Cytadela
![]() | Ten artykuł dotyczy twierdzy. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/17/Citadel_on_Gozo.jpg/220px-Citadel_on_Gozo.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/Citadelle_Besan%C3%A7on.jpg/220px-Citadelle_Besan%C3%A7on.jpg)
Cytadela (wł. cittadella) – samodzielna, dominująca nad miastem lub prowincją twierdza[1]. Na terytorium własnym zadaniem cytadeli była ochrona mieszkańców w przypadku najazdu wroga. Na terytoriach podbitych cytadele budowano w celu utrzymania w posłuszeństwie mieszkańców (taką rolę miała np. cytadela Aleksandrowska w Warszawie).
Cytadela zajmuje stosunkowo duży obszar. Obiekty umocnień przeznaczone do obrony cytadeli położone były z reguły na jej obrzeżach, wewnątrz zaś znajdowały się koszary, magazyny, więzienie i inne obiekty niezwiązane bezpośrednio z obroną.
Rozwój środków ataku i technik zdobywania umocnień wymuszał rozbudowywanie i dostosowywanie ich do nowych warunków. W trakcie rozbudowy cytadele otaczane były albo nowymi liniami umocnień ciągłych, albo, w późniejszym okresie, pierścieniem dzieł. Powstawała w ten sposób większa twierdza, cytadela zaś stawała się jej wewnętrznym obiektem, stanowiącym najczęściej siedzibę dowództwa, a w czasie walk pełniącym rolę śródszańca, czyli ostatniego punktu obrony.
Cytadela okrętu
W konstrukcji okrętów pancernych (głównie pancerników) określenia cytadela używano w stosunku do najsilniej chronionego pancerzem środkowego segmentu kadłuba. W najprostszej postaci, cytadela była osłonięta z boków pancernym pasem burtowym na linii wodnej, od dziobu i rufy poprzecznymi przegrodami pancernymi, a do góry pokładem pancernym. Obejmowała zwykle co najmniej pomieszczenia i mechanizmy istotne dla ruchu okrętu – kotłownie i maszynownie.
We współczesnych okrętach używa się także pojęcia cytadela gazoszczelna na określenie hermetyzowanej części kadłuba, odpornej na działanie broni masowego rażenia.
Zobacz też
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Cytadela |
![]() | Zobacz hasło cytadela w Wikisłowniku |
- Akropol
- Cytadela Dawida
- Cytadela Warszawska
- Cytadela na Górze Gellerta w Budapeszcie
- Fort Winiary w Poznaniu
- Kreml
Przypisy
- ↑ cytadela, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-11-21] .
Bibliografia
- PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9.
- Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 36. ISBN 83-85001-89-1.
- Britannica: technology/citadel-architecture
- БРЭ: 4678137
- SNL: citadell
- Catalana: 0090877
- DSDE: citadel