Głożyna pospolita
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | szakłakowate | ||
Rodzaj | głożyna | ||
Gatunek | głożyna pospolita | ||
Nazwa systematyczna | |||
Ziziphus jujuba Mill. Gard. dict. ed. 8: Ziziphus no. 1. 1768, nom. cons. prop. | |||
Synonimy | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
|
Głożyna pospolita, jujuba pospolita (Ziziphus jujuba) – gatunek krzewu lub niewysokiego drzewa z rodziny szakłakowatych. Występuje w Europie południowej, Indiach, Himalajach, Chinach.
Morfologia
- Pokrój
- Dorasta do 8 m wysokości.
- Liście
- Jajowate, piłkowane, opadające na zimę. Mają u nasady dwa ciernie będące przekształconymi przylistkami.
- Kwiaty
- Drobne, zielonkawe, zebrane w baldachokształtne kwiatostany.
- Owoce
- Czerwonawe o kształcie kulistym lub podłużnym i długości ok. 25 mm. Dojrzewają późną jesienią i zimą, na drzewie już bezlistnym. Mają smak podobny do jabłek.
Zastosowanie
- Znana i ceniona w Chinach przed III w. p.n.e., owoce używane także w celach rytualnych[5]. Owoce odnaleziono w pochodzącym z II w. p.n.e. grobowcu z Mawangdui[6]. Za czasów dynastii Tang w północnych Chinach hodowano kilka odmian głożyny (w tym kwaśną), a szczególnie aromatyczne owoce importowano z Turkiestanu[7]. Z owoców wyrabiano wino[8], przechowywano je w solance i marynowano[9]. Pastę z owoców wykorzystuje się do jako nadzienie do zongzi, przyrządzanych z okazji Święta Smoczych Łodzi[10]. Czerwone (kolor szczęśliwy) owoce są obowiązkowym dodatkiem do kleiku laba jadanego pod koniec roku księżycowego, ze względu na symbolikę nazwy (zao – „głożyna” brzmi podobnie jako zao – „wcześnie” [otrzymać bogate plony])[11]. Uważa się także, że mają działanie wzmacniające dla osób o delikatnym i wrażliwym zdrowiu[12].
- Roślina uprawiana jest w Japonii (po japońsku natsume) dla owoców jadanych na surowo (tzw. daktyle chińskie). Owoce są spożywane także po ugotowaniu, suszeniu lub w marynacie. Może być uprawiana w strefach 7-10.
- Jest to roślina lecznicza, przy czym surowcem są owoce.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Owoce_Jujuba.jpg/220px-Owoce_Jujuba.jpg)
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-23] (ang.).
- ↑ Ziziphus jujuba Mill.. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-07-06]. (ang.).
- ↑ Ziziphus jujuba, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Liu 2004 ↓, s. 13.
- ↑ Chang i Anderson 1977 ↓, s. 56.
- ↑ Chang i Anderson 1977 ↓, s. 95.
- ↑ Chang i Anderson 1977 ↓, s. 121.
- ↑ Chang i Anderson 1977 ↓, s. 134.
- ↑ Liu 2004 ↓, s. 52.
- ↑ Liu 2004 ↓, s. 54.
- ↑ Liu 2004 ↓, s. 113.
Bibliografia
- GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
- Chang Kwang-chih, E. N. Anderson: Food in Chinese culture: anthropological and historical perspective. New Haven: Yale University Press, 1977. ISBN 0-300-01938-6.
- Liu Junru: Chinese foods. [Beijing, ]: China Intercontinental Press, 2004. ISBN 7-5085-0613-8.
- Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
Identyfikatory zewnętrzne:
- EoL: 582338
- EUNIS: 178001
- Flora of China: 200013464
- Flora of North America: 200013464
- GBIF: 3039423
- identyfikator iNaturalist: 428365
- IPNI: 719213-1
- ITIS: 196004
- NCBI: 326968
- Plant Finder: 286335
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2470699
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:719213-1
- Tela Botanica: 73249
- identyfikator Tropicos: 27500858