Energetyka jądrowa w Polsce
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Ejz_bloki.jpg/250px-Ejz_bloki.jpg)
Energetyka jądrowa w Polsce – dział energetyki oparty na energii jądrowej w Polsce.
W Polsce nie ma elektrowni jądrowej, jednak wielokrotnie planowano jest jej uruchomienie, począwszy od 1971 roku. Jedynym działającym reaktorem jądrowym jest badawczy reaktor Maria w Otwocku, zarządzany obecnie przez Instytut Energii Atomowej[1].
Historia
1955–1970
Przygotowania do użytkowania energii jądrowej w Polsce sięgają połowy lat 50. XX w., kiedy to w 1955 r. utworzono Instytut Badań Jądrowych(IBJ) w Świerku koło Otwocka[2].
14 czerwca 1958 r. uruchomiono w IBJ pierwszy w Polsce doświadczalny reaktor jądrowy EWA, pracował on do 24 lutego 1995 r[2].
1970–2005
12 sierpnia 1971 r. Prezydium Rządu podjęło decyzję o zamiarze budowy elektrowni jądrowej i wykonania prac przygotowawczych. Komisja Planowania przy Radzie Ministrów decyzją z 19 grudnia 1972 r. ustaliła, że elektrownia zostanie zlokalizowana w Żarnowcu. 28 lutego 1974 r. podpisano między Rządem PRL a Rządem ZSRR umowę o współpracy przy budowie elektrowni jądrowej[2].
18 stycznia 1982 r. Rady Ministrów podjęła uchwałę w sprawie budowy Elektrowni Jądrowej Żarnowiec obejmującej dwa bloki energetyczne typu WWER-440. Uruchomienie pierwszego bloku energetycznego o mocy 465 MWe miało nastąpić w 1989 r., zaś drugiego w 1990 r., budowę rozpoczęto 31 marca 1982 r[2]. Pod budowę zlikwidowano pobliską wieś Kartoszyno[3].
10 kwietnia 1983 – Sejm PRL uchwalił ustawę Prawo Atomowe —pierwszy taki dokument w Polsce[4].
2 grudnia 1989 – Rząd Tadeusza Mazowieckiego wstrzymał na rok budowę elektrowni w celu przeprowadzenia analizy[5].
4 września 1990 — Minister Przemysłu Tadeusz Syryjczyk rekomenduje likwidację elektrowni jądrowej Żarnowiec na Radzie Ministrów a 17 grudnia 1990 Rada ministrów podjęła uchwałę o likwidacji Elektrowni Żarnowiec. Prace były już w zaawansowanym stadium, kiedy je przerwano[3][5], głównie pod naciskiem protestów przeciwników energetyki jądrowej. Zakończono tylko inwestycję towarzyszącą – elektrownię szczytowo-pompową[6].
Osobny artykuł: Elektrownia Jądrowa „Żarnowiec”.
15 czerwca 1987 r. Prezydium Komisji Planowania przy Radzie Ministrów zaakceptowało lokalizację drugiej elektrowni jądrowej w miejscowości Klempicz (lokalizacja Warta).W latach 80. XX przygotowywano budowę Elektrowni Jądrowej „Warta” w[7][8],.
W 1988 r. na terenie województwa gdańskiego ruszyła fala protestów, happeningów inspirowana głównie przez Franciszkański Ruch Ekologiczny przeciwko budowie elektrowni jądrowej w Żarnowcu[8].
22 kwietnia 1989 r. Minister Przemysłu - Tadeusz Syryjczyk, na skutek protestów społecznych, wstrzymał roboty przygotowawcze do budowy Elektrowni Jądrowej Warta[8].
Osobny artykuł: Elektrownia Jądrowa „Warta”.
11 stycznia 1996 r. Sejm przyjął dokument Założenia polityki energetycznej Polski do 2010 r., w którym stwierdza się, że do 2010 r. nie przewiduje się budowy elektrowni jądrowych, zakłada się jednak badanie zasadności ekonomicznej i stopnia akceptacji społecznej takich inwestycji[8]. Po likwidacji elektrowni w Żarnowcu i ogłoszeniu, że elektrowni jądrowych budować się w Polsce nie będzie, polscy specjaliści wyjechali za granicę, a uczelnie pozamykały kierunki związane z budową i eksploatacją reaktorów atomowych[9].
