Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych
Dzień | 6 marca |
---|---|
Państwa |
|
Typ święta | |
Znaczenie | hołd przeciwnikom totalitaryzmów i masowych zbrodni |
Podobne święta | Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, |
Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych – święto obchodzone 6 marca, ustanowione 10 maja 2012 przez Parlament Europejski[1], mające na celu uhonorowanie pamięci osób, które sprzeciwiały się reżimom totalitarnym i masowym zbrodniom w XX i XXI w.[2]
Geneza Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych
6 marca przypada rocznica śmierci Mosze Bejskiego (ur. w 1921 w Działoszycach) – inicjatora Ogrodów Sprawiedliwych w Jerozolimie oraz współtwórcy definicji „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”[3].
Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych został ustanowiony decyzją Parlamentu Europejskiego z inicjatywy włoskiego Komitetu Światowego Ogrodu Sprawiedliwych – Gariwo. Organizacja ta postuluje utworzenie na całym świecie Ogrodów Sprawiedliwych na wzór ogrodu w Jad Waszem w Jerozolimie, gdzie uhonorowane są osoby, które ratowały Żydów w czasie Holokaustu. Dotąd utworzono Ogrody Sprawiedliwych m.in. w Armenii, Bośni, Rwandzie, Włoszech i Francji[2].
W ramach obchodów Dnia, w Muzeum Historii Żydów Polskich we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych organizowane są wystawy upamiętniające polskich Sprawiedliwych wśród Narodów Świata jako grupę unikatową na tle narodów europejskich ze względu zarówno na to, że stanowili zbiorowość najliczniejszą, jak i na to że Polakom za pomoc Żydom groziła kara śmierci[1].
Parlament Europejski podjął tę inicjatywę, by pojęcie „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”, odnoszące się do ludzi pomagającym Żydom w okresie Holokaustu, rozszerzyć na cały świat i na inne tego typu zjawiska, szczególnie o charakterze ludobójczym[2].
Idea Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych
Za „Sprawiedliwych” twórcy idei Europejskiego Dnia Pamięci uważają osoby, które ryzykowały własnym życiem, aby ocalić innych oraz tych, którzy występowali w obronie ludzkiej godności w okresie totalitaryzmu nazistowskiego i komunistycznego, w czasie ludobójstw i masowych mordów oraz wszystkich zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych w XX i XXI wieku. Ma on cel głównie edukacyjny, promujący postawy sprzeciwu wobec reżimów i pomocy osobom szykanowanym.
W czerwcu 2014 na skwerze im. generała Jana Jura-Gorzechowskiego na warszawskiej Woli otwarto pierwszy w Polsce Ogród Sprawiedliwych, gdzie posadzono sześć rajskich jabłoni, upamiętniających Jana Karskiego, Marka Edelmana, Tadeusza Mazowieckiego, Annę Politkowską, Magdalenę Grodzką-Gużkowską oraz Antonię Locatelli. Obok drzew na granitowych obeliskach umieszczono informacje o czynach osób uznanych za „Sprawiedliwe”. Co roku upamiętniane będą kolejne trzy osoby – nie tylko Polacy, ale wszyscy, których zachowanie może stanowić wzór[2].
W 2015 tytułem Sprawiedliwych uhonorowani zostali:[4]
W 2016 tytułem Sprawiedliwych uhonorowani zostali:[5]
W 2017 tytułem Sprawiedliwych uhonorowani zostali[6]:
W 2018 tytułem Sprawiedliwych uhonorowani zostali[7]:
- Rafał Lemkin
- Armin Wegner
- Ks. Adalbert Wojciech Zink
Przypisy
- ↑ a b Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych [online], Ministerstwo Spraw Zagranicznych, 6 marca 2014 [dostęp 2016-03-06] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-06] .
- ↑ a b c d 6 marca – Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych [online], Onet.pl, 5 marca 2015 [dostęp 2016-03-06] .
- ↑ O idei projektu [online], Dom Spotkań z Historią [dostęp 2016-03-06] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-22] .
- ↑ Gala Sprawiedliwi 2015 [online], Dom Spotkań z Historią, 6 marca 2015 [dostęp 2016-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-16] .
- ↑ Bartoszewski, Pilecki i ks. Zieja będą mieli drzewka w Ogrodzie Sprawiedliwych [online], Wyborcza.pl, 6 marca 2016 [dostęp 2016-03-07] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-16] .
- ↑ MuzeumM. POLIN MuzeumM., Sprawiedliwi 2017: Natalia Gorbaniewska, Jan Jelinek i Roberto Kozak [online], Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN [dostęp 2018-03-06] .
- ↑ MuzeumM. POLIN MuzeumM., Sprawiedliwi 2018 | Polscy Sprawiedliwi [online], sprawiedliwi.org.pl [dostęp 2018-03-06] (pol.).
Linki zewnętrzne
- Rezolucja Parlamentu Europejskiego ustanawiająca Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych