Cukrownia Kruszwica
Państwo |
|
---|---|
Adres | Kruszwica |
Data założenia | 11 grudnia 1880 |
Forma prawna | |
Położenie na mapie Kruszwicy ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu inowrocławskiego ![]() | |
Położenie na mapie gminy Kruszwica ![]() | |
![]() |
Cukrownia „Kruszwica” – cukrownia w Kruszwicy wchodząca w skład Krajowej Grupy Spożywczej S.A.. Założona w grudniu 1880, obecnie jest w stanie produkować do 1000 ton cukru dziennie. W 2010 przerobiono 795 tys. ton buraków i wyprodukowano 119 tys. ton cukru[1]. Działa tu zakładowa straż pożarna[2].
Od kilku lat zakład jest modernizowany. Wśród inwestycji znalazły się m.in. drugi ekstraktor, krajalnice Putscha, kotły defekcyjny i saturacyjny, wirówki BMA[1], silos na cukier o pojemności 60 000 ton[3].
Historia
11 grudnia 1879 Towarzystwo Akcyjne w Kruszwicy skupiające okolicznych właścicieli ziemskich, kupców oraz gospodarzy rolnych o kapitale zakładowym 2.484.000 marek, w akcjach imiennych po 500 marek podjęło decyzję o budowie cukrowni w Kruszwicy. W ciągu dwóch lat powstały budynki zakładu. Wyposażono je w urządzenia, wybudowano kolejkę wąskotorową do transportu surowca oraz kanały. W pierwszych latach działalności zakład zatrudniał na stałe 400 osób, a w sezonie 800. Ze względu na brak urządzeń do rafinacji produkowano cukier żółty.
W 1906 r. w cukrowni wybuchł pożar. Jeszcze tego samego roku wznowiono produkcję, jednocześnie zwiększając moce przerobowe z 15 000 do 20 000 kwintali na dobę. W 1920 r. zakład przeszedł modernizację. Zaczęto produkować cukier biały[4].
W 1929 r. po kolejnych modernizacjach cukrownia stała się jednym z najnowocześniejszych zakładów tego typu w Polsce.
W 1938 r. w skład Rady Nadzorczej Spółki wchodzili: Stanisław Turno (prezes), dr Leopold Levy, dr Bogdan Amrogowicz, Stefan Twardowski, Jerzy Turno, Hans v. Gierke. Zarząd tworzyli Czesław Krzymuski i dr Edward Trzciński. Kapitał zakładowy wynosił 4,5 mln zł, podzielonych na 4,5 tys. akcji na okaziciela o nominale 1000 zł każda. W zależności od sezonu zatrudniano od 213 do 1221 robotników, personel techniczny i urzędniczy liczył 53 osoby. Obszar cukrowni zajmował ok. 36 ha, długość bocznicy normalnotorowej – 3,088 km, długość systemu kolejek wąskotorowych – 160 km. Produkowano kryształ biały, cukier surowy, melasę i wysłodki suszone. W sezonie 1936/1937 produkcja osiągnęła 108 784 q, a obszar plantacji – 3070 ha[5].
9 września 1939 zakład przejęli Niemcy. Dr Edward Trzciński i dr Leopold Levy (żydowski przemysłowiec z Inowrocławia)[6] zostają zamordowani przez Niemców. W latach 1939–1945 ginie jeszcze kilku pracowników zakładu, m.in. Rajmund Głażewski, poległ jako żołnierz we wrześniu 1939, a Wincenty Kwiatkowski zostaje zamęczony w obozie koncentracyjnym w Mauthausen. Tym dwóm ostatnim została poświęcona tablica pamiątkową na terenie cukrowni.
21 stycznia 1945 Kruszwica została wyzwolona. Cukrownia została upaństwowiona. W 1950 roku zakład wszedł w skład Zjednoczenia Cukrowni Pomorskich. W 1975 r. cukrownia weszła w skład Przedsiębiorstwa „Cukrownie Bydgoskie”[7].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/eb/Rogow_wagon_cukrowyt.jpg/220px-Rogow_wagon_cukrowyt.jpg)
W latach 1881–2003 cukrownia miała znaczną liczbę taboru wąskotorowego i ok. 150 km torów[8]. Transportowano nimi buraki do cukrowni. W muzeum w Rogowie, w Fundacji Polskich Kolei Wąskotorowych, znajduje się pewna liczba wagonów pozostałych po tym okresie. Pozostały tabor został pocięty na złom[9].
Lokomotywa Lyd2, jeżdżąca do 2003 roku na terenie cukrowni, obecnie wozi turystów na czeskiej linii kolejowej nr 298.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ a b 130 lat Cukrowni Kruszwica. farmer.pl. [dostęp 2012-10-12].
- ↑ Zakładowa Ochotnicza Straż Pożarna w Cukrowni „Kruszwica”. KRS. [dostęp 2012-10-12].
- ↑ PAP: W Cukrowni Kruszwica powstaje silos na cukier. Puls Biznesu, 2007-05-17. [dostęp 2015-12-03].
- ↑ Twoja Kruszwica: Cukrownia Kruszwica 130 lat słodkiej fabryki. – Portal Historii i Współczesności Kruszwicy [online], www.twojakruszwica.tk [dostęp 2020-03-28] .
- ↑ Rocznik polskiego przemysłu i handlu, Warszawa 1938, nr 6142.
- ↑ Cukrownia Kruszwica S.A. | Wirtualny Sztetl [online], sztetl.org.pl [dostęp 2020-03-28] .
- ↑ Nadgoplańskie Towarzystwo Historyczne: Rys historyczny Cukrowni „Kruszwica” [online], Nadgoplańskie Towarzystwo Historyczne, 9 stycznia 2017 [dostęp 2020-03-28] .
- ↑ Kolejka Cukrowni Kruszwica 1881-2003r.. TwojaKruszwica.tk. [dostęp 2012-10-12].
- ↑ Wagony Cukrowni Kruszwica. Kolej Wąskotorowa Rogów – Rawa – Biała. [dostęp 2012-10-12].
Linki zewnętrzne
- Historia Cukrowni Kruszwica na stronie miasta Kruszwica