Listopad 1999 r. – Ministerstwo Gospodarki przedstawiło: Założenia polityki energetycznej Polski do 2020 r. a w lutym 2000 r. Rada Ministrów podjęła stosowną uchwałę. Ustawa z 29 listopada 2000 r. Prawo atomowe (zmieniająca dotychczasowe Prawo atomowe z 1986 r.)[10]
2000–2012
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9b/G%C4%85ski%2C_protest_antyatomowy.jpg/220px-G%C4%85ski%2C_protest_antyatomowy.jpg)
4 stycznia 2005 rząd Marka Belki przyjął dokument Polityka energetyczna Polski do 2025 roku, w którym napisano[11]:
- Ze względu na konieczność dywersyfikacji nośników energii pierwotnej oraz potrzebę ograniczenia emisji gazów cieplarnianych do atmosfery, uzasadnione staje się wprowadzenie do krajowego systemu energetyki jądrowej
- Ponieważ prognozy wskazują na potrzebę pozyskiwania energii elektrycznej z elektrowni jądrowej w drugim dziesięcioleciu rozpatrywanego okresu, to biorąc pod uwagę długość cyklu inwestycyjnego konieczne jest niezwłoczne rozpoczęcie społecznej debaty na ten temat.
Elektrownia jądrowa ma być jedną z wielu elektrowni zapewniających bezpieczeństwo energetyczne kraju. Według opinii Państwowej Agencji Atomistyki nie zagraża ona środowisku bardziej niż konwencjonalne elektrownie. Przeciwko budowie elektrowni jądrowej w Polsce są m.in. Greenpeace i partia Zieloni[12].
9 listopada 2008 w Gdańsku premier Donald Tusk zapowiedział budowę co najmniej dwóch elektrowni jądrowych w północno-wschodniej Polsce[13]. Prawdopodobne lokacje to Żarnowiec na Pomorzu oraz niesprecyzowana lokalizacja w woj. podlaskim. W marcu 2009 roku Departament Dywersyfikacji Dostaw Nośników Energii w Ministerstwie Gospodarki przemianowany został na Departament Energii Jądrowej[14]. W tym samym roku została utworzona przy PGE spółka celowa EJ1, której zadaniem jest stworzenie pierwszej polskiej elektrowni jądrowej[15][16]. 8 stycznia 2010 roku Ministerstwo Gospodarki podało listę 28 miejscowości, które są brane pod uwagę pod kątem lokalizacji pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce[17]. 25 listopada Polska Grupa Energetyczna wskazała trzy potencjalne lokalizacje elektrowni jądrowej: Żarnowiec, Choczewo, Gąski[18]. Do końca 2011 miał zostać ogłoszony przetarg na dostawę reaktorów, jednak termin został przesunięty. Chęć uczestnictwa w projekcie budowy elektrowni jądrowej w Polsce ogłosiły między innymi firmy Areva, Westinghouse i General Electric. W lutym 2012 ponad 94% mieszkańców gminy Mielno, biorących udział w referendum, wypowiedziało się przeciwko lokalizacji elektrowni jądrowej w letniskowej wsi Gąski[19].
Od 2020
Strategia energetyczna Polski przewiduje budowę sześciu reaktorów o mocy 1-1,6 GW każdy począwszy od 2026 roku. Pierwszy z nich miałby być oddany w 2033 roku. Ostatecznie do 2040 roku polski miks energetyczny miałby 6-9 GW mocy z energii jądrowej[20][21], a także dużą farmę wiatrową na Bałtyku o mocy nominalnej 2,5 GW do 2030[22].
W marcu 2021 premierzy Węgier, Francji, Czech, Słowenii, Rumunii, Słowacji i Polski opublikowali wspólny list otwarty do Komisji Europejskiej, apelując o uwzględnienie roli energii jądrowej jako stabilnego i niskowęglowego źródła energii w europejskiej taksonomii energii odnawialnej[23].
W kwietniu 2021 interdyscyplinarny zespół doradczy do spraw kryzysu klimatycznego przy prezesie PAN opublikował raport na temat konieczności szybkiego ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, konkludując "transformacja energetyczna w Polsce powinna uwzględniać wszystkie nieemisyjne źródła energii, zarówno OZE jak i energetykę jądrową"[24].
W tym samym roku Skarb Państwa odkupuje udziały w spółce PGE EJ1 (wcześniejsze EJ1)[25].
Polska energetyka jądrowa w 2023 r.
