Gowarzewo
wieś | |
![]() Przydrożna figura NMP w Gowarzewie | |
Państwo |
|
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | Kleszczewo |
Liczba ludności (2021) | 3327[2] |
Strefa numeracyjna | 61 |
Kod pocztowy | 63-004[3] |
Tablice rejestracyjne | PZ POZ |
SIMC | 0585087 |
Położenie na mapie gminy Kleszczewo ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu poznańskiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Gowarzewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Kleszczewo.
Wieś szlachecka położona była w 1580 roku w powiecie poznańskim województwa poznańskiego[4]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa poznańskiego.
Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii pw. Narodzenia NMP w Tulcach.
Geografia
Położenie
Wieś leży na terenie Równiny Wrzesińskiej, bezjeziornej równiny morenowej[5]. Gowarzewo znajduje się na wschód od Poznania, stolicy regionu. Miejscowości dzieli około 14-15 kilometrów[2]. Gowarzewo leży 87 metrów nad poziomem morza[6]. Przez wieś przepływa rzeka Kopel[7].
Do miejscowości leżących najbliżej administracyjnych granic wsi, należą: Kruszewnia, Siekierki Wielkie, Trzek, Tanibórz, Tulce i Szewce[7].
W systemie identyfikatorów i nazw miejscowości (SIMC) Gowarzewo ma identyfikator 0585087[8].
Klimat
Wieś, jak i cały obszar Gminy Kleszczewo, jest położona w środkowopolskim regionie klimatycznym. Dominują wiatry zachodnie, zaś ilość opadów w ciągu roku waha się od 500 do 550 mm. Średnia temperatura w styczniu wynosi od –1 °C do –5 °C, a w lipcu od +17 °C do +19 °C, lecz ekstremalne wartości dochodzą do 38 °C latem i –30 °C zimą[9].
Geografia osadnictwa
Gowarzewo bywa określane jako owalnica[10], lub wieś o typie wielodrożnicy. Posiada zwartą zabudowę zagrodową, rozciągającą się promieniście wzdłuż trzech dróg[11].
Historia
Zobacz też: Kalendarium historii Gowarzewa.
W 1253, w czasie lokacji Poznania, książę wielkopolski Przemysł I zamienił swoje włości w Dębnicy, Gowarzewie, Konarskich, Waliszewie i Solcu na należący do kapituły archidiecezji gnieźnieńskiej Tymieniec[12].
Po raz pierwszy Gowarzewo, jako wieś szlachecka, było wzmiankowane w 1387 roku, przy okazji pozwania Jutki z Knyszyna przez matkę nieznanej z imienia właścicielki wsi[13]. Spekuluje się, że mogła nią być Hanka – żona Szymona z Byliny, albo bratowa pierwszego znanego właściciela, Wincentego „Sieroty”[14]. Razem z braćmi Hińczą i Adamem, występował on w dokumentach dotyczących wsi w latach 1399–1418.
W okresie do 1434 w zapiskach dotyczących wsi pojawił się Jan, jako pierwszy korzystający z nazwiska Gowarzewski.
Wieś w drugiej połowie XV wieku dzieliła się na część Gowarzewskich i Komornickich (ci drudzy pojawili się w Gowarzewie w połowie wieku). W XVI wieku część odziedziczyła również rodzina Jemieleńskich.
Status quo zmienił w 1544 roku Andrzej Gowarzewski (dworzanin Łukasza Górki) sprzedając swoje dobra Janowi Wydzierzewskiemu. Potem w 1575 Gowarzewscy wrócili do wsi poprzez odkupienie swojej części, jednakże do 1615 kustosz poznański Łukasz Wydzierzawski oraz ksiądz Stanisław Wydzierzawski skupili całe Gowarzewo i przekazali jezuitom. Wieś wyszła z ich dóbr w 1776 roku.
Na pierwszą połowę XVII wieku datuje się powstanie cmentarzyska w Gowarzewie. Prawdopodobnie należało ono do lokalnej wspólnoty ewangelickiej, która mogła zostać wygnana ze wsi w okresie prześladowań czasu potopu szwedzkiego[15].
