John Heartfield
![]() | |||
Imię i nazwisko | Helmut Herzfeld | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 19 czerwca 1891 | ||
Data i miejsce śmierci | 26 kwietnia 1968 | ||
Narodowość | niemiecka | ||
Dziedzina sztuki | malarstwo, grafika, fotografia | ||
Epoka | dadaizm | ||
|
John Heartfield, właśc. Helmut Herzfeld (ur. 19 czerwca 1891 w Berlinie-Schmargendorf, zm. 26 kwietnia 1968 w Berlinie Wschodnim) – niemiecki malarz, grafik, twórca politycznego fotomontażu. Był bratem wydawcy, Wielanda Herzfeldego.
Życiorys
Helmut Herzfeld urodził się jako pierwsze z czworga dzieci pisarza Franza Helda (właściwie Franza Herzfelda). W roku 1895 Franz Held został skazany na karę więzienia za bluźnierstwo. Po odbyciu wyroku rodzina Heldów przeniosła się do Szwajcarii, potem do Austrii. W roku 1899 rodzice ośmioletniego Helmuta przekazali go wraz z młodszym rodzeństwem rodzinie, po czym w niewyjaśnionych okolicznościach zaginęli bez wieści. Dzieci dostały się do przytułków i rodzin zastępczych, gdyż rodzina nie mogła pozwolić sobie na ich utrzymania.
W 1905 roku Helmut Herzfeld rozpoczął w Wiesbaden 1905 naukę zawodu księgarza, w latach 1908–1911 studiował na Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Monachium.
W 1915 roku został powołany do wojska, aby uniknąć służby, symulował chorobę psychiczną. Na jesieni tegoż roku poznał malarza i grafika George Grosza. W roku 1916 przybrał angielsko brzmiące nazwisko John Heartfield, chcąc tym sprowokować nienawidzące Anglii mieszczaństwo niemieckie. W 1917 roku założył z bratem Wielandem Herzfeldem w Berlinie wydawnictwo „Malik-Verlag”.
Początkowo zajmował się układem graficznych czasopism „Neue Jugend” (Nowa Młodzież) i „Kleine Grosz-Mappe” (Mała Teka Grosza). Jednocześnie eksperymentował z realizacją dadaizmu w typografii. W ostatnim roku wojny stworzył wraz z George Groszem film rysunkowy dla wojska, które jednak odmówiło przyjęcia dzieła.
31 grudnia 1918 roku został jednym z członków założycieli Komunistycznej Partii Niemiec. Nadal tworzył w duchu dadaizmu. Od roku 1921 zaczął stosować w okładkach książek dla wydawnictwa Malik-Verlag technikę fotomontażu. Nawiązał współpracę z Erwinem Piscatorem.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Stamps_of_Germany_%28DDR%29_1982%2C_MiNr_Block_068.jpg/170px-Stamps_of_Germany_%28DDR%29_1982%2C_MiNr_Block_068.jpg)
Od roku 1924 publikował Heartfield polityczne fotomontaże, stanowiące ironiczny komentarz do bieżących wydarzeń. W roku 1929 opublikował, wraz z Kurtem Tucholskim, ilustrowany tom zatytułowany prześmiewczo Deutschland, Deutschland über alles. Od 1930 roku współpracował z Arbeiter Illustrierte Zeitung (Ilustrowaną Gazetą Robotniczą). Ukazał się tam znany fotomontaż z roku 1933, przedstawiający oskarżonego w procesie o podpalenie Reichstagu Georgi Dimitrowa z Marszałkiem Rzeszy Hermannem Göring w zamienionych rolach oskarżyciela i podsądnego.
W 1931 r. spędził rok w Związku Radzieckim, pracując tam nad różnymi projektami.
W 1933 r., po dojściu do władzy nazistów, uciekł do Czechosłowacji przez zieloną granicę. Powodem było szczególne krytykowanie w latach poprzednich nacjonalistycznej retoryki Hitlera i liczne prace ośmieszające przywódcę tej partii. Na emigracji kontynuował pracę twórczą, uczestniczył w wystawach. Wykonał w tym czasie m.in. projekt okładki niemieckiego wydania książki Brachland Petra Jilemnickiego: fotomontaż, w którym wykorzystał fotografię Ireny Blühovej[1]. W 1935 roku przedstawił swoje prace na wystawie w Paryżu.
Po zajęciu Sudetów przez Hitlera Heartfield wydostał się 9 grudnia 1938 roku do Wielkiej Brytanii. Jako były obywatel Niemiec został tam internowany. Współpracował jednak z brytyjskimi wydawnictwami.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Dorotheenst_Friedhof_Heartfield.jpg/170px-Dorotheenst_Friedhof_Heartfield.jpg)
31 sierpnia 1948 roku Heartfield powrócił do Niemiec. Zamieszkał w Lipsku, w strefie radzieckiej. Wraz z bratem Wielandem Herzfeldem pracował dla różnych wydawnictw i teatrów NRD. W roku 1956 przeniósł się do Berlina, gdzie został obrany członkiem rzeczywistym Niemieckiej Akademii Sztuk w Berlinie. Od roku 1951 chorował wskutek powtarzających się zawałów serca.
W roku 1962 Wieland Herzfelde wydał książkę John Heartfield. Leben und Werk (John Heartfield. Życie i dzieło) stanowiącą miarodajne źródło dla badań nad Heartfieldem.
Przypisy
- ↑ Irena Blühová [online], www.bauhaus100.com [dostęp 2019-04-22] (ang.).
Literatura
- Wieland Herzfelde: John Heartfield – Leben und Werk. Dargestellt von seinem Bruder. Verlag der Kunst, Dresden 1962 (3. wydanie udoskonalone 1976).
Linki zewnętrzne
- Biografia
- Heartfield contra Hitler: Galeria
- Heartfield – Życie i dzieło. towson.edu. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-02-18)].
- Fotografia jako broń
- John Heartfield w Artfacts.Net
- Film do pobrania: „John Heartfield, Fotomonteur” Helmuta Herbsta, 1977
- ISNI: 0000000081894288
- VIAF: 120725202
- ULAN: 500018521
- LCCN: n79139067
- GND: 118547437
- NDL: 00442820
- LIBRIS: jgvz4hw25v8l69x
- BnF: 11907082q
- SUDOC: 026917017
- SBN: RAVV060432
- NLA: 35182980
- NKC: jn20000700683
- BNE: XX1302321
- NTA: 069176655
- BIBSYS: 90192478
- CiNii: DA00395962
- Open Library: OL806879A
- PLWABN: 9810599924605606
- NUKAT: n98702490
- OBIN: 49190
- J9U: 987007277131705171
- LNB: 000226364
- NSK: 000784543
- CONOR: 63709283
- BLBNB: 000555794
- LIH: LNB:V*142977;=BQ
- Britannica: biography/John-Heartfield
- Universalis: john-heartfield-photomontages-politiques-1930-1938, heartfield-helmut-herzfeld-dit-john
- БРЭ: 4730513
- NE.se: john-heartfield
- SNL: John_Heartfield
- VLE: john-heartfield
- Catalana: 0032296
- DSDE: John_Heartfield
- Hrvatska enciklopedija: 24681