Trzy państwa złożyły oficjalne deklaracje, aby rozwinąć energetykę jądrową w Polsce. Jest to USA, Francja, a także Korea Południowa. Ponadto brane są pod uwagę także Chiny i Kanada, mimo że oficjalnie nie została złożona propozycja z ich strony. Rosja mogłaby być potencjalnym partnerem, jednak ze względu na jej szantaże energetyczne w kwestii dostaw gazu, a także agresję na Ukrainę, została wykluczona z państw partnerskich w tym obszarze[26].
Elektrownia jądrowa Choczewo
We wrześniu 2023 wydaniem decyzji środowiskowej a następnie lokalizacyjnej[27][28][29] zakończył się trwający od 2010[30] proces ustalania lokalizacji dla pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce. Na miejsce inwestycji została wybrana gmina Choczewo, położona w północnej części województwa pomorskiego, w powiecie wejherowskim[31]. Po tej decyzji spółka Polskie Elektrownie Jądrowe otrzymała prawo do dysponowania terenem[32], nastąpiło podpisanie umowy z partnerami technologicznymi Westinghouse i Bechtel(inne języki)[33] a inwestycja weszła w fazę projektowania[34].
Osobny artykuł: Elektrownia Jądrowa „Choczewo”.
Polski program jądrowy zakłada budowę sześciu bloków jądrowych o łącznej mocy od ok. 6 do 9 gigawatów[3]. Rząd przeznaczy na tę inwestycję ponad 4,7 mld zł[35][36]. Zakłada on plany dla kolejnej, po Choczewie, elektrowni z lokalizacją w centralnej Polsce oraz wsparcie dla „mniejszej energetyki jądrowej” (SMR(inne języki) i MMR)[37]. Druga elektrownia ma być budowana w kooperacji ZE PAK Zygmunta Solorza, PGE i koreańskiej KHNP(inne języki). Na lokalizację wybrano Pątnów[38].
W zakresie małej energetyki jądrowej najbardziej zaawansowane w 2023 to projekty: KGHM, który bazuje na technologii firmy NuScale oraz Orlen Synthos Green Energy (OSGE), który bazuje na techonologii reaktorów BWRX-300 od GE Hitachi (GEH)[39]. OSGE to kooperacja Michała Sołowowa i Orlenu[39]. 9 listopada 2023 oficjalnie wystartował program Phoenix, w ramach którego OSGE został objęty strategicznym wsparciem i otrzyma finansowanie Departamentu Stanu na przyspieszenie projektu budowy małych reaktorów jądrowych w Polsce[40]. W grudniu 2023 rząd Donalda Tuska powołał zespół ds. reaktorów jądrowych Orlenu[41].
Poparcie społeczne
Z przeprowadzonego w grudniu 2022 roku na zlecenie Ministerstwa Klimatu i Środowiska badania wynika, że ponad 86 proc. Polaków wyraża poparcie dla budowy elektrowni jądrowych w Polsce[42]; W porównaniu z 2021 rokiem odnotowano wzrost zwolenników takiej inwestycji aż o 12%[43], a w porównaniu do wyników z 2020 o 23,5%[44]. 90 proc. respondentów uważa, że budowa elektrowni jądrowej jest dobrym sposobem na walkę ze zmianami klimatycznymi[42]; Podobny odsetek ankietowanych jest zdania, że budowa takiej elektrowni w naszym kraju przyczyni się do zwiększenia jego bezpieczeństwa energetycznego. O planach budowy pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce słyszało ponad 90 proc. respondentów[42]. W 2023 poparcie wzrosło do 89,9%[45]. Serwis infromacyjny Wprost jako przyczyny takiego nastawienia podaje wojnę na Ukrainie oraz szantaż energetyczny ze strony Rosji[42]. Poparcie dla inwestycji jest również wśród większości mieszkańców gmin, w których elektrownie mają być ulokowane[46].
Według telefonicznych badań Millward Brown na zlecenie portalu Money.pl w dniach 22–24 sierpnia 2008 na reprezentatywnej grupie 1004 osób, 48% pytanych opowiedziało się przeciw budowie w Polsce elektrowni jądrowej. Odmienną opinię wygłosiło 42%, podczas gdy 10% nie ma zdania w tej kwestii. Przeciw jest aż 62% kobiet (dla porównania mężczyzn – 32%), a także większość osób żyjących na obszarach wiejskich i miastach do 100 tysięcy mieszkańców[47].
Alternatywy
Zespół z Akademii Górniczo-Hutniczej oraz Politechniki Śląskiej opublikował propozycję zamiany kotłów w istniejących elektrowniach węglowych na małe reaktory modułowe, co pozwoliłoby na szybką ich dekarbonizację przy równoczesnym zachowaniu większości infrastruktury generacji i dystrybucji prądu, oszczędność rzędu 28-35% w stosunku do budowy nowych elektrowni jądrowych oraz zapobieżenie emisjom 200 mld ton CO2[48].
