Cmentarz św. Rocha w Częstochowie
![]() | |||
Kościół pw. św. Rocha i św. Sebastiana | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Województwo | |||
Miejscowość | Częstochowa | ||
Adres | św. Rocha 79, Częstochowa | ||
Data otwarcia | 1641 | ||
Położenie na mapie Częstochowy ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |||
50°49′10″N 19°05′09″E/50,819444 19,085944 | |||
|
Cmentarz św. Rocha w Częstochowie – nekropolia położona przy wschodniej granicy dzielnicy Lisiniec. Jest najstarszym czynnym cmentarzem na terenie Polski[2].
Istnieje kilka teorii powstania cmentarza:
- cmentarz pielgrzymów zmarłych w drodze na Jasną Górę
- cmentarz zakaźny przeznaczony dla zmarłych podczas epidemii; teorię tę może potwierdzać to, że święty Roch miał chronić przed chorobami zakaźnymi
Pierwszych pochówków dokonano w 1641 r.[2] Cmentarz powiększono w 1737 r., a dwa lata później pojawiły się pierwsze grobowce murowane. W 1767 r. został po raz pierwszy obwiedziony murem, później zrujnowanym i odbudowanym. Na cmentarzu znajdują się zabytkowe nagrobki z lat 1849–1906.
W 1898 roku wydzielono z jego terytorium cmentarz prawosławny, ale po odzyskaniu niepodległości teren został katolikom zwrócony[3].
Pierwsza kaplica na terenie cmentarza powstała w latach 1641–1642. Zniszczona w czasie potopu szwedzkiego, zastąpiona została zbudowanym na jej miejscu obecnym kościołem pw. św. Rocha i św. Sebastiana (konsekrowany w 1680 roku). W 1739 roku odnowiony, a w 1771 roku, w czasie walk konfederatów barskich, splądrowany. Przebudowany w latach 1783–1785. Rozebrano wtedy najwyższą część wieży, po bokach dostawiono dwie wieże i wzniesiono zakrystię. Do 1880 roku obsługiwany był przez paulinów. Posiada cechy budowli barokowej. Jednonawowy.
W kaplicy cmentarnej znajduje się płyta upamiętniająca marszałka Józefa Piłsudskiego. Obok kaplicy postawiono symboliczny grób-pomnik z położoną na nim otwartą księgą z nazwiskami osób związanych z konspiracją, a poległych w czasie okupacji lub w okresie PRL-u. Na cmentarzu na uwagę zasługują ponadto:
- kwatera wojenna (17 mogił indywidualnych) powstańców śląskich poległych w 1921
- groby powstańców z 1863
- grób zbiorowy wojenny 13 ofiar terroru hitlerowskiego, w tym 10 zakładników rozstrzelanych na Rynku Wieluńskim 1 listopada 1943
- kwatera wojenna żołnierzy niemieckich, austriackich i rosyjskich poległych w latach 1915–1918
- mogiła zbiorowa wojenna żołnierzy ruchu oporu poległych w 1944 oraz ofiar terroru hitlerowskiego poległych w 1939
- symboliczny grób braci Jerzego, Rajmunda i Włodzimierza Sosnowskich, poległych w czasie II wojny światowej
Na terenie kompleksu cmentarnego znajduje się także wydzielona część tworząca odrębny cmentarz ewangelicko-augsburski wraz z kwaterą żołnierzy niemieckich poległych w czasie I wojny światowej.
Pochowani
Z tym tematem związana jest kategoria: Pochowani na Cmentarzu św. Rocha w Częstochowie.
Na cmentarzu św. Rocha pochowani są m.in. Marek Czerny, Stanisława Gall-Kron, Feliks Gross-Korczyński, Bronisław Idzikowski, Marian Kaznowski, Ignacy Kozielewski, Stefan Kwoczała, Piotr Machalica, Zbigniew Michałowski, Jan Pietrzykowski, Stefan Policiński, Halina Poświatowska i Adolf Poświatowski, Hanna Przewłocka, Antoni Zimniak.
- 2 groby wojenne powstańców z 1863 roku
- Symboliczny grób – pomnik z położoną nań otwartą księgą z nazwiskami osób związanych z konspiracją, a poległych w czasie okupacji lub w okresie PRL-u
- Symboliczne groby- dzieci nienarodzonych, bł. ks. Jerzego Popiełuszki i pomordowanych
- Kwatera wojenna żołnierzy niemieckich, austriackich i rosyjskich poległych w latach 1915-18
- Grób dra Ignacego Kozielewskiego, współautora hymnu harcerskiego
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024, s. 42 [dostęp 2018-10-09] .
- ↑ a b Lisiniec [online], czestochowa.pl [zarchiwizowane z adresu 2016-01-08] .
- ↑ Juliusz Sętowski: Cmentarz ewangelicko-augsburski w Częstochowie. Przewodnik biograficzny. Częstochowa: Muzeum Częstochowskie, 2006, s. 66-69. ISBN 978-83-601285-5-8.
Linki zewnętrzne
- Strona oficjalna
- Miejsca pamięci w Częstochowie. katowice.uw.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-06-12)].