Joanna Sobolewska-Pyz
Data i miejsce urodzenia | 31 lipca 1939 |
---|---|
Zawód, zajęcie | socjolog, działaczka społeczna |
Narodowość | polska |
Alma Mater | Uniwersytet Warszawski |
Stanowisko | Przewodnicząca Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu (2012–2018) |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Irena_Sendlerowa_2005.02.15_ceremony.jpg/220px-Irena_Sendlerowa_2005.02.15_ceremony.jpg)
Od prawej z przodu: Joanna Sobolewska-Pyz i Krystyna Budnicka, stoją Małgorzata Indraszyk, Janina Zgrzembska, Elżbieta Ficowska i Julian Pyz (2005)
Joanna Sobolewska-Pyz, Inka Sobolewska (ur. 31 lipca 1939 w Warszawie) – polska działaczka społeczna pochodzenia żydowskiego, świadek Holocaustu, z wykształcenia socjolog, w latach 2012–2018 przewodnicząca Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu (SDH).
Życiorys
Urodziła się 31 lipca 1939 w Warszawie jako córka Tadeusza Grynszpana (zm. 1943) i Haliny z d. Zylberbart (1914–1943)[1].
Podczas niemieckiej okupacji Grynszpanowie jako Żydzi mieszkali w getcie warszawskim. W kwietniu 1943 rodzice trafili na Umschlagplatz, zaś Joanna została uratowana przez granatowego policjanta i przeniesiona na aryjską stronę miasta[1], dzień przed wybuchem powstania w getcie[2]. Początkowo zamieszkała u nauczycielki swojej matki, a 2 maja trafiła pod opiekę Anastazji (1899–1958) i Waleriana (1897–1965) Sobolewskich, którzy ją adoptowali[1]. W 2006 oboje zostali uhonorowani pośmiertnie medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata[3][4]. Sobolewscy mieszkali w Warszawie, a następnie – z obawy przed donosem – w Milanówku[5].
Wojnę przeżyły, o czym sama Joanna nie wiedziała, jej ciotka i babka[6]. O swym żydowskim pochodzeniu dowiedziała się w wieku 18 lat. Ukończyła socjologię na Uniwersytecie Warszawskim, z którym następnie związała swoją zawodową karierę[1].
Działalność społeczna
W 1991 była członkiem założycielem Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu[1], jego wiceprzewodniczącą[7], a w latach 2012–2018 – przewodniczącą[1][2][8].
Aktywnie uczestniczyła w prezentowaniu prawdy i świadectwa o Szoa, w przywracaniu pamięci zapomnianym Sprawiedliwym wśród Narodów Świata. Występowała w debatach, spotkaniach i mediach[6][9][10][11][2][5][12][13].
Dzieląc się wspomnieniami brała udział, wraz z Elżbietą Ficowską i ks. Romualdem Jakubem Wekslerem-Waszkinelem, w spektaklu-spotkaniu pt. „Matki” w reżyserii Pawła Passiniego, z tekstem Patrycji Dołowy, powstałego według idei Gołdy Tencer, a wystawionego przez Teatr Żydowski[14][15].
Była pomysłodawczynią wystawy „Moi żydowscy rodzice, moi polscy rodzice”[1] zrealizowanej przez SDH we współpracy z Muzeum Historii Żydów Polskich Polin, Fundacją im. Róży Luksemburg oraz Fundacją Shalom, Austriackim Forum Kultury, Stowarzyszeniem im. Jana Karskiego – Instytutem Kultury Spotkania i Dialogu oraz Centrum Dialogu im. Marka Edelmana. Wystawa prezentowana była w Warszawie (Muzeum Polin oraz Festiwal Kultury Żydowskiej Warszawa Singera), Kielcach (Instytut Kultury Spotkania i Dialogu) i Łodzi (Centrum Dialogu), towarzyszyła jej publikacja albumu[16].
Była członkiem komitetu Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie[17]. Korespondowała z prof. Michałem Głowińskim[18]. Jest autorką rozdziału w książce Dzieci Holocaustu mówią, pod redakcją Jakuba Gutenbauma i Agnieszki Latały, wydanej w 2001 po polsku, a w 2005 po angielsku przez Northwestern University Press (jako The Last Eyewitnesses, Volume 2: The Children of the Holocaust Speak)[19]. Była redaktorką antologii wspomnieniowej Zapukali do drzwi[20].
