Geografia Zambii
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Zambiamap.png/220px-Zambiamap.png)
Zambia – państwo śródlądowe, położone w Afryce Południowej. Całkowita powierzchnia kraju wynosi 752 614 km², z czego 11 890 km² to zbiorniki wodne.
Geografia polityczna
Granice
Całkowita długość granic wynosi 5664 km, z czego na poszczególne kraje przypada:
- Angola 1110 km
- Demokratyczna Republika Konga 1930 km
- Malawi 837 km
- Mozambik 419 km
- Namibia 233 km
- Tanzania 338 km
- Zimbabwe 797 km
- Botswana około 80 metrów
Podział administracyjny
Terytorium Zambii jest podzielone na 9 prowincji (w nawiasach stolice prowincji):
- Centralna (Kabwe)
- Copperbelt (Ndola)
- Wschodnia (Chipata)
- Luapula (Mansa)
- Lusaka (Lusaka)
- Północna (Kasama)
- Północno-Zachodnia (Solwezi)
- Południowa (Livingstone)
- Zachodnia (Mongu)
Budowa geologiczna i rzeźba
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Zambia_Topography.png/220px-Zambia_Topography.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Zambia_sat.png/220px-Zambia_sat.png)
Obszar Zambii obejmuje lekko pofałdowany krystaliczny płaskowyż (1000-1400 m n.p.m.), który stanowi znaczną część lewobrzeżnego dorzecza Zambezi. Na południu znajduje się rozległa dolina Luangwy, z jednej strony ograniczona przez pasmo górskie Muczinga. Wyżyny w Zambii odznaczają się wyrównaną (dotyczy to równiny Kafue), lub lekko falistą rzeźbą, miejscami urozmaiconą ostańcami. Najniżej położonym punktem jest dolina rzeki Zambezi (329 m n.p.m.), natomiast najwyższy punkt to fragment równiny Nyika (2301 m n.p.m.)[1]. Wschodnią część kraju przecina rów tektoniczny rzeki Luangwa, który wchodzi w skład systemu Wielkich Rowów Afrykańskich.[2]
Klimat
W Zambii występuje klimat podrównikowy, suchy. Pora deszczowa trwa od listopada do kwietnia i charakteryzuje się wysokimi temperaturami i częstymi burzami. Średnia temperatura powietrza i średnie opady dla stolicy kraju wynoszą: w styczniu 27 °C i 126 mm, w lipcu 22 °C i 7 mm.[1]
Największe opady zdarzają się na wyższych partiach płaskowyżu, szczególnie północna część kraju. Pas Miedzionośny otrzymuje rocznie do 1200 mm.
Wody
Osobny artykuł: Rzeki w Zambii.
Około 77% powierzchni kraju należy do zlewiska Oceanu Indyjskiego, te obszary znajdują się w dorzeczu Zambezi. Przez północno-wschodnią część Zambii przepływają rzeki: Zambezi i Luapula, które będąc w dorzeczu rzeki Kongo, należą do zlewiska Oceanu Atlantyckiego. W obniżeniach występujących na terenie płaskowyżu uformowały się jeziora: Mweru leżące na granicy z Demokratyczną Republiką Konga i Bangweulu, które jest otoczone rozległymi bagniskami. Jezioro to jest pochodzenia tektonicznego. Bangweulu leży w północnej Zambii na wysokości 1067 m n.p.m. Powierzchnia tego jeziora jest zmienna, zależy od pór (deszczowej i suchej).
Gleby
Większość terenów Zambii jest pokrytych mało urodzajnymi glebami. W zachodnie i w północno-wschodniej części kraju występuje gleby glejowe (glejsole). Na płaskowyżach zaś – gleby ferralitowe, lokalnie występują wertisole. Dolina rzeki Zambezi jest pokryta glebami aluwialnymi i płowymi (luwisole).
Struktura użytkowania gruntów
Struktura użytkowania gruntów w Zambii w 1992 roku[3].
Rodzaj | Procent powierzchni |
---|---|
lasy | 38,6 |
łąki i pastwiska | 40,4 |
użytki rolne i pod stałą uprawą | 7,1 |
inne | 13,9 |
W 1998 roku 460 km² powierzchni kraju było irygowane.
Bogactwa naturalne
Zambia posiada zasoby:
Flora
Naturalną szatę roślinną dla większości kraju stanowi widny las tropikalny (miombo), którego drzewa zrzucają liście w porze suchej. Powierzchnia tych lasów kurczy się w wyniku rabunkowej gospodarki człowieka. W 1992 roku lasy te zajmowały około 39% powierzchni kraju. Na południu las przechodzi stopniowo w sawannę, która obejmuje cały południowy pas ciągnący się z zachodu na wschód. W dolinach rzek rośnie sawanna parkowa, w rejonie wspomnianych wyżej jezior – roślinność bagienna.
Fauna
Świat zwierząt jest typowy dla obszarów sawannowych. Występują tam duże zwierzęta stadne, takie jak bawoły czy zebry, oraz mniejsi przedstawiciele ssaków, takich jak np. hieny. W Zambii występują także duże koty jak np. lwy. Nad rzekami bytują hipopotamy i krokodyle. Występuje wiele gatunków ptaków, zwłaszcza w lasach, które cechuje różnorodność gatunkowa małp, żyjących na drzewach.
Przypisy
- ↑ a b Zambia – WIEM, darmowa encyklopedia. [dostęp 2009-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-01-11)]. (pol.).
- ↑ Zambia. Warunki naturalne, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2020-12-10] .
- ↑ Ewa Przymusińska, Joanna Vorrink: Aktualizacje encyklopedyczne: Kraje świata (część 2). Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, 1995, s. 329. ISBN 83-86600-34-9.
Bibliografia
- Encyklopedia Geograficzna Świata: Afryka. Wydawnictwo OPRESS Kraków 1997 ISBN 83-85909-21-4
- p
- d
- e
- PWN: 4575754
- SNL: Zambias_geografi