Pod koniec XIX wieku Niemcy zbudowali we wsi dwór, a w 1903 powstał odcinek Szewce – Gowarzewo Średzkiej Kolei Powiatowej[16]. Od 1936 do 1939 sołtysem był Stefan Górka, a zastępcą Władysław Socha – obaj powstańcy wielkopolscy, pierwszy represjonowany w PRL jako kułak. Socha natomiast ukrywał się w czasie II wojny światowej przed Niemcami, którzy wydali na niego wyrok śmierci[17]. W trakcie wojny mieszkańcy wsi, Kazimierz Sroka i jego żona Leokadia, ukrywali żydowską dziewczynkę, Felicję Brym[18]. Na podstawie tych wydarzeń powstał film: Oczami dziecka – Felicja z Poznania[19]. 22 stycznia 1945 dwóch mieszkańców Gowarzewa, Leon Siwek i Władysław Szłapka, zostało zastrzelonych przez żołnierzy Armii Czerwonej[20].
Po 1945 roku, dawniej protestancka kaplica zyskała katolicki charakter, w 1986 kupiono krzyż, który przed nią stanął, zaś w 1998 przeszła remont generalny. We wsi istniał również protestancki cmentarz, do czasu przeniesienia resztek nagrobków do Poznania w latach 70[21]. Między 1952, a 1954 zlikwidowano odcinek Szewce – Gowarzewo Średzkiej Kolei Powiatowej, ze względu na reorganizację kolei wąskotorowych przez PKP i zmniejszenie rozstawu szyn[16].
Od 2021 roku[22], we wsi co roku ma miejsce „Zlot klasyków PRL”, w trakcie którego do Gowarzewa przybywają właściciele samochodów wyprodukowanych w czasach zimnej wojny. Organizatorami wydarzenia są Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Kleszczewie, Urząd Gminy w Kleszczewie oraz Daniel Iczakowski[23][24].
Urodzeni w Gowarzewie
- Piotr Figas (1894–?) – uczestnik powstania wielkopolskiego, odznaczony Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym[17].
- Bronisław Nickiel (1897–?) – uczestnik powstania wielkopolskiego[17].
- Franciszek Zygmunt (1898–?) – żołnierz armii niemieckiej, uczestnik powstania wielkopolskiego i wojny polsko-bolszewickiej[17].
- Władysław Orczykowski (1899–1919) – żołnierz Legionów Polskich, armii niemieckiej i podoficer Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.
- Antoni Zygmunt (1900–1981) – uczestnik powstania wielkopolskiego[17].
- Leon Siwek (1915–1945) – miejscowy rolnik, rozstrzelany przez żołnierzy Armii Czerwonej za przymusowe pomaganie wycofującym się Niemcom[20].
Budynki użyteczności publicznej
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/06/Dworek_w_Gowarzewie_%281%29.jpg/220px-Dworek_w_Gowarzewie_%281%29.jpg)
We wsi znajdują się dwa przedszkola, posiadające 10 oddziałów, co zapewnia 200 miejsc (dane za rok 2021)[2].
We dworze mieści się kaplica Św. Stanisława Kostki, zaś kościół pod wezwaniem tego samego patrona jest nadal w budowie. Oba obiekty kultu religijnego stanowią część Parafii Rzymskokatolickiej pw. Narodzenia NMP w Tulcach[25][26][21].
W Gowarzewie istnieje również oddział Ochotniczej Straży Pożarnej[27], czy boisko piłkarskie o pojemności 500 miejsc, siedziba klubu Clescevia Kleszczewo[28].
Transport
Gowarzewo znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie przebiegających przez gminę Kleszczewo odcinków autostrady A2, drogi ekspresowej S5, drogi wojewódzkiej nr. 434 Kleszczewo – Rawicz, oraz licznych dróg powiatowych[5].
Podstawą transportu zbiorowego we wsi są autobusy, w tym linie 431, 432, oraz 433 zintegrowane od 2017 roku z systemem transportu zbiorowego Miasta Poznania. Gowarzewo znalazło się tym samym w strefie taryfowej B[29] można również dojechać do Swarzędza darmową linia 489 kursująca w dni robocze od września do czerwca.
Wybory
Wybory parlamentarne
Jedyną we wsi komisją wyborczą jest Obwodowa Komisja Wyborcza numer 2, której siedziba mieści się w świetlicy wiejskiej przy ulicy Strzeleckiej. Nie jest przystosowana dla osób niepełnosprawnych. W jej granicach znajdują się również Komorniki, Szewce i Tanibórz. Gowarzewo należy do sejmowego okręgu wyborczego nr 39 i senackiego nr 90[30].
Komitet wyborczy | Głosy | ||
---|---|---|---|
Liczba | % | ||
KKW Koalicja Obywatelska PO.N IPL Zieloni | 988 | 43,41 | |
KKW Trzecia Droga PSL–Polska 2050 Szymona Hołowni | 471 | 20,69 | |
Prawo i Sprawiedliwość | 371 | 16,30 | |
Nowa Lewica | 237 | 10,41 | |
Konfederacja Wolność i Niepodległość | 150 | 6,59 | |
Bezpartyjni Samorządowcy | 59 | 2,59 |
Kandydat | Komitet wyborczy | Głosy | ||
---|---|---|---|---|
Liczba | % | |||
Waldy Dzikowski | KKW Koalicja Obywatelska PO.N IPL Zieloni | 1 781 | 79,65 | |
Dorota Barełkowska | Prawo i Sprawiedliwość | 455 | 20,34 |
Wybory prezydenckie
Również w wyborach prezydenckich jedyna w Gowarzewie komisja znajduje się w świetlicy wiejskiej, obejmując Komorniki Szewce i Tanibórz[31][32].
Kandydat | Głosy | |
---|---|---|
Liczba | % | |
Rafał Kazimierz Trzaskowski | 665 | 41,41 |
Szymon Franciszek Hołownia | 439 | 27,33 |
Andrzej Sebastian Duda | 318 | 19,80 |
Krzysztof Bosak | 93 | 5,79 |
Władysław Marcin Kosiniak-Kamysz | 40 | 2,49 |
Robert Biedroń | 39 | 2,43 |
Waldemar Włodzimierz Witkowski | 5 | 0,31 |
Stanisław Józef Żółtek | 4 | 0,24 |
Paweł Jan Tanajno | 2 | 0,12 |
Mirosław Mariusz Piotrowski | 1 | 0,06 |
Marek Jakubiak | 0 | 0,0 |
Kandydat | Głosy | |
---|---|---|
Liczba | % | |
Rafał Kazimierz Trzaskowski | 1224 | 71,63 |
Andrzej Sebastian Duda | 485 | 28,37 |
Wybory do Parlamentu Europejskiego
Na czas wyborów do Parlamentu Europejskiego jedyna we wsi komisja powstaje w świetlicy wiejskiej, również obejmując sąsiednie sołectwa. Gowarzewo znajduje się w okręgu wyborczym nr 7[33].
Kandydat | Głosy | ||
---|---|---|---|
Liczba | % | ||
KKW Koalicja Europejska PO PSL SLD.N Zieloni | 517 | 50,99 | |
Prawo i Sprawiedliwość | 256 | 25,25 | |
Wiosna Roberta Biedronia | 130 | 12,82 | |
KWW Kukiz'15 | 53 | 5,23 | |
KWW Konfederacja KORWiN Braun Liroy Narodowcy | 51 | 5,03 | |
KKW Lewica Razem – Partia Razem, Unia Pracy, RSS | 7 | 0,69 |
Wybory samorządowe
W czasie wyborów do rady gminy tworzy się na terenie sołectwa Gowarzewo trzy okręgi wyborcze: nr 7 nr 8 i nr 9. W każdym z nich dochodzi do wyboru jednego kandydata do rady gminy (z 15 łącznie). Komisja znajdująca się w świetlicy wiejskiej przy ulicy Swarzędzkiej obejmuje wszystkie trzy okręgi do rady gminy, okręg nr 7 w wyborach do rady powiatu w Poznaniu, okręg nr 3 wyborach do sejmiku województwa wielkopolskiego oraz jeden z okręgów w wyborach wójta gminy Kleszczewo[34].
Przypisy
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 35537
- ↑ a b c Wieś Gowarzewo (wielkopolskie) » mapy, GUS, nieruchomości, regon, kod pocztowy, atrakcje, wypadki drogowe, kierunkowy, edukacja, demografia, tabele, zabytki, statystyki, linie kolejowe, liczba ludności [online], Polska w liczbach [dostęp 2023-06-24] (pol.).
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 328 [zarchiwizowane 2022-10-26] .
- ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym, Wielkopolska t. I, Warszawa 1883, s. 37.
- ↑ a b Gmina Kleszczewo :: Położenie [online], kleszczewo.pl [dostęp 2023-07-31] (ang.).
- ↑ GeoNames.org [online], www.geonames.org [dostęp 2023-09-08] .
- ↑ a b Geo-System, Powiat poznański - System Informacji Przestrzennej - e-mapa.net [online], poznanski.e-mapa.net [dostęp 2024-06-22] (pol.).
