Evelyn Waugh
![]() | Ten artykuł należy dopracować: Biografia urywa się po 1/3 życia pisarza. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu. |
![]() Evelyn Waugh | |||
Imię i nazwisko | Arthur Evelyn St. John Waugh | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 28 października 1903 | ||
Data i miejsce śmierci | 10 kwietnia 1966 | ||
Narodowość | angielska | ||
Język | angielski | ||
Dziedzina sztuki | powieść, opowiadanie, biografie | ||
Ważne dzieła | |||
|
Arthur Evelyn St. John Waugh (ur. 28 października 1903 w Londynie, zm. 10 kwietnia 1966 w Combe Florey) – angielski pisarz.
Autor najbardziej znany dzięki takim satyrycznym i w mroczny sposób humorystycznym powieściom, jak Decline and Fall (Zmierzch i upadek), Vile Bodies, Scoop (o reporterze w Afryce), A Handful of Dust (Garść prochu) i The Loved One (Nieodżałowana), jak również poważniejszym utworom, takim jak Brideshead Revisited (Powrót do Brideshead - serial telewizyjny z 1981 roku z Jeremym Ironsem i film fabularny z 2008 roku) i trylogia Sword of Honour, które zabarwia jego konserwatywne i katolickie spojrzenie na świat.
Wiele z powieści Waugh opisuje brytyjską arystokrację i wyższe sfery, które ostro ośmiesza, ale które także silnie go przyciągały. Ponadto napisał opowiadania, trzy biografie, jedna z nich o jezuicie okresu prześladowań katolików, Edmundzie Campionie[1], i pierwszy tom niedokończonej autobiografii. Opublikowano także jego relacje z podróży oraz obszerne dzienniki i korespondencję.
Życiorys
Urodzony w Londynie, Evelyn Waugh był drugim dzieckiem wydawcy Arthura Waugha. Został wychowany w rodzinie należącej do klasy średniej, chociaż przynależność do niej go zawstydzała[2]. Uczęszczał do Heath Mount School[3]. Jedynym jego rodzeństwem był jego brat Alec, który także został pisarzem. Zarówno jego brat, jak i ojciec chodzili do Sherborne, innej angielskiej szkoły publicznej, jednak jego brat został wyrzucony podczas ostatniego roku nauki w związku z publikacją kontrowersyjnej powieści The Loom of Youth, która dotyka problemu stosunków homoseksualnych pomiędzy uczniami szkół publicznych i stanowiła poważną plamę na reputacji Sherborne. W związku z tym w późniejszym czasie szkoła odmówiła przyjęcia Evelyna i został on umieszczony w Lancing College, szkoły mniej ekskluzywnej o mocno anglikańskim charakterze. Ta degradacja dokuczała Waughowi do końca życia, ale jednocześnie to dzięki tej szkole zainteresował się głębiej sprawami wiary, pomimo że w Lancing stał się agnostykiem.
Po Lancing Waugh zaczął studiować historię na Hertford College w Oksfordzie. Tam zaniedbał pracę akademicką i stał się bardziej znany ze swoich obrazów niż dzieł literackich. Prowadził bogate życie towarzyskie, zawarł przyjaźnie z członkami brytyjskiej arystokracji i klasy średniej. Doświadczenia z tego kresu miały oddźwięk w jego późniejszej twórczości. Zapytany, czy uprawiał jakiś sport w college'u, odpowiedział: Piłem dla Hertford. Mówiło się o jego związkach homoseksualnych w trakcie pobytu w Oksfordzie. Sam Waugh w swoim pamiętniku odniósł się do swojej pierwszej homoseksualnej miłości. Podejrzenia nigdy nie zostały jednak rozwiane[4].
Wyniki w nauce pozwalały mu tylko na uzyskanie dyplomu trzeciej klasy. Zrezygnował z możliwości poprawienia ocen i opuścił Oksford w 1924 r. bez odebrania dyplomu. W 1925 r. rozpoczął pracę nauczyciela w prywatnej szkole w Walii. W swojej autobiografii Waugh twierdzi, że usiłował w tym okresie popełnić samobójstwo skacząc z klifu; w rezultacie został tylko poparzony przez meduzę. Niedługo po tym został zwolniony z pracy za próbę uwiedzenia przełożonej szkoły. Swojemu ojcu powiedział, że został zwolniony z powodu pijaństwa.
