Grenadierzy
![]() | Ten artykuł dotyczy historii wojskowości. Zobacz też: potoczna nazwa morskich ryb z rodziny buławikowatych. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Hohenfriedeberg_-_Attack_of_Prussian_Infantry_-_1745.jpg/220px-Hohenfriedeberg_-_Attack_of_Prussian_Infantry_-_1745.jpg)
Grenadierzy (z franc.) – formacja piechoty powstała na zachodzie Europy w pierwszej połowie XVII w., której głównym zadaniem było miotanie granatów ręcznych. W XVIII wieku oddziały grenadierów przekształciły się w doborowe jednostki przeznaczone do ataków na bagnety.
Grenadierzy uzbrojeni byli w karabiny z bagnetami (początkowo mieli także granaty ręczne) i krótkie szable piechotne (tasaki). W wojskach napoleońskich całkowita masa oporządzenia grenadiera wynosiła 27-35 kilogramów.
Obok grenadierów pieszych pojawili się również grenadierzy konni, którzy tworzyli kompanie wyborcze regimentów dragońskich lub samodzielne pułki. Do najbardziej znanych jednostek grenadierów konnych należał pułk gwardii Napoleona.
Podobnie jak w innych krajach europejskich, również w Polsce powstały pułki grenadierów (w XVIII wieku regiment gwardii pieszej koronnej, a w okresie Królestwa Kongresowego pułk grenadierów gwardii) i kompanie grenadierów (tzw. kompanie wyborcze) przy batalionach piechoty (w Legionach, w wojsku Księstwa Warszawskiego oraz Królestwa Kongresowego). Podczas insurekcji kościuszkowskiej nazwę grenadierów nadano doborowym regimentom kosynierskim (grenadierzy krakowscy, sandomierscy i lubelscy).
Grenadierzy konni pojawili się w Polsce także w XVIII wieku – były to doborowe oddziały regimentów dragońskich. W czasach Księstwa Warszawskiego grenadierami konnymi zwano żołnierzy kompanii wyborczych jazdy - była to jednak nazwa nieoficjalna.
Na przełomie XVIII i XIX wieku jednostki grenadierów przekształciły się w jednostki gwardyjskie, które od pozostałych oddziałów różniły się głównie doborem żołnierzy (do jednostek grenadierów kierowano najlepiej zbudowanych rekrutów). Napoleon Bonaparte tworzył z nich także swoją gwardię ponieważ do grenadierów należeli ludzie rośli, silni i sprawni fizycznie.
W wielu armiach grenadierzy istnieli do I wojny światowej. W czasie II wojny światowej jednostki grenadierów były elitarnymi oddziałami piechoty francuskiej. W Armii Polskiej we Francji nazwę grenadierów przyznano 1 Dywizji Grenadierów). Później na terenie Wielkiej Brytanii, w składzie 4 Dywizji Piechoty sformowano 1 Brygadę Grenadierów.
Obecnie jednostki grenadierów wchodzą w skład Bundeswehry (są to jednostki piechoty zmechanizowanej). W innych armiach jako grenadierów określa się żołnierzy uzbrojonych w granatniki[potrzebny przypis].
-
- Frak munduru galowego oficera kompanii grenadierów 6. pułku piechoty Księstwa Warszawskiego
Bibliografia
- Mała encyklopedia wojskowa. T. 1 (A-J). Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1967, s. 479-480.
![]() | Zobacz hasło grenadier w Wikisłowniku |
- PWN: 3907794
- Britannica: topic/grenadier-military
- БРЭ: 2377812
- Catalana: 0112705