- ↑ Główny Urząd Statystyczny [online], eteryt.stat.gov.pl [dostęp 2024-06-22] .
- ↑ JoannaJ. Masiota-Tomaszewska JoannaJ., Program Ochrony Środowiska dla Gminy Kleszczewo na lata 2016–2019 z perspektywą do roku 2023 [online], luty 2016 [dostęp 2023-09-08] (pol.).
- ↑ https://www.poznan.pl/mim/wortals/attachments.att?co=show&instance=1017&parent=108279&lang=pl&id=372349
- ↑ https://poznan.uw.gov.pl/system/files/dzienniki/dziennik_nr_019-2010_pozycja_586.pdf
- ↑ Gowarzewo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 527 .
- ↑ Gmina Kleszczewo: Gowarzewo [online], kleszczewo.pl [dostęp 2023-06-04] (ang.).
- ↑ Gowarzewo [online], Polskie Zabytki [dostęp 2023-06-04] .
- ↑ MichałM. Bonk MichałM., DanielD. Żychliński DanielD., Daniel Żychliński et al. (2019) Cmentarz w Gowarzewie – zaginiona nekropola, „Archeologia miejsc funeralnych w Wielkopolsce”, 1 stycznia 2019 [dostęp 2023-10-03] .
- ↑ a b https://www.srodawlkp.org/pliki/swpm_h3.html.
- ↑ a b c d e Halina Kowalewska, Powstańcy wielkopolscy ziemi kleszczewskiej.
- ↑ Kazimierz Sroka [online], CSW2020 [dostęp 2023-06-04] (pol.).
- ↑ FilmPolski.pl [online], FilmPolski [dostęp 2023-06-04] (pol.).
- ↑ a b Karta ewidencyjna obiektu grobownictwa wojennego [online], poznan.uw.gov.pl [dostęp 2024-04-27] .
- ↑ a b HalinaH. Kowalewska HalinaH., Tulce dawniej a dziś, Drukarnia Swarzędzka Stanisław i Marcin Witecki, 2008 (pol.).
- ↑ Aktualności – „Zlot klasyków PRL” w gminie Kleszczewo [online], pojezierze24.pl [dostęp 2023-09-24] (pol.).
- ↑ Po raz trzeci Gowarzewo stało się stolicą motoryzacji z czasów PRL-u [online], glospowiatusredzkiego.pl [dostęp 2023-09-24] (pol.).
- ↑ MariuszM. Firlej MariuszM., 3 Zlot Klasyków PRL 27.08 w Gowarzewie [online], Radio Bezpieczna Podróż, 21 sierpnia 2023 [dostęp 2023-09-24] (pol.).
- ↑ Kaplica Św. Stanisława Kostki [online], Mapcarta [dostęp 2023-06-24] (ang.).
- ↑ Wznowiono budowę kościoła błog. Jolanty. Nowa świątynia w Gowarzewie na ukończeniu -.:InfoKostrzyn.pl->gminny portal informacyjny:. Kostrzyn w z@sięgu ręki [online], infokostrzyn.pl [dostęp 2023-06-24] .
- ↑ OCHOTNICZA STRAŻ POŻARNA | Rejestr.io [online], rejestr.io [dostęp 2023-06-24] .
- ↑ Skarb – Clescevia Kleszczewo [online], www.90minut.pl [dostęp 2023-06-24] .
- ↑ Integracja transportu publicznego Poznania i Kleszczewa » Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu [online], www.ztm.poznan.pl [dostęp 2023-07-31] .
- ↑ Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w 2023 r. [online], wybory.gov.pl [dostęp 2023-10-17] (pol.).
- ↑ WYBORY PREZYDENTA RP 28 CZERWCA 2020 R. [online], kleszczewo.pl [dostęp 2023-10-19] (ang.).
- ↑ WYNIKI WYBORÓW I FREKWENCJA W GMINIE KLESZCZEWO – WYBORY PREZYDENTA RP GŁOSOWANIE PONOWNE 12 LIPCA 2020 R. [online], kleszczewo.pl [dostęp 2023-10-19] (ang.).
- ↑ Wybory do Parlamentu Europejskiego 2019 [online], pe2019.pkw.gov.pl [dostęp 2023-10-19] (pol.).
- ↑ Wybory samorządowe 2018 [online], wybory2018.pkw.gov.pl [dostęp 2023-10-20] .
Linki zewnętrzne
- Gowarzewo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. II: Derenek – Gżack, Warszawa 1881, s. 756 .
- Gowarzewo, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 527 .