Jej wspomnienia (historia mówiona) z okresu II wojny znalazły się w zbiorach United States Holocaust Memorial Museum[21] oraz Muzeum Historii Żydów Polskich Polin[22]. Udzieliła wywiadu Remigiuszowi Grzeli opublikowanego w książce Obecność. Rozmowy z 2015[23].
Została wyróżniona Nagrodą Femina Bona przyznawaną przez Stowarzyszenie im. Jana Karskiego „w uznaniu wyjątkowości postaci i dzieła życia Laureatów”[9].
29 listopada 2017 w imieniu Stowarzyszenia Dzieci Holocaustu odebrała nagrodę specjalną od Muzeum Historii Żydów Polskich Polin[24].
Życie prywatne
Nazywana była Inką[25]. Jest spokrewniona z Felicją Czerniaków, żoną Adama Czerniakowa, prezesa warszawskiego Judenratu[2].
Z mężem Julianem[26] ma jednego syna[1][6].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h Moi żydowscy rodzice, moi polscy rodzice – Joanna Sobolewska-Pyz. moirodzice.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ a b c d Ocalała z Holokaustu: moja żydowska tożsamość to sprawa honoru. dzieje.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ The Righteous Among The Nations. Sobolewski Family. yadvashem.org. [dostęp 2017-12-04]. (ang.).
- ↑ Uroczystość nadania tytułu „Sprawiedliwi wśród Narodów Świata”. dzieciholocaustu.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ a b Spotkanie z ocalałymi z Zagłady. sprawiedliwi.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ a b c Ocalona z getta: „Nie mówię więc nic, a potem żałuję”. wyborcza.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ Irena Sendlerowa nie żyje. gazeta.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ O Stowarzyszeniu. dzieciholocaustu.org.pl. [dostęp 2018-07-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-26)].
- ↑ a b Wywiad z laureatką wyróżnienia Femina Bona Stowarzyszenia im. Jana Karskiego panią Joanną Sobolewską-Pyz. soundcloud.com. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ „Moi żydowscy rodzice, moi polscy rodzice”. zw.com.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ Spotkanie z Joanną-Sobolewską-Pyz i Anną Kołacińską-Gałązką. muzeum-sieradz.com.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ Obecność. Rozmowy. wrzenie.pl. [dostęp 2017-12-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-03)].
- ↑ Kalendarz. remigiusz-grzela.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ „Matki” Teatru Żydowskiego 26 sierpnia na Festiwalu Singera. gazetaprawna.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ Z gliny są ludzie i cegły. teatr-pismo.pl. [dostęp 2017-12-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-03)].
- ↑ Projekt. moirodzice.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ Pierwszy w Polsce Ogród Sprawiedliwych. geremek.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ Korespondencja profesora Michała Głowińskiego. Tom 36. bn.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ The Last Eyewitnesses, Volume 2: The Children of the Holocaust Speak. Evaston, Illinois: Northwestern University Press, 2005.
- ↑ Zapukali do drzwi…. bn.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ USC Shoah Foundation Institute testimony of Joanna Sobolewska-Pyz. collections.ushmm.org. [dostęp 2017-12-02]. (ang.).
- ↑ Jedyne takie świadectwo zagłady Żydów. polskieradio.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ Remigiusz Grzela: pytałem o to, co zostaje, jak ludzie odchodzą. wp.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ Zasłużeni dla pamięci o polskich Żydach. Nagrody Muzeum POLIN rozdane. onet.pl. [dostęp 2017-12-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-02)].
- ↑ Opinia o książce Anity Haliny Janowskiej opublikowana w angielskim dzienniku The Guardian. dzieciholocaustu.org.pl. [dostęp 2017-12-02].
- ↑ 16 lutego 2005 r. Gazeta Wyborcza doniosła „Moc gości i kwiatów” – urodziny Ireny Sendlerowej. dzieciholocaustu.org.pl. [dostęp 2017-12-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-12-03)].
- p
- d
- e
|