Eric Carle
![]() Eric Carle (2009) | |||
Data i miejsce urodzenia | 25 czerwca 1929 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 23 maja 2021 | ||
Narodowość | amerykańska | ||
Język | |||
Alma Mater | Państwowa Akademia Sztuk Pięknych w Stuttgarcie | ||
Dziedzina sztuki | pisanie i ilustrowanie książek dla dzieci | ||
Epoka | XX–XXI wiek | ||
Ważne dzieła | |||
| |||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
Nagrody | |||
Regina Medal (1999), | |||
| |||
Strona internetowa |
Eric Carle (ur. 25 czerwca 1929 w Syracuse w stanie Nowy Jork[1], zm. 23 maja 2021 w Northampton w stanie Massachusetts[2]) – amerykański pisarz i ilustrator książek dla dzieci pochodzenia niemieckiego. Stworzył ponad 70 ilustrowanych książek dla dzieci przetłumaczonych na ponad 30 języków, które na całym świecie zostały sprzedane w ponad 152 milionach egzemplarzy. Najbardziej znana z nich, napisana w 1969 roku Bardzo głodna gąsienica (ang. The Very Hungry Caterpillar) została przetłumaczona na ponad 65 języków i sprzedała się w ponad 46 milionach egzemplarzy na całym świecie. W 2003 roku Carle został uhonorowany prestiżową nagrodą Laura Ingalls Wilder Medal.
Życiorys
Wczesne lata
Urodził się 25 czerwca 1929 roku w Syracuse w stanie Nowy Jork w rodzinie niemieckich imigrantów. Jego ojciec, Erich Carle, był lakiernikiem w fabryce pralek, zaś matka, Johanna z domu Öelschlager, pracowała w rodzinnej firmie[1]. Miał młodszą siostrę[3]. Gdy Carle junior miał sześć lat jego matka, stęskniona za Niemcami, zadecydowała o przeprowadzce rodziny do Stuttgartu, swojego rodzinnego miasta[4][1]. Przeprowadzce do Niemiec zdecydowanie sprzeciwiał się ojciec Erica Carle’a, jednak w końcu uległ żonie[4]. Ojciec został powołany przez władze nazistowskie do armii niemieckiej i wysłany na front wschodni II wojny światowej, gdzie skończył jako radziecki jeniec wojenny[1][4]. Został zwolniony z niewoli w 1947 roku – jak po latach wspominał jego syn, ważył wówczas 85 funtów (ok. 39 kg) i był „złamanym człowiekiem”[5][4]. W następnych latach był częstym pensjonariuszem sanatoriów i zmarł przedwcześnie[5].
Młody Eric Carle dorastał w III Rzeszy i miał okazję widzieć Adolfa Hitlera, a także dostać autograf od Erwina Rommla[5]. Był uczniem zorganizowanej według panującego w III Rzeszy modelu politycznego szkoły. Wiele lat później wspominał, że cechowały ją ciasne sale lekcyjne, twarde ołówki, racjonowanie papieru i stosowanie kar cielesnych[5]. W 1944 roku, mający wówczas 15 lat Carle uniknął poboru do wojska ze względu na młody wiek i amerykańskie obywatelstwo[1][4]. Został jednak zwerbowany przez władze do kopania okopów na linii Zygfryda[1].
Po II wojnie światowej studiował typografię i grafikę na Państwowej Akademii Sztuk Pięknych w Stuttgarcie[1]. Studia ukończył w 1950 roku, zaś dwa lata później zdecydował się przenieść do Nowego Jorku, mając na koncie jedynie 40 dolarów[1][4]. Z pomocą ilustratora i dyrektora artystycznego Lea Lionniego dostał pracę jako grafik w dziale reklamy gazety „The New York Times”[1]. Po sześciu miesiącach, ze względu na trwającą wówczas wojnę koreańską, został powołany do armii Stanów Zjednoczonych i wysłany do bazy wojskowej w Niemczech Zachodnich, gdzie służył w 2 Dywizji Pancernej jako urzędnik pocztowy[4][1].
Po odbyciu służby wojskowej wrócił do pracy w „The New York Timesie”, z którego odszedł w 1963 roku[1]. Później pracował w agencji reklamowej jako dyrektor artystyczny[6].
