki
- Początek edukacji (1948)
- Pokolenie (1951)
- Drogi sytości (1951)
- Krzewy koralowe (1954)
- Moskwa, Wołga, Baku (1956)
- Edukacja niesentymentalna (1958)
- Przygoda w kolorach (1959)
- Makatka z jeleniem (1961)
- Tren i inne opowiadania (1961)
- Opowiadania wybrane (1964)
- Wióry (1970)
- Marginałki (1971, wybór recenzji)
- Powódź (1975)
- Kłopoty władzy (1978)
- Nostalgie mazurskie (1987)
- Filmografia
- 1953 – Trzy opowieści (współpraca scen. kierownictwo lit.)
- 1954 – Pokolenie (scenariusz)
- 1956 – Wraki (dialogi)
- 1958 – Historia jednego myśliwca (dialogi)
- 1958 – Krzyż Walecznych (dialogi)
- 1961 – Milczące ślady (dialogi)
- 1961 – Złoto (scenariusz, dialogi)
- 1962 – Gangsterzy i filantropi (dialogi)
- 1963 – Mansarda (scenariusz)
- 1964 – Pierwszy dzień wolności (scenariusz)
- 1965 – Podziemny front (scenariusz)
- 1965 – Powrót doktora von Kniprode (dialogi)
- 1967 – Ojciec (dialogi)
- 1967 – Szach i mat w Opowieści niezwykłe (dialogi)
- 1969 – Dzień oczyszczenia (dialogi)
- 1970 – Prawdzie w oczy (dialogi)
- 1970 – Pułapka (scenariusz)
- 1976 – Polskie drogi (scenariusz; odcinek 1)
Przypisy
- ↑ DariuszD. Jarosz DariuszD., Działalność Podstawowej Organizacji Partyjnej PZPR przy Zarządzie Głównym Związku Literatów Polskich w latach 1949–1953 (w świetle akt własnych), „Mazowieckie Studia Humanistyczne”, 5 (1), s. 5–45 [zarchiwizowane z adresu 2019-01-13] . [zob. s. 9]
- ↑ a b c d e f g Bohdan Czeszko [online], leksykonkultury.ceik.eu .
- ↑ „Biuletyn Zamek”, nr 17a, 19 czerwca 1971, s. 4.
- ↑ Wyszukiwarka grobów w Warszawie.
- ↑ Pogrzeb B. Czeszki, „Głos Pomorza”, nr 301, 29 grudnia 1988, s. 2.
- ↑ „Trybuna Robotnicza”, 1984, nr 172, s. 2.
- ↑ M.P. z 1954 r. nr 112, poz. 1564 („w 10. rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”).
- ↑ Uznanie dla twórców kultury, „Trybuna Robotnicza”, nr 170, 19 lipca 1984, s. 1–2.
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
- ↑ „Wojskowy Przegląd Historyczny”, nr 1 (41), styczeń–marzec 1967, s. 430.
- ↑ Nadzwyczajna sesja Sejmu, „Trybuna Robotnicza”, nr 172, 22 lipca 1966, s. 1.
- ↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 11, 30 czerwca 1965, s. 7.
- ↑ Uchwała Prezydium Rządu w sprawie przyznania nagród za osiągnięcia w dziedzinie nauki, postępu technicznego, literatury i sztuki za rok 1952. „Trybuna Ludu”. Rok V, Nr 203 (1265), s. 6, 23 lipca 1952. Warszawa: KC PZPR. [dostęp 2024-07-31].
- ↑ „Dziennik Polski”, rok VIII, nr 176, (2639), s. 2.
- ↑ „Dziennik Polski”, rok XX, nr 171 (6363), s. 3.
Bibliografia
- Praca zbiorowa, Czwartacy. Tom II, Warszawa 1965 (częściowo).
- Józef Bolesław Garas, Oddziały Gwardii Ludowej i Armii Ludowej 1942–1945, Warszawa 1971.
- Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, s. 198–199.
- Bohdan Władysław Czeszko, Powstańcze biogramy, 1944.pl.
Linki zewnętrzne
- Bohdan Czeszko na zdjęciach w bazie Filmoteki Narodowej „Fototeka”
- p
- d
- e
|
- PWN: 3889706
- ETP: 15371
- Catalana: 0021181
- Hrvatska enciklopedija: 13098