Kępice
![]() | Zobacz w indeksie Słownika geograficznego Królestwa Polskiego hasło Kępice |
![]() | Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa. |
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
![]() Ul. Niepodległości w Kępicach | |||||
| |||||
Państwo |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | Kępice | ||||
Prawa miejskie | 1 stycznia 1967[1] | ||||
Burmistrz | Magdalena Majewska | ||||
Powierzchnia | 6,11[2] km² | ||||
Wysokość | 33,2 do 113 m n.p.m. | ||||
Populacja (30.06.2023) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna | +48 59 | ||||
Kod pocztowy | 77–230 | ||||
Tablice rejestracyjne | GSL | ||||
Położenie na mapie gminy Kępice ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa pomorskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu słupskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) | 2212054 | ||||
SIMC | 0977344 | ||||
Urząd miejski ul. Niepodległości 677–230 Kępice | |||||
| |||||
| |||||
Strona internetowa |
Kępice (do 1946 Businko[4], kaszb. Kãpice[5], niem. Hammermühle[6]) – miasto w województwie pomorskim, w powiecie słupskim, położone na skraju Wysoczyzny Polanowskiej w dolinie rzeki Wieprzy, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Kępice. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. słupskiego, teraz należy do woj. pomorskiego.
Z historycznego punktu widzenia Kępice związane są z Pomorzem Zachodnim[7].
Miasto, otoczone lasami Puszczy Słupskiej
W okolicy znajduje się kilka jezior np. Obłęskie, Kryształek (nazwa gwarowa z powodu bardzo czystej wody), Łętowo, Jezioro Korzybie, Przyjezierze, Nakło. Przez miasto przepływa rzeka Wieprza.
Według danych z 31 grudnia 2022 Kepice liczyły 3 307 mieszkańców[8]
Nazwa
Rada Języka Kaszubskiego proponuje kaszubską formę nazwy Kãpice[9].
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/81/Hammerm%C3%BChle_Unser_Bismarck.jpg/220px-Hammerm%C3%BChle_Unser_Bismarck.jpg)
W X–XII w. poniżej zakładu garbarskiego w zakolu Wieprzy znajdował się gródek, po którym pozostał obrys wałów, czyli grodzisko. Przez wieki był to teren puszczy. Przyspieszony rozwój osadnictwa zaczął się w drugiej połowie XIX w.
W dolinie Wieprzy na wschód od Warcina znajdowała się kuźnia. 7 lipca 1867 ówczesny pruski premier Otto von Bismarck zakupił od Wernera Ewalda von Blumenthala majątek Warcino, dzięki dotacji w wysokości 400 tys. talarów uzyskanej po zwycięskiej wojnie prusko-austriackiej. W 1868 Bismarck zlecił wybudowanie nad Wieprzą papierni "Papierfabrik Hammermühle". Następnie powstał większy zakład w Kruszce (Fuchsmühle). Papiernie te, które od 1889 funkcjonowały pod nazwą "Varziner Papierfabrik A.G.", stały się największym przedsiębiorstwem przemysłowym na niemieckim Pomorzu Wschodnim i znaczącym producentem banknotów. Obok zakładów powstały nowe osiedla. Wraz z zakończeniem budowy linii kolejowej ze Szczecinka przez Miastko do Słupska miejscowość uzyskała dworzec kolejowy, a przez położone 7 km na północ Korzybie połączenie z linią Sławno-Bytów. W roku 1898 nowym właścicielem został Wilhelm von Bismarck, syn kanclerza Rzeszy i nadprezydent Prus Wschodnich. Po jego śmierci dobra warcińskie odziedziczył jego jedyny syn Wilhelm Nikolaus von Bismarck (1896–1940).
Po roku 1890 na potrzeby papierni i tartaku zostały uruchomione elektrownie wodne. W 1918 r. na Wieprzy istniał system czterech elektrowni: w Kępce (Kampmühle), Kruszce (Fuchsmühle), Biesowicach (Beßwitz) i Kępicach (Hammermühle). Wszystkie one, oprócz elektrowni w Kępce (obecnie zabytek), zostały zniszczone w czasie II wojny światowej.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Center_of_Kepice_%282%29.jpg/220px-Center_of_Kepice_%282%29.jpg)
W wyniku reformy administracyjnej w 1928 doszło do scalenia osiedli znajdujących się na terenie niwy warcińskiej (Varziner Flur), czyli Kruszki, Kępic, Kępki i dworca kolejowego w jedną gminę w ramach powiatu miasteckiego pod nazwą Kępice. Coraz więcej ludzi znajdowało zatrudnienie w przemyśle. Liczba mieszkańców w 1939 wzrosła do 2169 osób.
W czasie II wojny światowej w papierniach na przymusowych robotach pracowało wielu Polaków. Wytwarzano w nich fałszywe amerykańskie dolary i angielskie funty szterlingi, służące destabilizacji gospodarek USA i Wielkiej Brytanii. Oprócz tego w czasie wojny produkowano w Kępicach i Kruszce śmigła i szyby na wyposażenie samolotów myśliwskich.
Wśród polskich robotników przymusowych istniała komórka organizacji konspiracyjnej Odra, która została rozbita przez Gestapo w 1944.
Po ciężkich walkach w okresie między 2 i 4 marca 1945 Kępice zostały zdobyte przez Armię Czerwoną. Urządzenia fabryczne zostały zdemontowane przez Rosjan w latach 1946/47.