Kariera pisarza i ilustratora
Nie planował kariery twórcy książek dla dzieci, ani nie interesował się szczególnie ilustracjami[5]. Jednak, gdy pedagog i pisarz Bill Martin Jr. zobaczył stworzoną przez niego reklamę, to poprosił go o zilustrowanie książki autorstwa jego dzieci pod tytułem Miś patrzy! (ang. Brown Bear, Brown Bear, What Do You See?), która została opublikowana w 1967 roku[5][1]. W następnym roku z kolei Carle napisał i zilustrował swoją pierwszą autorską książkę, 1, 2, 3 to the Zoo[1]. W 1969 roku stworzył najbardziej znaną książkę – Bardzo głodna gąsienica (ang. The Very Hungry Caterpillar)[1][6][7]. Publikacja ta została przetłumaczona na ponad 65 języków i sprzedała się w ponad 46 milionach egzemplarzy na całym świecie[7]. W sumie Eric Carle jest odpowiedzialny za stworzenie ponad 70 ilustrowanych książek dla dzieci przetłumaczonych na ponad 30 języków, które na całym świecie zostały sprzedane w ponad 152 milionach egzemplarzy; oprócz wyżej wymienionych są wśród nich także m.in. Biedronka (ang. The Bad Tempered Ladybird, 1976), Pajączek (ang. The Very Busy Spider, 1985) i Miś słucha! (ang. Polar Bear, Polar Bear, What Do You Hear?; z Billem Martinem Jr., 1991)[5][6]. Po 2000 roku opublikował m.in. Does a Kangaroo Have a Mother Too, Slowly Slowly Said the Sloth i Mister Seahorse[5].
W 1993 roku firma Disney wydała animowane wersje pięciu krótkich opowiadań Carle’a[6].
W 2001 roku został odznaczony Krzyżem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec za „dokonania artystyczne i pośrednictwo między kulturami”[3].
22 listopada 2002 roku wraz z drugą żoną Barbarą Morrison otworzył w Amherst w stanie Massachusetts The Eric Carle Museum of Picture Book Art, muzeum poświęcone sztuce tworzenia ilustrowanych książek dla dzieci, prowadzące także działalność edukacyjną[8][1]. Od momentu otwarcia muzeum odwiedziło ponad 750 tysięcy zwiedzających, w tym 50 tysięcy dzieci ze szkół[1].
W 2003 roku otrzymał nagrodę Laura Ingalls Wilder Medal (stała się Children’s Literature Legacy Award)[1][9]. Oprócz niej otrzymał jeszcze m.in. Regina Medal w 1999 roku, Nagrodę Fundacji NEA (ang. NEA Foundation Award) za „wybitne zasługi dla edukacji publicznej” w 2007 roku oraz przyznawaną przez Towarzystwo Ilustratorów (ang. Society of Illustrators) nagrodę za całokształt twórczości w 2010 roku[1]. Eric Carle został także nagrodzony tytułami honorowymi przez uczelnie wyższe, m.in. Bates College w 2007 roku i Williams College w 2016 roku[10][11].
W 2009 roku firma Google poprosiła Carle’a o zaprojektowanie Doodle’a z okazji 40. rocznicy wydania Bardzo głodnej gąsienicy. Stworzony przez niego Doodle pojawił się na stronie głównej Google 20 marca 2009 roku[12]. Rok później Carle został jednym z dziesięciu jurorów-ekspertów trzeciej edycji konkursu Doodle 4 Google przeznaczonego dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych, którzy mają za zadanie stworzenie własnego Doodle’a inspirowanego tematem „Gdybym mógł zrobić cokolwiek, zrobiłbym...”[12].
W 2012 roku książka Carle’a Bardzo głodna gąsienica zajęła drugie miejsce w ankiecie przeprowadzonej wśród czytelników magazynu „School Library Journal”, której celem było stworzenie listy 100 najlepszych książek ilustrowanych (ang. Top 100 Picture Books)[13].
