Budynek mieszkalno-usługowy przy ulicy Aleksandra Ostrowskiego 1 we Wrocławiu
![]() Widok z ul. Klecińskiej | |
Państwo |
|
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | Wrocław |
Adres | ul. Aleksandra Ostrowskiego 1 |
Typ budynku | budynek mieszkalny |
Styl architektoniczny | modernistyczny |
Architekt | |
Inwestor | |
Kondygnacje | 12 |
Rozpoczęcie budowy | 1976 |
Ukończenie budowy | 1979 |
Pierwszy właściciel | Elwro |
Obecny właściciel | współwłasność osób fizycznych i innych osób prawnych |
Położenie na mapie Wrocławia ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego ![]() | |
51°05′41,6473″N 16°58′42,2480″E/51,094902 16,978402 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Wroc%C5%82aw_~21rybbjm.jpg/220px-Wroc%C5%82aw_~21rybbjm.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Wroclaw-skwer-elwro-sqare-sign.jpg/220px-Wroclaw-skwer-elwro-sqare-sign.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/Pawilon_handlowy_na_Grabiszy%C5%84skiej-Hallera_-_panoramio.jpg/220px-Pawilon_handlowy_na_Grabiszy%C5%84skiej-Hallera_-_panoramio.jpg)
Budynek mieszkalno-usługowy przy ulicy Aleksandra Ostrowskiego 1 – budynek mieszkalny, z usługami w parterze, położony we Wrocławiu na osiedlu Grabiszyn-Grabiszynek przy ulicy Aleksandra Ostrowskiego 1. Projekt budynku opracował Jerzy Tarnawski. Został on zbudowany w latach 1976–1979. Inwestorem były Wrocławskie Zakłady Elektroniczne Mera-Elwro. Jego budowa związana była z działaniami socjalnymi zakładów, a powstałe tu mieszkania przeznaczono dla młodych małżeństw. W budynku znajdowało się 120 mieszkań. Był on nazywany także „domem rotacyjnym” lub „domem stażysty”, a także stosowano do niego określenie „zakładowego domu mieszkalnego”.
Historia
Powstanie budynku związane było z realizacją przez zakłady przedsięwzięć z zakresu opieki socjalnej i bytowej nad pracownikami. Była to jedna z kilku inwestycji przeprowadzonych w tamtym okresie[1]. Projektowanie budynku powierzono Jerzemu Tarnawskiemu[2]. Realizację robót budowlanych przeprowadzono pomiędzy 1976 a 1979 rokiem. Powstało tu 120 mieszkań, które zostały przeznaczone dla młodych małżeństw zawieranych przez pracowników Elwro. Skutkowało to częstymi zmianami w zamieszkaniu osób w budynku, co stanowiło przyczynek do powstania potocznego określenia budynku jako „dom rotacyjny”[1][3][4].
Po przemianach ustrojowych w Polsce i wdrażanych przekształceniach w przedsiębiorstwie, w 1992 r., po wydaniu stosownej zgody przez radę zakładową[a], budynek został wykreślony z ewidencji środków trwałych i przekazany do sprzedaży[3] . W efekcie tych działań współcześnie budynek stanowi współwłasność należącą do osób fizycznych i innych osób prawnych[5].
Położenie, otoczenie
Budynek położony jest przy ulicy Aleksandra Ostrowskiego 1[6], na osiedlu Grabiszyn-Grabiszynek[7][8] we Wrocławiu, w obszarze dawnej dzielnicy Fabryczna[6][8]. Obszar, w którym leży, określany jest jako wielkie osiedla blokowe[9]. Otoczony jest ulicami: Klecińską (obwodnica śródmiejska Wrocławia), Grabiszyńską i Aleksandra Ostrowskiego[2][5][10], oraz nieruchomością, na której położony jest budynek dawnej przychodni zbudowanej przez Elwro dla pracowników w tym samym okresie czasu[1][11] przy ulicy Aleksandra Ostrowskiego 3[3] . Pomiędzy budynkiem a ulicą Grabiszyńską w ramach istniejącego tu zieleńca urządzono skwer, któremu nadano nazwę: skwer ELWRO[b][10][12][13] . W jego ramach umiejscowiono tu obelisk z inskrypcjami upamiętniającymi zakłady oraz figurkę w ramach wrocławskich krasnali, przedstawiającego postać siedzącą na liczydle, gdzie zakodowano datę otwarcia zakładów Elwro, tj. 1959 rok[12][13] .
