Kali
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c7/Gujhyakali_S_N_Banerjee_Rd_Arnab_Dutta_2011.jpg/220px-Gujhyakali_S_N_Banerjee_Rd_Arnab_Dutta_2011.jpg)
![]() | Ten artykuł dotyczy bogini. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c9/Ravi_Varma_Press_Kali.jpg/220px-Ravi_Varma_Press_Kali.jpg)
Kali (dewanagari काली, trl. Kālī, dosł. rodzaj żeński wyrazu „czas”, trl. kālā) – hinduska bogini czasu i śmierci, pogromczyni demonów i sił zła. Jedna z głównych postaci Śakti, żony Śiwy. Bywa też rozumiana jako „Pani Kosmosu” lub absolut, źródło zasad kosmicznych i wszelkich archetypów[1]. Występują nurty hinduizmu, wprost utożsamiające formy bogini Kali ze stanami świadomości człowieka[2].
Ikonografia
Kali w jednej z kilku głównych form ikonograficznych jest ciemnoskóra i wychudzona, z długimi zębami. Odziana w tygrysią skórę i naszyjnik z czaszek; pojawia się najczęściej na polach bitewnych lub na miejscach kremacji. Czasami przedstawiana z wężami wplecionymi we włosy. Często pojawia się z wystającym, zwykle nieprzeciętnie długim językiem (symbolizuje zarówno twórczą, jak i destrukcyjną moc), głową demona w ręce oraz pasem z uciętych rąk[3]. Kali bywa przedstawiana z kilkoma parami rąk. Ich liczba zdaniem Mahabhagawatapurany może wynosić: dwa, cztery, osiemnaście, jak również sto, a nawet tysiąc[4].
Formy kultowe
- Mahakali (trl. Mahākālī)
- Bhadrakali
- Kalika
- Dakszinakali
- Śmaśanakali
- Kamakali
- Kalasankarszini
- Guhjakali[5]
Mężowie i partnerzy
- Śiwa
- Wisznu
- Kryszna
- Ganeśa
- Skanda[6].
Recepcja w literaturze religijnej
Opisy bogini zawierają dopiero stosunkowo późne dzieła – purany i eposy. Jej postać występuje też w literaturze hinduizmu ludowego[7]:
- Dewimahatmja (z Markandejapurany)
- Lingapurana
- Skandapurana
- Dewipurana
- Dewibhagawatapurana
- Tantrasara
Kult
Święte miejsca
- Kalighat
- cmentarze
Ofiary
Gniew Kali wierni uśmierzają ofiarami ze zwierząt i darem ich krwi. W przeszłości do 1947r. praktykowane były również ofiary ludzkie i samoofiarowanie (nawet samodekapitacja)[8]. Po ogłoszeniu nieppdległości - zakazane konstytucyjnie. Do ścinania głów ofiar zwierzęcych tradycyjnie używało się specjalnego tasaka zwanego ram dao; w związku z tym wyobrażenia Kali często trzymają taką broń w jednej z rąk[9]
Przypisy
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Kali |
- ↑ Małgorzata Sacha. Gniewne oblicze Kali. Mit, ikonografia, rytuał/Kali w literaturze tantrycznej. „Studia Religiologica”. Warszawa. z.38/2005. s. 95.
- ↑ Kulty Kali. W: Gavin Flood: Hinduizm. Wprowadzenie. Małgorzata Ruchel (tłum.). Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2008, s. 195, seria: Ex Oriente. ISBN 978-83-233-2517-8.
- ↑ Słownik mitologii hinduskiej, Warszawa 1996
- ↑ Małgorzata Sacha. Gniewne oblicze Kali. Mit, ikonografia, rytuał. „Studia Religiologica”. Kraków. z.38/2005. s. 94.
- ↑ Shri Guhyakali Devi (Mike Magee)
- ↑ Małgorzata Sacha. Gniewne oblicze Kali. Mit, ikonografia, rytuał. „Studia Religiologica”. Kraków. z.38/2005. s. 93.
- ↑ Małgorzata Sacha. Gniewne oblicze Kali. Mit, ikonografia, rytuał. „Studia Religiologica”. Kraków. z.38/2005. s. 91.
- ↑ Małgorzata Sacha. Gniewne oblicze Kali. Mit, ikonografia, rytuał. „Studia Religiologica”. Kraków. z.38/2005. s. 102.
- ↑ Philip S. Rawson: The Indian sword. London: Herbert Jenkins, 1968, s. 54-55.
- PWN: 3919220
- Britannica: topic/Kali
- Treccani: kali
- Universalis: kali
- Catalana: 0035243