W 2019 roku imieniem Erica Carle’a nazwano nowo odkryty w Hongkongu gatunek pająka (Uroballus carlei), co miało związek z wypadającą wtedy 50. rocznicą wydania Bardzo głodnej gąsienicy i 90. urodzinami Carle’a[14][15][16]. W związku z rocznicą dotyczącą Bardzo głodnej gąsienicy znajdujące się w Nashville Frist Art Museum przygotowało wystawę „Eric Carle’s Picture Books: Celebrating 50 Years of The Very Hungry Caterpillar” trwającą od 18 października 2019 roku do 23 lutego 2020 roku[17][18]. W listopadzie 2019 roku Carle sprzedał prawa do wszystkich swoich prac literackich wydawnictwu Penguin Random House[19].
Życie prywatne
Zawsze był związany z Niemcami, gdzie mieszka jego młodsza siostra i płynnie mówił po niemiecku, w gwarze szwabskiej[3].
W 1953 roku zawarł związek małżeński z Dorotheą Wohlenberg, z którą doczekał się dwójki dzieci: syna Rolfa i córki Cirsten. Małżeństwo zakończyło się rozwodem w 1963 roku[1].
Po rozwodzie Carle poznał na Manhattanie Barbarę Morrison, nauczycielkę Montessori, która pracowała w księgarni The Cloisters, oddziału Metropolitan Museum of Art[1][4]. W 1973 roku wzięli ślub i przeprowadzili się do Northampton w stanie Massachusetts[1][4]. W 2007 roku zamieszkali w Key West w stanie Floryda – mimo to Eric Carle zatrzymał dom w Northampton, w którym mieściło się także jego studio[4][1]. Małżeństwo trwało do śmierci Barbary Morrison w 2015 roku[6][1].
Zmarł na niewydolność nerek 23 maja 2021 roku w swoim letnim domu w Northampton[6][1].
Styl i twórczość
Ilustracje tworzone przez Erica Carle’a są charakterystyczne za sprawą używania techniki kolażu, w której pokrywał farbami akrylowymi skrawki papieru – czasem używając szerokiego pędzla, czasem wąskiego, a czasem po prostu palców, gąbki lub innych narzędzi pozwalających uzyskać pożądaną teksturę. Następnie wycinał je i składał w intensywnie kolorowe obrazy[20]. Jak sam przyznał w wywiadzie dla „The New York Timesa” w 2007 roku jego uwielbienie do intensywnych i radosnych kolorów było potęgowane przez „szarości, brązy i brudne zielenie używane przez nazistów do kamuflowania budynków”[1]. Zaś jako inspirację do twórczości ilustratorskiej wskazał dwóch nauczycieli z czasów młodości: pana Kraussa, nauczyciela sztuki w szkole, który pokazywał mu reprodukcje prawnie zakazanych, określanych przez nazistów jako „zdegenerowane” dzieł Picassa, Klee, Matisse’a i niektórych niemieckich ekspresjonistów oraz profesora Ernesta Schneidlera uczącego w uczelni artystycznej w Stuttgarcie, w której studiował po ukończeniu szkoły[5].
Zgodnie ze stwierdzeniem Carle’a z jednego z wywiadów, poprzez swe książki „odgrzewa” okres życia w Niemczech po zwolnieniu ojca z niewoli, gdy ten zmagał się z jej zdrowotnymi skutkami. Dodał także, że za sprawą swych publikacji „pomaga dziecku, które może być po prostu nim”[5]. Tematem poruszanych w książkach Carle’a historii jest często przyroda, a w szczególności małe zwierzęta. Wpływ na to mogły mieć związane z ojcem wspomnienia z dzieciństwa, którymi podzielił się na swojej stronie internetowej[1].
Publikacje
- 1967, Brown Bear, Brown Bear, What Do You See? (ilustrator)
- 1968, 1, 2, 3 to the Zoo
- 1969, The Very Hungry Caterpillar
- 1970, Pancakes, Pancakes!
- 1970, The Tiny Seed
- 1970, Tales of the Nincompoop (ilustrator)
- 1970, The Boastful Fisherman (ilustrator)
- 1971, Feathered Ones and Furry (ilustrator)
- 1971, The Scarecrow Clock (ilustrator)
- 1971, Do You Want to Be My Friend?
- 1972, Rooster’s Off to See the World
- 1972, The Very Long Tail
- 1972, The Secret Birthday Message
- 1972, Walter the Baker
- 1973, Do Bears Have Mothers Too? (ilustrator)
- 1973, Have You Seen My Cat?