Budynek
Powierzchnia zabudowy budynku wynosi 502 m2. Jest to budynek o dwunastu kondygnacjach nadziemnych[14]. Położony jest na działce gruntu o polu powierzchni wynoszącym 2 651 m²[5][15][16]. Teren przy budynku leży na wysokości bezwzględnej około 123,9 m n.p.m. (wysokość z NMT GUGIK[c] dla współrzędnych 51.09490201520756° N 16.978402222606068° E)[17][18]. W budynku dominowały małe mieszkania składające się z pokoju, aneksu kuchennego i łazienki[19].
Nieco anegdotyczny wydźwięk ma historia ukształtowania balkonów w budynku. Projekt przewidywał ich częściowo przesłonięcie drewnianymi żaglami, wydzielającymi w ich ramach część osłoniętą i mniej widoczną z otoczenia, jak uzasadniał autor tego rozwiązania, żeby można było suszyć pranie bez epatowania przechodniów widokiem bielizny
. W trakcie budowy jednak wykonawca zastosował na balkonach metalowe, zwykłe balustrady balkownowe, bez poinformowania projektanta. Jak on sam to wspomina, dopiero praca za granicami Polski uświadomiła mu, że są miejsca, gdzie z architektem ktoś się jednak liczy
[2].
Współcześnie w budynku znajduje się między innymi sklep sieci Żabka[20].
Stosowane określenia
Do budynku w różnych publikacjach można znaleźć następujące, stosowane w nich, określenia:
Uwagi
- ↑ Uchwała nr 219/92 Rady Pracowniczej przedsiębiorstwa Zakłady Elektroniczne „ELWRO” z dnia 27.03.1992 r.[3] .
- ↑ Nazwa Skwer ELWRO została nadana istniejącemu skwerowi uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia nr XIII/255/15 z dnia 9 lipca 2015 r.[10].
- ↑ NMT GUGiK – Numeryczny model terenu według bezpłatnie udostępnianych danych Głównego Urzędu Geodezji i Kartografii.
Przypisy
- ↑ a b c d KP Mera Elwro 1979 ↓, s. 10.
- ↑ a b c Maciejewska 2016 ↓, poz. 3.
- ↑ a b c d e f elwro.info.pl 1991-2000 i b.d. ↓.
- ↑ a b Piwowar, Snowarski, Wojsznis i b.d. ↓, s. 211, 219, 395.
- ↑ a b c UMWr SIP Mapy 2023 ↓, Mapa własności: działka Grabiszyn, AR_21, 12.
- ↑ a b UMWr SIP EMUiA 2023 ↓, UiA nr 38097 (ul. Aleksandra Ostrowskiego 1).
- ↑ UMWr SIP EMUiA 2023 ↓, UiA rt 347739 (Grabiszyn - Grabiszynek).
- ↑ a b UMWr SIP Mapy 2023 ↓, Osiedla Wrocławia.
- ↑ Mironowicz 2016 ↓, s. 33 (Ryc. 13), 36-40.
- ↑ a b c RMWr 2015 ↓, §1, zał. 1.
- ↑ elwro.info.pl 1970-1980 i b.d. ↓.
- ↑ a b Głowicka-Wolska 2015 ↓.
- ↑ a b Walków, 17 września 2015 ↓.
- ↑ ZGKiKM 2023 ↓, EGiB G5 026401_1.0028.AR_21.12.1_BUD.
- ↑ ZGKiKM 2023 ↓, EGiB G5 026401_1.0028.AR_21.12.
- ↑ GUGiK 2023 ↓, WMS, EGiB 026401_1.0028.AR_21.12.
- ↑ ZGKiKM 2023 ↓, EGiB G5.
- ↑ GUGiK 2023 ↓, WMS, EGiB 026401_1.0028.AR_21.12 (PL-KRON86-NH).
- ↑ Piwowar, Snowarski, Wojsznis i b.d. ↓, s. 219.
- ↑ Żabka 2023 ↓, Znajdź sklep: ul. Ostrowskiego 1.
- ↑ a b Błaszków i in. 1979 ↓, s. 18, 55.
Bibliografia
- StanisławS. Błaszków StanisławS., Informator 1959-1979 Centrum Komputerowych Systemów Automatyki i Pomiatów MERA-ELWRO, Wrocław: Centrum Komputerowych Systemów Automatyki i Pomiarów Mera-Elwro, 1979, MTW—380/79 (pol.).
- ElizaE. Głowicka-Wolska ElizaE., Odsłonili obelisk i skwer ELWRO, [w:] Wiadomości [online], Serwis Miasta Wrocław, 17 września 2015 [dostęp 2023-03-02] (pol.).
- Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Geoportal Krajowy, GUGiK – Geoportal Krajowy [dostęp 2023-03-03] (pol.).