Po zakończeniu wojny miejscowość przeszła pod polski zarząd. Rozpoczął się proces wysiedlania ludności niemieckiej i zastępowania jej przez przesiedleńców z głębi kraju i kresów wschodnich spoza linii Curzona. Przez pierwsze powojenne miesiące ówczesna wieś nosiła nazwę Businko[10];, a stacja kolejowa Businko Korzybskie. Nazwę Kępice wprowadzono rozporządzeniem Ministerstwa Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 roku[11].
W miejsce zdemontowanej papierni i fabryki celulozy uruchomiono w 1957 garbarnię. Kępickie Zakłady Garbarskie Kegar zatrudniały do 1000 pracowników i posiadały zakłady filialne w Białogardzie i Dębnicy Kaszubskiej. Zostały sprywatyzowane w 1996. W 1958 pracownicy garbarni odbudowali zdemontowaną elektrownię wodną w Kępicach. W 1980 elektrownia została przekazana w użytkowanie do Zakładu Energetycznego w Słupsku. W 1996 dokonano gruntownej modernizacji jej urządzeń.
Przez pierwsze 15 powojennych lat Kępice były grupą niewielkich osiedli. Dopiero w styczniu 1959 otrzymały status osiedla robotniczego. Dzięki garbarni miejscowość szybko się rozwijała i 1 stycznia 1967 r. Kępice otrzymały prawa miejskie.
Demografia
Rok | Liczba ludności |
---|---|
1905 | 414 |
1930 | 1400 |
1933 | 2008 |
1939 | 2169 |
1946 | 1107 |
1950 | 631 |
1960 | 2049 |
1970 | 2878 |
1978 | 3106 |
1987 | 4156 |
2007 | 3778[12] |
2022 | 3307[8] |
- Piramida wieku mieszkańców Kępic w 2014 roku[8].
Transport
Przez Kępice przebiega Droga wojewódzka nr 208. Alternatywną drogą do miasta jest droga lokalna z Ciecholuba. Dobra jakość dróg powoduje krótki czas dojazdu do pobliskich miast [Słupsk - 35 minut, Miastko 32 minuty czy Koszalin 1 godzina].
Głównym przewoźnikiem autobusowym obsługującym linie do Kępic jest PKS Bytów. Obsługuje on kursy do Słupska i Miastka a także kursy szkolne do pobliskich wsi.
Przez miasto przebiega niezelektryfikowana linia kolejowa nr 405 z dwoma przystankami kolejowymi na terenie miasta Kępice i Kępka.Oba przystanki obsługuje przewoźnik Polregio.Jednak aby skorzystać z pociągów pośpiesznych należy udać do Słupska lub Sławna.
Miasta partnerskie
Bomlitz
Bystra-Sidzina
Cegłów
Wspólnoty wyznaniowe
Przypisy
- ↑ kepice.pl. [dostęp 2011-10-03].
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2022 roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 7 grudnia 2022 [dostęp 2022-12-08] .
- ↑ Wyniki badań bieżących - Baza Demografia - Główny Urząd Statystyczny [online], demografia.stat.gov.pl [dostęp 2023-11-29] (pol.).
- ↑ Jarosław Kociuba "Pomorze. Praktyczny przewodnik turystyczny po ziemiach dawnego Księstwa Pomorskiego", Walkowska Wydawnictwo Szczecin 2012
- ↑ Uchwała nr 6 2010 – Nazwy miast, wsi gminnych i sołeckich – Skarbnica Kaszubska [online] [dostęp 2023-12-21] (pol.).
- ↑ Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262)
- ↑ Kępice, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2023-01-15] [zarchiwizowane z adresu 2023-01-15] .
- ↑ a b c Rocznik Demograficzny 2023 - Podstawowe informacje o liczbie i strukturze ludności Polski w 2022 r.
- ↑ FelicjaF. Baska-Borzyszkowska FelicjaF. i inni, Polsko-kaszubski słownik nazw miejscowych, Gdańsk: Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 2017, s. 207, ISBN 978-83-62137-50-3 .
- ↑ Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948. Tadeusz Białecki (red.). Szczecin: Książnica Pomorska w Szczecinie, 2002, s. 96. ISBN 83-87879-34-7.
- ↑ M.P. z 1946 r. nr 142, poz. 262, s. 4
- ↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). [dostęp 2016-05-06].
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2014-06-05] .
Linki zewnętrzne
- Kępice On-line Serwis Gminy Kępice
- Kępice Info Serwis Informacyjny Gminy Kępice. kepice.info. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-03-22)].
- p
- d
- e
- Siedziba gminy: Kępice
Miasto |
|
---|---|
Części miasta |
|
Wsie | |
Część wsi |
|
Przysiółki wsi |
|
Osady | |
Osady leśne |
|
Pozostałe miejscowości |
|
- p
- d
- e
Miasta |
|
---|---|
Gminy miejskie | |
Gminy miejsko-wiejskie |
|
Gminy wiejskie |
|
- p
- d
- e
- Siedziba powiatu – Miastko
Przynależność wojewódzka |
|
---|---|
Miasta | |
Osiedla (1954–72) |
|
Gminy wiejskie (1945–54 i 1973–75) |
|
Gromady (1954–72) |
|