Filippino Lippi
![]() | Ten artykuł dotyczy włoskiego malarza. Zobacz też: inne osoby o tym nazwisku. |
![]() Autoportret. Detal z fresku Dysputa św. Piotra z Szymonem Magiem (1471-1472), Kaplica Brancaccich, Santa Maria del Carmine, Florencja | |||
Data i miejsce urodzenia | ok. 1457 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 18 kwietnia 1504 | ||
Dziedzina sztuki | malarstwo | ||
Epoka | malarstwo renesansu, quattrocento | ||
|
Filippino Lippi (ur. ok. 1457 w Prato, zm. 18 kwietnia 1504 we Florencji) – włoski malarz epoki quattrocenta.
Swoją twórczość rozwijał pod wpływem linearnego stylu Sandro Botticellego, w którego pracowni przebywał w latach 1470—72. Po skończeniu nauki i wstąpieniu do cechu św. Łukasza ulegał wpływom innych artystów — umbryjskich i flamandzkich (np. w Wizji św. Bernarda, 1486). Nawiązywał także do sztuki Domenica Ghirlandaio (Spotkanie Joachima z Anną, 1497) oraz swego ojca Filippa Lippi, który zmarł kiedy Filippino miał 12 lat[1]. Jego pierwszym dziełem, którego datowanie pozostaje bez wątpliwości, jest Zwiastowanie skomponowane na dwóch tondach (1483—84, Museo Civico, San Gimignano); pierwszym dużym zamówieniem natomiast było ukończenie cyklu fresków w kaplicy Brancaccich rozpoczętego przez Masaccia i Masolina[1].
W 1486 artysta rozpoczął prace nad kolejnymi freskami, tym razem w kaplicy Carafów rzymskiego bazyliki Najświętszej Maryi Panny powyżej Minerwy (ukończone w 1493)[2]. Pobyt w Rzymie wykorzystał także na studiowanie sztuki antycznej.
W 1496 roku Filippo Lippi zrealizował zamówienie dla kościoła San Donato w Scopeto na obraz ołtarzowy Pokłon trzech króli. Dzieło to miało zastąpić nigdy nieukończony obraz Leonarda da Vinci. Kompozycja nawiązuje w pewnym stopniu do dzieła mediolańskiego mistrza, ale jest to raczej tradycyjne przedstawienie tematu. Natłok osób, ruchliwość, bogactwo szczegółów niweczą czytelność kompozycji Leonarda.
Wszystkie freski w kaplicy Strozzich we florenckim kościele Santa Maria Novella są autorstwa Filippino Lippiego, który ukończył dzieło w 1502 roku. Z prawej strony umieszczona została scena ze św. Filipem: Cud przed ołtarzem Marsa, a nad nią w lunecie: Ukrzyżowanie św. Filipa. Lewa strona poświęcona jest św. Janowi Ewangeliście: Wskrzeszenie Druzjany. Nad tą sceną przedstawione zostały tortury zadawane św. Janowi. Sklepienie dekorują postaci ze Starego Testamentu: Adam, Noe, Abraham i Jakub.
Obrazy
- Portret młodzieńca w czerwonej czapce - ok. 1485[3] tempera i olej na desce, 52,1 × 36,5 cm, National Gallery of Art Waszyngton
- Madonna zjawiająca się św. Bernardowi (Wizja św. Bernarda) - 1486, olej na desce, 210 × 195 cm, Badia Fiorentina, Florencja
- Triumf św. Tomasza z Akwinu - 1489–1491
- Wstawiennictwo Marii i Chrystusa - 1495–1498 olej na desce 156 x 148 cm, Stara Pinakoteka,
- Pokłon trzech króli - 1496 — olej na desce, 258 × 243 cm, Galeria Uffizi, Florencja
- Mistyczne zaślubiny św. Katarzyny - 1501 — deska, San Domenico, Bolonia
- Święty Antoni Padewski oddaje mnicha pod opiekę NMP - deska 57 x 41,5 Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie
- Freski:
- kaplica Brancaccich,
- kaplica Caraffa,
- kaplica Strozzich.
- Wskrzeszenie Druzjanny przez św. Jana
- Cud św. Filipa przed ołtarzem Marsa
- Madonna z Dzieciątkiem i świętymi (również znany jako Święta rozmowa) – ok. 1478–1486, ołtarz obrazowy do Sala degli Otto w Palazzo Vecchio[4]
Przypisy
Bibliografia
- Alessandro Vezzosi: Leonardo da Vinci. Malarstwo: nowe spojrzenie. Kielce: Jedność, 2019. ISBN 978-83-8144-143-8.
- Zygmunt Waźbiński, Malarstwo quattrocenta, Wyd. Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1972.
- ISNI: 0000000121033950
- VIAF: 100260937
- ULAN: 500018029
- LCCN: n79063144
- GND: 118780123
- LIBRIS: jgvx14720thqrnc
- BnF: 12000391d
- SUDOC: 028102533
- SBN: RAVV023423
- NLA: 36555788
- NKC: jo20221148537
- BNE: XX985203
- NTA: 068645279
- CiNii: DA05450004
- Open Library: OL4336073A
- PLWABN: 9810530481305606
- NUKAT: n2013184553
- J9U: 987007280417505171
- PTBNP: 1825890
- NSK: 000731441
- CONOR: 152323939
- LIH: LNB:DBLv;=Be
- PWN: 3932981
- Britannica: biography/Filippino-Lippi
- Treccani: filippino-lippi
- Universalis: filippino-lippi
- БРЭ: 2174906
- NE.se: filippino-lippi
- SNL: Filippino_Lippi
- VLE: filippino-lippi
- Catalana: 0037359
- Hrvatska enciklopedija: 36723