Ghazni (prowincja)
Prowincja | |||
![]() | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Siedziba | Ghazni | ||
Kod ISO 3166-2 | AF-GHA | ||
Powierzchnia | 22 915 km² | ||
Populacja (2021) • liczba ludności |
| ||
Położenie na mapie![]() | |||
| |||
|
Ghazni (perski: غزنى) – jedna z 34 prowincji afgańskich. Stolica w Ghazni leżącym na trakcie handlowym Kabul-Kandahar. W 2021 roku zamieszkiwało ją prawie 1,4 mln osób[1].
Warunki naturalne
Prowincja o dużym zróżnicowaniu powierzchni, a co za tym idzie sposobów użytkowania ziemi. Ze względu na sąsiedztwo zbierających wilgoć wysokich gór jest tam stosunkowo jak na ten kraj dobrze rozwinięta sieć rzeczna. Góry zbierające wilgoć i rzeki są jednak przyczyną częstych powodzi[2][3]. Położona w newralgicznym miejscu Afganistanu była częstym obiektem najazdów.
Ludność i podział administracyjny
W skład prowincji Ghazni wchodzi 19 powiatów.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6e/Ghazni_districts.png/300px-Ghazni_districts.png)
Powiat | Powiat stolica | Skład etniczny (%)[4] |
---|---|---|
Ab Band | Haji Khel | 100% Pasztuni |
Ajristan | Sangar | 97% Pasztuni, 3% Hazarowie |
Andar | Miray | 100% Pasztuni |
Dih Yak | Ramak | 89% Hazarowie, 11% Pasztuni |
Gelan | Janda | 100% Pasztuni |
Ghazni | Ghazni | 50% Tadżycy, 25% Pasztuni, 20% Hazarowie i 5% Hindusi |
Giro | Pana | 100% Pasztuni |
Jaghori | Sange-e-Masha | 100% Hazarowie |
Khugiani | Khugiani | 99.9% Pasztuni, 0.1% Hazarowie, Tadżycy i Uzbecy |
Khwaja Umari | Kwaja Umari | 20% Pasztuni, 35% Tadżycy i 45% Hazarowie |
Malistan | Malistan | 100% Hazarowie |
Muqur | Muqur | 99% Pasztuni, 1% Hazarowie i Tadżycy |
Nawa | Nawa | 100% Pasztuni |
Nawur | Du Abi | 100% Hazarowie |
Qarabagh | Qarabagh | 55% Pasztuni, 45% Hazarowie |
Rashidan | Rashidan | 96% Pasztuni, 4% Hazarowie |
Waghaz | Waghaz | głównie Pasztuni |
Zana Khan | Dado | 100% Pasztuni |
Dystrykty Malistan, Jaghuri, Nawur, częściowo również Qarabagh, Dih Yak i Jaghatu zamieszkiwane są z dużym udziałem ludności hazarskiej i tereny te znane są jako Hazaradżat.
Historia i współczesność
Ghazni było centrum buddyjskiej kultury na terenie Afganistanu. W 683 roku arabska armia Umajjadów przyniosła islam podbijając terytorium Afganistanu i zakładając w Ghazni stolicę. Obszar prowincji doświadczył następnego niszczycielskiego najazdu w 869 roku gdy Jakub Ibn Lajs as-Saffar, założyciel dynastii Saffarydów, kompletnie zniszczył miasto Ghazni i okolice.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Ghazni-Minaret.jpg/220px-Ghazni-Minaret.jpg)
Po odbudowie miasta Ghazni stało się stolicą dynastii Ghaznawidów od 994 aż do 1160. W skład ich państwa wchodziły ziemie północnych Indii, Persji i Azji Centralnej.
Po rządach Ghaznawidów nastąpił okres władzy Ghurydów. Obszar Ghazni jak i całego Afganistanu ucierpiał w czas najazdu mongolskiego w 1221 roku. Armią najeźdźców dowodził Czyngis Chan.
Ghazni (miasto) jest sławne ze swego minaretu, z połowy XII wieku, zbudowanego na planie gwiazdy. Górne sekcje minaretu są obecnie zniszczone. Również w Ghazni znajduje się mauzoleum Mahmuda z Ghazny oraz groby wielu sławnych ludzi przeszłości jak uczonego Biruniego czy poety Sana'iego.
Polityczna i wojskowa sytuacja w prowincji
Na terenie prowincji wykazują wzmożoną aktywność siły talibów kontrolujące wiejskie okolice położone z dala od stolicy[5], i atakujące obiekty szkolne oraz administracji rządowej. Dwukrotnie doszło tu do zabójstwa gubernatora prowincji: w 2006 roku zginęli Taj Mohammad oraz Sher Alam Ibrahimi[6]. W mieście Ghazni znajduje się amerykańska baza organizacji pomocowych.
W kwietniu 2007 roku bojownicy Talibanu przejęli kontrolę nad dystryktem Giro dokonując przy tym kilku zabójstw dostojników z administracji rządowej.
W lipcu 2007 roku porwano tu 23 pracowników koreańskich organizacji pomocowych. Dwóch pracowników talibowie zabili – resztę udało się uwolnić.
Polska obecność wojskowa w prowincji
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Operacja_Passage_Afganistan.jpg/220px-Operacja_Passage_Afganistan.jpg)
Do marca 2008 na terenie prowincji znajdowała się baza Alfa Polskiej Grupy Bojowej[7]. 20 sierpnia 2008 r. w trakcie przejazdu z bazy Szarana do Ghazni polski pojazd wojskowy wpadł na minę. W wyniku wybuchu zginęło 3 żołnierzy, a 1 został raniony. 30 października 2008 r. Polska przejęła odpowiedzialność za prowincję. 10 sierpnia 2009 w miejscowości Usmankhel w dystrykcie Ajristan polsko-afgański patrol został zaatakowany przez talibów, w wyniku czego 1 Polak zginął, a 4 zostało rannych.
Osobny artykuł: PKW Afganistan.
Osobny artykuł: Polskie Siły Zadaniowe.
Zobacz też
- Ghaznawidzi
- Sangar
Przypisy
- ↑ Estimated Population of Afghanistan 2021-22. [dostęp 2021-08-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2021-08-19)].
- ↑ Ghazni. www.globalsecurity.org. [dostęp 2017-11-23]. (ang.).
- ↑ Pajhwok Afghan News. [dostęp 2007-12-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-27)].
- ↑ Stosunki etniczne prowincji Ghazni https://web.archive.org/web/20070929110117/http://www.aims.org.af/maps/provincial/badghis.pdf
- ↑ Institute for War and Peace Reporting | Giving Voice, Driving Change. www.iwpr.net. [dostęp 2017-11-23]. (ang.).
- ↑ Afghanistan militants kill former governor – CTV News. [dostęp 2007-12-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-06-11)].
- ↑ :: Oficjalna strona Ministerstwa Obrony Narodowej dotycząca PKW Afganistan :: Aktualności ::. www.isaf.wp.mil.pl. [dostęp 2017-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-03-15)].
Linki zewnętrzne
- Ghazni
- p
- d
- e
- Catalana: 0029830
- DSDE: Ghazni