Górki Zagajne
wieś | |
Państwo |
|
---|---|
Województwo | |
Powiat | nakielski |
Gmina | Kcynia |
Liczba ludności (III 2011) | 220[2] |
Strefa numeracyjna | 52 |
Kod pocztowy | 89-240[3] |
Tablice rejestracyjne | CNA |
SIMC | 0088070 |
Położenie na mapie gminy Kcynia ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu nakielskiego ![]() | |
![]() |
Górki Zagajne (niem. Gurki Zagajne, od 1907 Gurkingen) – wieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie nakielskim, w gminie Kcynia.
Nazwa
Źródła etymologiczne nie wyjaśniły jednoznacznie pochodzenia nazwy „Górki Zagajne”. W 1577 roku były wymienione w parafii Brzyskorzystew, jako „Górki Kotlarowe”[4]. Pochodzenie nazwy można również wiązać ze staropolskim określeniem osady „za gajem”. Najprawdopodobniej nazwa wywodzi się od właścicieli tej miejscowości, rodziny Górków[5][6].
Położenie
Wieś położona na średniowiecznym trakcie Żnin – Kcynia, 15 km od Żnina i 14 km od Kcyni.
Historia
Okolice Górek Zagajnych należą do najstarszych obszarów osadnictwa na Pałukach. W bliskiej okolicy udokumentowane są archeologiczne osady słowiańskie-Chraplewo i Sobiejuchy, dalej Biskupin[5][6]. W pobliżu przebiegał również antyczny handlowy szlak bursztynowy, łączący południe Europy z Bałtykiem.
Obszar ziemski Górek Zagajnych wchodził w skład wzmiankowanej prowincji żnińskiej (Znein), wymienionej w 1136 roku w bulli gnieźnieńskiej[6]. Na przełomie XII i XIII wieku Górki Zagajne były własnością księcia wielkopolskiego Władysława III Laskonogiego (1165-1231)[5]. W 1235 roku były własnością księcia wielkopolskiego Władysława Odonica (1190-1239)[4]. Później należały do rodów: Dryjów, Sobiejuchów, Dołęgów i Górków[5][6]. W XIX wieku wieś była w posiadaniu rodziny Sulerzyńskich[7].
Po II rozbiorze Polski w 1793 roku Górki Zagajne znalazły się w zaborze pruskim. W okresie od 1871 roku do początku XX wieku na terenie Górek Zagajnych i przyległych miejscowości nastąpił ożywiony rozwój gospodarczy. Zbudowano sieć dróg bitych, przeprowadzono prace melioracyjne, zbudowano kolej wąskotorową łączącą Górki Zagajne z cukrownią w Żninie[8].
W 1900 roku rodzina Sulerzyńskich sprzedała Górki Zagajne niemieckiej Komisji Kolonizacyjnej, która podzieliła zakupiony majątek na 52 gospodarstwa[6]. Osadzono na nich niemieckich osadników, pochodzących głównie spod Hanoweru. Niemcy zmienili w 1907 roku nazwę miejscowości na Gurkingen. Po I wojnie światowej, rezultatem traktatu wersalskiego z 1919 roku rozpoczął się w Górkach Zagajnych sukcesywny proces osadnictwa polskiego. Trwał on do końca 1945 roku. W 1926 roku z inicjatywy i wsparcia finansowego znanej rodziny Odrowąż-Pieniążków zbudowano w Górkach Zagajnych polską szkołę[9].
Głównym źródłem utrzymania mieszkańców Górek Zagajnych jest wysoko wydajna produkcja rolno-hodowlana. Aktywną działalność społeczno-kulturalną w Górkach Zagajnych prowadzą: Dom Rolnika, Stowarzyszenie Kobiet Wiejskich oraz Ochotnicza Straż Pożarna.
Podział administracyjny
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.
Demografia
Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) liczyła 220 mieszkańców[2]. Jest dziewiętnastą co do wielkości miejscowością gminy Kcynia.
Znane osoby
Z Górkami Zagajnymi związani są:
- Maria Żenkiewicz z Bielskich herbu Prawdzic (1871–1958) – działaczka polonijna na Litwie Kowieńskiej, nauczycielka.
- Jerzy Żenkiewicz (rocznik 1950) – elektronik, informatyk, pionier polskiego Internetu, publicysta, pracownik Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu[10][11][12].
- Marian Żenkiewicz (rocznik 1945) – elektryk, profesor nauk technicznych, polityk, poseł i senator RP, pracownik Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy[12][13].
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 36351
- ↑ a b GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 331 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ a b Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. B. Chlebowskiego, t. XV, Warszawa 1900, s. 521.
- ↑ a b c d Marosz J., Górki Dąbskie i Zagajne – życie w symbiozie, „Pałuki” 1995, nr 153.
- ↑ a b c d e Żenkiewicz J., Rodzinne drogi, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toruń 2017, s. 163–173.
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, pod red. F. Sulimierskiego, t. II, Warszawa 1881, s. 717.
- ↑ Kłodziński S., Powiat szubiński. Opis dla władz, urzędów, instytucyj, organizacyj i osób prywatnych, Szubin 1935.
- ↑ Orędownik Urzędowy powiatu Szubińskiego, Szubin, roczniki 1922-1929.
- ↑ Kozłowski T., Jubileusz-Jerzy Żenkiewicz, „Promocje Kujawsko-Pomorskie”, nr 3-4, Bydgoszcz 2003, s. 15–16.
- ↑ Oxford Encyklopedia, Encyklopedia osobistości Rzeczypospolitej Polskiej, British Publishing House Ltd, Londyn, listopad 2017, s. 1547–1548.
- ↑ a b Who is who w Polsce, Hubners blaues Who is Who, Schweiz 2003, s. 5075.
- ↑ Nauka w obliczu społeczeństwa cyfrowego, Ośrodek Wydawnictw Naukowych IChB PAN, Poznań 2009, s. 311–322.
Linki zewnętrzne
- Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa
- p
- d
- e
Siedziba gminy | |
---|---|
Wsie |
|
Kolonie | |
Osady |
|
Przysiółki |
|
Osady leśne |
|
Integralne części wsi |
|