Firma Synthos z Oświęcimia zadeklarowała również plany budowy małego reaktora modułowego GE Hitachi dla pokrycia własnych potrzeb energetycznych[20]. Podobne plany ogłosiła firma Ciech[49].
Przypisy
- ↑ Badawczy reaktor jądrowy MARIA [online], NCBJ [dostęp 2020-04-10] [zarchiwizowane z adresu 2020-04-30] (pol.).
- ↑ a b c d GrzegorzG. Jezierski GrzegorzG., Kalendarium budowy elektrowni jądrowej w Żarnowcu, czyli...jak straciliśmy swoją szansę?, „Energia Gigawat”, styczeń 2006 .
- ↑ a b c KatarzynaK. Kaźmierczak-Milewska KatarzynaK., Era jądrowa nadchodzi: Polska stawia na atom [online], kb.pl [dostęp 2024-01-18] (pol.).
- ↑ Dz.U. z 1986 r. poz. 70
- ↑ a b PatrycjaP. Rapacka PatrycjaP., Rapacka: Rysy na atomie [online], BiznesAlert.pl, 16 października 2019 [dostęp 2024-01-18] .
- ↑ Władysław Kiełbasa, Jarosław Hryszko, Łukasz Kuźniarski: Elektrownia Jądrowa „Żarnowiec”. [w:] Energetyka Jądrowa [on-line]. 2014-01-12. [dostęp 2017-01-12].
- ↑ Elektrownia Jądrowa Warta. nuclear.pl. [dostęp 2020-03-26]. (pol.).
- ↑ a b c d GrzegorzG. Jezierski GrzegorzG., Kalendarium budowy elektrowni jądrowej w Żarnowcu, czyli... jak straciliśmy swoją szansę?, „Energia Gigawat”, 2006 [dostęp 2024-01-18] (pol.).
- ↑ Budujemy już 45 lat, na razie bez skutku. Wracają sny o atomowej potędze [online], TVN24.pl [dostęp 2024-01-18] (pol.).
- ↑ Dz.U. z 2001 r. nr 3, poz. 18
- ↑ Polityka energetyczna Polski do 2025 roku, dokument przyjęty przez Radę Ministrów w dniu 04.01.2005 r.. [dostęp 2005-12-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2005-12-24)].
- ↑ Nieuniknione protesty. Rozmowa z Dariuszem Szwedem, współprzewodniczącym Zielonych 2004. Nowy Przemysł – numer 11/2004.
- ↑ Tusk: Będą dwie elektrownie jądrowe, trojmiasto.pl.
- ↑ Powstał Departament Energetyki Jądrowej w Ministerstwie Gospodarki, nowa-energia.com.pl.
- ↑ PGE SystemyP.S. S.A PGE SystemyP.S., Nowa spółka w programie jądrowym PGE [online], www.gkpge.pl [dostęp 2024-01-18] (pol.).
- ↑ ANA, Polska elektrownia jądrowa. Państwo przejmuje spółkę za pół miliarda złotych [online], www.money.pl, 26 marca 2021 [dostęp 2024-01-18] (pol.).
- ↑ Ministerstwo Gospodarki: lista lokalizacji dla elektrowni jądrowej | Forsal.pl – Giełda, Waluty, Finanse.
- ↑ PGE podała trzy potencjalne lokalizacje elektrowni jądrowej – Wiadomości – Biznes w INTERIA.PL.
- ↑ Mielno przeciw atomowi – referendum na „nie”.
- ↑ a b MariaM. Wilczek MariaM., Construction of Poland's first nuclear power plant to begin in 2026 [online], Notes From Poland, 16 czerwca 2020 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
- ↑ Energetyka jądrowa. Kiedy decyzja o wyborze technologii? Naimski podał datę
- ↑ Poland’s largest power group opts to back wind over nuclear - Power Engineering International [online], web.archive.org, 13 września 2018 [dostęp 2021-03-26] [zarchiwizowane z adresu 2018-09-13] .
- ↑ "Joint letter from the Czech Republic, French Republic, Hungary, Republic of Poland, Romania, Slovak Republic and Republic of Slovenia on the role of nuclear power in the EU climate and energy policy" [online], 19 marca 2021 .