- 1973, I See a Song, 1973
- 1974, Kolekcja książek z podzielonymi stronami
- My Very First Book of Numbers
- My Very First Book of Colors
- My Very First Book of Shapes
- My Very First Book of Words
- 1974, Why Noah Chose the Dove (ilustrator)
- 1974, All About Arthur
- 1975, The Hole in the Dike (ilustrator)
- 1975, The Mixed-Up Chameleon
- 1976, Eric Carle’s Storybook, Seven Tales by the Brothers Grimm
- 1976, The Bad Tempered Ladybird
- 1978, Watch Out! A Giant!
- 1978, Seven Stories by Hans Christian Andersen (sequel Seven Tales by the Brothers Grimm)
- 1980, Twelve Tales from Aesop
- 1981, The Honeybee and the Robber
- 1982, Otter Nonsense (ilustrator)
- 1982, Catch the Ball!
- 1982, What's for Lunch
- 1983, Chip Has Many Brothers (ilustrator)
- 1985, The Very Busy Spider
- 1985, The Foolish Tortoise (ilustrator)
- 1985, The Greedy Python (ilustrator)
- 1985, The Mountain that Loved a Bird (ilustrator)
- 1986, All Around Us
- 1986, Papa, Please Get the Moon for Me
- 1986, Kolekcja książek małego formatu:
- My Very First Book of Sounds
- My Very First Book of Food
- My Very First Book of Tools
- My Very First Book of Touch
- My Very First Book of Motion
- My Very First Book of Growth
- My Very First Book of Homes
- My Very First Book of Heads
- 1986, All in a Day
- 1987, A House for Hermit Crab
- 1988, The Lamb and the Butterfly (ilustrator)
- 1988, Eric Carle’s Treasury of Classic Stories for Children
- 1989, Animals Animals (ilustrator)
- 1990, The Very Quiet Cricket
- 1991, Polar Bear, Polar Bear, What Do You Hear? (ilustrator)
- 1991, Dragons Dragons (ilustrator)
- 1992, Draw Me a Star
- 1993, Today Is Monday
- 1994, My Apron
- 1995, The Very Lonely Firefly
- 1996, Little Cloud
- 1997, From Head to Toe
- 1997, Flora and Tiger: 19 very short stories from my life
- 1998, Hello, Red Fox
- 1998, You Can Make a Collage: A Very Simple How-to Book
- 1999, The Very Clumsy Click Beetle
- 2000, Does a Kangaroo Have a Mother Too
- 2000, Dream Snow
- 2002, Slowly Slowly Said the Sloth
- 2003, Where Are You Going? To See My Friend!
- 2003, Panda Bear, Panda Bear, What Do You See? (ilustrator)
- 2004, Mister Seahorse
- 2005, 10 Little Rubber Ducks
- 2006, My Very First Book of Numbers
- 2007, Baby Bear, Baby Bear, What Do You See? (ilustrator)
- 2008, The Rabbit and the Turtle
- 2009, The Very Hungry Caterpillar, Pop-Up Edition (40th Anniversary Tribute Book)
- 2011, The Artist Who Painted A Blue Horse
- 2013, Friends
- 2014, What's Your Favorite Animal?
- 2015, The Nonsense Show
Polskie wydania
Za polskie przekłady książek Erica Carle’a jest odpowiedzialne warszawskie Wydawnictwo Tatarak.
- Miś patrzy!
- Bardzo głodna gąsienica
- Bardzo głodna gąsienica XL
- Biedronka
- Pajączek
- Miś słucha!
- Czy chcesz być moim przyjacielem?
- Od stóp do głów
- Moja pierwsza książka o kolorach
- Moja pierwsza książka o liczbach
- Moja pierwsza książka o kształtach
- Moja pierwsza książka o domach zwierząt
- Śnieżne marzenie
- Urodzinowy sekret
- Konik morski
- Kameleon
- Tato, zdobądź dla mnie Księżyc
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z Julia Carmel: Eric Carle, Author of ‘The Very Hungry Caterpillar,’ Dies at 91. nytimes.com, 2021-05-26. [dostęp 2021-05-28]. (ang.).
