Jan Alfred Lauterbach
Jan Alfred Lauterbach (ur. 23/24 czerwca 1884 w Warszawie, zm. 9 listopada 1943 tamże) – polski historyk sztuki i muzeolog pochodzenia żydowskiego[1], działający w polskich służbach konserwatorskich w okresie dwudziestolecia międzywojennego, urzędnik Wydziału III zabytków i muzeów w Ministerstwie Sztuki i Kultury w 1919 roku[2].
Życiorys
Syn Bernarda i Anny z Hirszmanów. Studiował w Akademii Handlowej w Lipsku. Później studiował na uniwersytetach w Bonn i Bernie, gdzie uzyskał doktorat z filozofii. Po powrocie do Warszawy w latach 1912–1919 pracował dla Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, w dziale inwentaryzacyjno-konserwatorskim. W latach następnych pracował w Ministerstwie Sztuki i Kultury, a potem Departamencie Sztuki Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. W latach 1928–1937 był dyrektorem Państwowych Zbiorów Sztuki z siedzibą na Zamku Królewskim w Warszawie. 10 listopada 1933 „za zasługi na polu propagandy sztuki polskiej” został odznaczony przez Prezydenta RP Ignacego Mościckiego Złotym Krzyżem Zasługi[3].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Assembly_of_Fine_Arts_Section_of_Ministry_of_Religious_Denominations_and_Public_Education%2C_Warsaw%2C_Poland_in_1930ies.jpeg/340px-Assembly_of_Fine_Arts_Section_of_Ministry_of_Religious_Denominations_and_Public_Education%2C_Warsaw%2C_Poland_in_1930ies.jpeg)
Wydał wiele swoich publikacji, dotyczących teorii konserwatorstwa oraz sztuki polskiej i obcej. Najważniejsze z nich: Styl Stanisława Augusta. Klasycyzm warszawski wieku XVIII (1918), Warschau (1918), Pierścień sztuki. Historia i teoria (1929). Wygłaszał referat podczas konferencji w Atenach w 1931 roku, na której została ogłoszona Karta Ateńska.
W czasie okupacji niemieckiej ukrywał się na Saskiej Kępie[5]. Jesienią 1943 roku został zadenuncjowany przez polskiego konfidenta i zamordowany przez Niemców[5].
Przypisy
- ↑ Jan Alfred Lauterbach (1884-1943). W: Henryk Kroszczor: Kartki z historii Żydów w Warszawie XIX-XX w.. Warszawa: Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, 1979. [dostęp 2023-11-08].
- ↑ Dariusz Marciniec, Ministerstwo Sztuki i Kultury Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1918–1922, w: Rocznik Łódzki, T. 63 (2015), s. 95.
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 259, poz. 278
- ↑ Ponadto niektóre inne osoby wymienione na liście szczegółowej sporządzonej przez Armanda Vetulaniego: pierwszy z lewej – Armand Vetulani (historyk sztuki), druga z lewej – Monika Moraczewska, trzeci z lewej – Jerzy Szablowski (historyk sztuki), czwarta z lewej Jadwiga Mączewska (?- pisownia nieczytelna), piąty z lewej – Maciej Masłowski (historyk sztuki), szósty z lewej Stanisław Furmanik (teoretyk literatury i krytyk literacki), siódma z lewej Michalina Chełmońska-Szczepankowska (?), ósmy z lewej "Mirski"? (brak imienia), dziewiąta z lewej Wanda Telakowska artystka sztuk plastycznych, organizatorka polskiego wzornictwa przemysłowego, dwunasty od lewej Tadeusz Mayzner pedagog, kompozytor i dyrygent, a także popularyzator muzyki wśród dzieci i młodzieży, trzynasta od lewej Anna Sosińska ("Kropeczka"), czternasty od lewej Michał Rusinek (pisarz), piętnasta od lewej Hanna Garlińska-Walicka-Zebmrzuska (córka Czesława Garlińskiego założyciela znanego salonu sztuki w Warszawie, zamężna m.in. za Michałem Walickim), szesnasta od lewej Halina Balińska-Tabęcka, siedemnasty od lewej Karol Wilhelm Henneberg, osiemnasta od lewej Jadwiga Przeworska, dziewiętnasty od lewej - Kazimierz? - lub Stanisław Golachowski, dwudziesty od lewej (pierwszy z prawej) – Michał Gabriel Karski tłumacz i poeta – zdjęcie udostępnione dzięki uprzejmości Barbary Vetulani, żony Armanda Vetulaniego – zob. listę obecnych na zebraniu zanotowaną odręcznie przez Armanda Vetulaniego: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:The_list_of_participants_of_assembly_Fine_Art_Section_of_Polish_Ministry_of_Religious_Denominations_and_Public_Education_in_1930ies.jpeg
- ↑ a b Grzegorz Piątek: Najlepsze miasto świata. Warszawa w odbudowie 1944−1949. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B, 2020, s. 23. ISBN 978-83-280-3725-0.
Bibliografia
- Paweł Dettloff, Odbudowa i restauracja zabytków architektury w Polsce w latach 1918–1930. Teoria i praktyka, Universitas, Kraków, 2006, s. 76.
- Hanna Krzyżanowska, Lauterbach Alfred, [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, red. Henryk Kondziela, Hanna Krzyżanowska, z. 2, Poznań, Wyd. Poznańskie 2006, ISBN 83-7177-416-8, s. 149–150.
Linki zewnętrzne
- Biogram. ipsb.nina.gov.pl
- Publikacje Jana Alfreda Lauterbacha w bibliotece Polona