Twórczość (wybór)
Proza
- Zmierzch i upadek (Decline and fall 1928, wyd. pol. Muza 1994, tł. Zbigniew Batko),
- Vile Bodies (1930),
- Black Mischief (1932),
- Garść prochu (A Handful of Dust 1934, wyd. pol. Lwów Książnica Polska "Leopolia" 1937, tł. Jerzy Olgar; wznowienie Instytut Wydawniczy „Pax” 1957),
- Mała przechadzka pana Lovedaya i inne smutne opowiadania (Mr. Loveday's little outing and other sad stories 1935, wyd. pol. „Pax” 1957, tł. Wacław Niepokólczycki i inni),
- Dziennikarz z przypadku (Scoop : a novel about journalists 1938, wyd. pol. Londyn Veritas 1954, tł. Teresa Skórzewska),
- Put Out More Flags (1942),
- Znowu w Brideshead (Brideshead Revisited: The Sacred and Profane Memories of Captain Charles Ryder 1945, wyd. pol. „Pax” 1970, tł. Irena Doleżal-Nowicka),
- The Loved One (1948),
- Helena (1950),
- trylogia Sword of Honour
- Men at Arms (1952),
- Officers and Gentlemen (1955),
- The Ordeal of Gilbert Pinfold (1957),
- Love Among the Ruins (1953),
- Unconditional Surrender (1961).
Książki podróżnicze
- Labels: A Mediterranean Journal (1930),
- Daleko stąd : podróż afrykańska (Remote people 1931, wyd. pol. Świat Książki 2012, tł. Barbara Kopeć-Umiastowska),
- Ninety-two Days: The Account of a Tropical Journey Through British Guiana and Part of Brazil (1934),
- Waugh in Abyssinia (1936),
- Robbery Under Law (1939),
- When the Going Was Good (1946),
- The Holy Places (1952),
- A Tourist in Africa (1960).
Ekranizacje
Niektóre powieści Waugha zostały zekranizowane[5]:
- Nieodżałowani (The Loved One) 1965,
- Decline and Fall... of a Birdwatcher 1968,
- Powrót do Brideshead (Brideshead Revisited serial telewizyjny) 1981,
- Scoop 1987,
- Garść prochu (A Handful of Dust) 1988,
- Sword of Honour 2001,
- Cudowne lata bohemy (Bright Young Things na podstawie Vile Bodies) 2003,
- Powrót do Brideshead (Brideshead Revisited) 2008,
- Decline and Fall 2017.
Przypisy
- ↑ Edmund Campion. Wyd. 4. Aylesbury, UK: Penguin Books, 1957, s. 172.
- ↑ What would Evelyn Waugh and George Orwell think?, Christine Odone, The Times, 5 sierpnia 2008
- ↑ Heath Mount School strona główna. [dostęp 2009-05-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-12-21)].
- ↑ The Waughs: Fathers and Sons. bbc.co.uk:80. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-10-24)]. w BBC Four Documentaries online (22 marca 2008)
- ↑ Evelyn Waugh (I) (1903–1966). IMDB. [dostęp 2020-05-23]. (ang.).
- ISNI: 0000000121020973
- VIAF: 68937142
- LCCN: n79049248
- GND: 118765779
- NDL: 00460325
- LIBRIS: 0xbdg0bj03qt991
- BnF: 119289418
- SUDOC: 027193616
- SBN: CFIV000298
- NLA: 35594864
- NKC: jn19990008949
- BNE: XX968998
- NTA: 068565771
- BIBSYS: 90130252
- CiNii: DA00332157
- Open Library: OL1391432A
- PLWABN: 9810701962805606
- NUKAT: n94005666
- OBIN: 36788
- J9U: 987007296561205171
- PTBNP: 36233
- CANTIC: a10177875
- LNB: 000026556
- NSK: 000015060
- CONOR: 15971427
- BNC: 000052459
- ΕΒΕ: 66625
- BLBNB: 000275498
- KRNLK: KAC199629394
- LIH: LNB:zta;=CZ
- PWN: 3994329
- Britannica: biography/Evelyn-Waugh
- Universalis: evelyn-waugh
- БРЭ: 1920955
- NE.se: evelyn-waugh
- SNL: Evelyn_Waugh
- VLE: evelyn-arthur-waugh
- Catalana: 0071901
- DSDE: Evelyn_Waugh
- Hrvatska enciklopedija: 65889