- KP Mera Elwro, MERA-ELWRO między VII a VIII zjazdem PZPR, Wrocław: Zakładowy Ośrodek Pracy Ideowo-Wychowawczej oraz dział KP Mera-Elwro, KAiW Oddział Wrocław, 1979 (pol.).
- BeataB. Maciejewska BeataB., Domy bez cegieł i dachówek. Jak w PRL-u budowano Wrocław, [w:] WIADOMOŚCI Z WROCŁAWIA [online], wyborcza.pl Wrocław, 11 lutego 2016 [dostęp 2023-03-02] (pol.), Wypowiedź Jerzego Tarnawskiego.
- IzabelaI. Mironowicz IzabelaI., Analiza funkcjonalna osiedli Wrocławia, AFO, Badanie i publikacja współfinansowana przez miasto Wrocław (www.wroclaw.pl), Wrocław: Fundacja Dom Pokoju, 2016, ISBN 978-83-941467-3-3 (pol.).
- BronisławB. Piwowar BronisławB., MarianM. Snowarski MarianM., WilhelmW. Wojsznis WilhelmW., Ludzie w Elwro, wyd. Redakcja 16 (pol.), Efektywnie doradzali: Eugeniusz Bilski, Sławomir Kutkowski, Bogdan Lewoc, Ruta Barbara Maćkowiak, Kazimierz Orlicz, Adam Urbanek.
- Rys historyczny i ważne wydarzenia 1991-2000 [online], elwro.info.pl (pol.), Tworzenie strony: Bogdan Safader, administrowanie stroną: Roman Czajka, Layout: Malwina Dolata.
- Rada Miejska Wrocławia, UCHWAŁA NR XIII/255/15 RADY MIEJSKIEJWROCŁAWIA z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie nadania nazw skwerom na terenie Wrocławia [online], Baza Aktów Własnych Urzędu Miejskiego Wrocławia; Biuletyn Urzędowy RMW z 2015 r. poz. 230; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 2015 r. poz.3209. [Data ogłoszenia: 17 lipca 2015 r.], 9 lipca 2015 [dostęp 2023-03-03] (pol.).
- Rys historyczny i ważne wydarzenia 1970-1980 [online], elwro.info.pl (pol.), Tworzenie strony: Bogdan Safader, administrowanie stroną: Roman Czajka, Layout: Malwina Dolata.
- Urząd Miejski Wrocławia, System Informacji Przestrzennej Wrocławia – Ewidencja Miejscowości, Ulic i Adresów Wrocławia, „geoportal.wroclaw.pl”, Jadwiga Brzuchowska, Zespół ds. Nazewnictwa Ulic i Adresów w ramach Wydziału Planowania Przestrzennego Urzędu Miejskiego Wrocławia, Wrocław [dostęp 2023-03-01] (pol.).
- Urząd Miejski Wrocławia, System Informacji Przestrzennej Wrocławia – Mapy, „geoportal.wroclaw.pl”, Jadwiga Brzuchowska, Wydział Planowania Przestrzennego Urzędu Miejskiego Wrocławia, Wrocław [dostęp 2023-03-01] (pol.).
- MarcinM. Walków MarcinM., Komputery z Elwro mają swój skwer i krasnala, [w:] Wiadomości [online], Gazeta Wrocławska, 17 września 2015 [dostęp 2023-03-02] (pol.).
- Zarząd Geodezji, Kartografii i Katastru Miejskiego we Wrocławiu, Geoinfo Portal (GIPortal2), ZGKiKM we Wrocławiu [dostęp 2023-03-03] (pol.).
- Żabka [online] [dostęp 2023-03-03] (pol.).
Linki zewnętrzne
- Ostrowskiego 1, [w:] Polska / woj. dolnośląskie / Wrocław / Grabiszyn / ul. Ostrowskiego Aleksandra [online], fotopolska.eu, ID:b10599 [dostęp 2023-03-02] (pol.).
- Budynek nr 1, [w:] Polska / Województwo dolnośląskie / Wrocław / Grabiszyn / ul. Ostrowskiego Aleksandra [online], dolny-slask.org.pl, ID: 537404 [dostęp 2023-03-02] (pol.).
- Grabiszyn /fragment/ [online], wikimapia.org [dostęp 2023-03-02] (pol.).
- p
- d
- e
- Dom rotacyjny Elwro
- Elektroniczne Zakłady Naukowe
- Elwro-System sp. z o.o.
- JUNET
- Polecenia systemu operacyjnego CP/J
- Oprogramowanie ELWRO 800 Junior
- Skwer ELWRO