- ↑ Eric Carle, Creator Of 'The Very Hungry Caterpillar,' Has Died
- ↑ a b c Claudia Diana Gerlach: Vater einer nimmersatten Raupe. lesering.de, 2021-05-27. [dostęp 2021-05-31]. (niem.).
- ↑ a b c d e f g h i j Fred A. Bernstein: Hungry Caterpillar in the Florida Keys. nytimes.com, 2007-12-14. [dostęp 2021-05-28]. (ang.).
- ↑ a b c d e f g h i j Sally Williams: Eric Carle: The very busy illustrator. [w:] Features [on-line]. independent.co.uk. [dostęp 2021-05-28]. (ang.).
- ↑ a b c d e f Haley Bosselman: Eric Carle, Author of ‘The Very Hungry Caterpillar,’ Dies at 91. variety.com, 2021-05-26. [dostęp 2021-05-28]. (ang.).
- ↑ a b The Biographical Notes for Eric Carle [online], eric-carle.com [dostęp 2017-11-18] [zarchiwizowane z adresu 2013-08-04] .
- ↑ The Carle Seeks a Curator. carlemuseum.org. [dostęp 2021-05-29]. (ang.).
- ↑ About the Laura Ingalls Wilder Award | Association for Library Service to Children (ALSC) [online], www.ala.org [dostęp 2016-03-09] .
- ↑ Eric Carle. bates.edu. [dostęp 2021-05-29]. (ang.).
- ↑ Williams College Announces Its 2016 Honorary Degree Recipients. communications.williams.edu. [dostęp 2021-05-29]. (ang.).
- ↑ a b EricE. Carle EricE., Eric Carle Blog: Doodle 4 Google [online], Eric Carle Blog, 2 lutego 2010 [dostęp 2016-03-09] .
- ↑ Elizabeth Bird: Top 100 Picture Books #2: The Very Hungry Caterpillar by Eric Carle. blogs.slj.com, 2012-06-28. [dostęp 2021-05-29]. (ang.).
- ↑ Dmitri V. Logunov, Stefan M. Obenauer: A new species of Uroballus Simon, 1902 (Araneae: Salticidae) from Hong Kong, a jumping spider that appears to mimic lichen moth caterpillars. zenodo.org, 2019-04-08. [dostęp 2021-05-29]. (ang.).
- ↑ Spider named after The Very Hungry Caterpillar author Eric Carle. [w:] Manchester [on-line]. bbc.com, 2019-04-18. [dostęp 2021-05-29]. (ang.).
- ↑ Newly discovered jumping spider named for children’s author. manchester.ac.uk, 2019-04-16. [dostęp 2021-05-29]. (ang.).
- ↑ Art in the Heart of Nashville. fristartmuseum.org. [dostęp 2021-05-29]. (ang.).
- ↑ Frist Art Museum Presents Eric Carle's Picture Books: Celebrating 50 Years Of 'The Very Hungry Caterpillar'. broadwayworld.com, 2019-09-07. [dostęp 2021-05-29]. (ang.).
- ↑ Emma Kantor: Penguin Random House to Acquire Complete Works of Eric Carle. publishersweekly.com, 2019-11-05. [dostęp 2021-05-29]. (ang.).
- ↑ Eric Carle's Biography [online], Scholastic Teachers [dostęp 2016-03-09] .
- ISNI: 0000000121415473
- VIAF: 82496850
- LCCN: n80039691
- GND: 118853295
- NDL: 00435283
- LIBRIS: vs6883ld5kv83wc
- BnF: 12594927n
- SUDOC: 02676718X
- NLA: 36238891
- NKC: pna2007397462
- DBNL: carl012
- BNE: XX912714
- NTA: 068911424
- BIBSYS: 90084161
- CiNii: DA03125782
- Open Library: OL34330A
- PLWABN: 9810698293105606
- NUKAT: n98026962
- J9U: 987007259472705171
- PTBNP: 28682
- LNB: 000013025
- NSK: 000138411
- CONOR: 7330147
- ΕΒΕ: 185520
- BLBNB: 000593115
- KRNLK: KAC200005871
- LIH: LNB:5N/;=w3
- Britannica: biography/Eric-Carle
- SNL: Eric_Carle