- ↑ Komunikat 03/2021 interdyscyplinarnego Zespołu doradczego do spraw kryzysu klimatycznego przy prezesie PAN na temat perspektyw dekarbonizacji wytwarzania energii elektrycznej w Polsce [online], 19 kwietnia 2021 [zarchiwizowane z adresu 2021-04-20] .
- ↑ Atom w Polsce. Pół miliarda wydatków, zanim wybrano lokalizację [online], Demagog [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ Aleksander Olech, Natalia Matiaszczyk Atomowa dyplomacja Listopad 2022, s. 8.
- ↑ Polskie Elektrownie Jądrowe komentują decyzję środowiskową dla elektrowni Lubiatowo-Kopalino [online], wnp.pl [dostęp 2024-01-18] (pol.).
- ↑ PGE SystemyP.S. S.A PGE SystemyP.S., Aktualności [online], ppej.pl [dostęp 2024-01-18] (pol.).
- ↑ Elektrownia atomowa w Polsce. Jest decyzja lokalizacyjna [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-01-18] (pol.).
- ↑ Lista oficjalnych propozycji lokalizacji elektrowni jądrowych w Polsce - SERWIS INFORMACYJNY CIRE 24 [online], www.cire.pl [dostęp 2024-01-19] .
- ↑ Atom w Polsce. Pół miliarda wydatków, zanim wybrano lokalizację [online], Demagog [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ MarcinM. Haber MarcinM., Pierwsza polska elektrownia jądrowa, czyli co wiemy o projekcie, który ma zrewolucjonizować nasz system [online], Wprost, 22 listopada 2023 [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ Jest decyzja wojewody. Wiadomo, gdzie powstanie pierwsza w Polsce elektrownia jądrowa [online], nextgazetapl, 18 września 2023 [dostęp 2023-10-15] (pol.).
- ↑ Pierwsza polska elektrownia jądrowa jest w fazie projektowania [online], wnp.pl [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ MLG, Elektrownia jądrowa w Polsce. Kluczowa umowa podpisana [online], www.money.pl, 27 września 2023 [dostęp 2023-10-15] (pol.).
- ↑ Koniec czekania. Polska będzie miała elektrownię jądrową. Atomowy kontrakt podpisany [online], nextgazetapl, 27 września 2023 [dostęp 2023-10-15] (pol.).
- ↑ Elektrownie jądrowe w Polsce. HARMONOGRAM, LOKALIZACJE, KOSZTY [online], dziennik.pl, 2 listopada 2022 [dostęp 2024-01-18] (pol.).
- ↑ Polski atom w blokach startowych. Jak sfinansujemy budowę elektrowni? [online], forsal.pl, 2 listopada 2022 [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ a b Trwa wyścig o SMR-y. Czy Polska zdąży? "Konkurencja nie śpi" [online], Businessinsider, 30 października 2023 [dostęp 2024-01-28] (pol.).
- ↑ KRO (oprac.), Orlen otrzyma wsparcie od amerykańskiego rządu. Ma budować małe reaktory jądrowe [online], www.money.pl, 9 listopada 2023 [dostęp 2024-01-28] (pol.).
- ↑ MarcinM. Karwowski MarcinM., Rząd Tuska powoła zespół ds. reaktorów jądrowych Orlenu [online], BiznesAlert.pl, 8 grudnia 2023 [dostęp 2024-01-28] .
- ↑ a b c d MarcinM. Haber MarcinM., Pierwsza polska elektrownia jądrowa, czyli co wiemy o projekcie, który ma zrewolucjonizować nasz system [online], Wprost, 22 listopada 2023 [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ 74% Polaków popiera budowę elektrowni jądrowych w Polsce - Polski Atom - Portal Gov.pl [online], Polski Atom [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ 62,5% Polaków popiera budowę elektrowni jądrowych w Polsce - Polski Atom - Portal Gov.pl [online], Polski Atom [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ Niemal 90% Polaków za budową elektrowni jądrowych w Polsce - Polski Atom - Portal Gov.pl [online], Polski Atom [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ Polska elektrownia atomowa. Rośnie poparcie wśród mieszkańców gmin na Pomorzu [online], Businessinsider, 2 stycznia 2023 [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ 42% Polaków chce elektrowni jądrowych.
- ↑ Retrofit Decarbonization of Coal Power Plants—A Case Study for Poland [online] .
- ↑ Ciech żegna się z węglem, wita z atomem [online], pb.pl [dostęp 2021-05-12] (pol.).
- SNL: Kjernekraft_i_Polen