Kardynałek żółtodzioby
Paroaria capitata[1] | |||
(d’Orbigny & de Lafresnaye, 1837) | |||
Dorosły kardynałek żółtodzioby | |||
Osobnik młodociany | |||
Systematyka | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||
Typ | strunowce | ||
Podtyp | kręgowce | ||
Gromada | ptaki | ||
Podgromada | Neornithes | ||
Infragromada | ptaki neognatyczne | ||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina | tanagrowate | ||
Podrodzina | tanagry | ||
Rodzaj | Paroaria | ||
Gatunek | kardynałek żółtodzioby | ||
Synonimy | |||
| |||
Podgatunki | |||
| |||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |||
![]() najmniejszej troski | |||
Zasięg występowania | |||
![]() | |||
| |||
|
Kardynałek żółtodzioby[4][5] (Paroaria capitata) – gatunek małego ptaka z rodziny tanagrowatych (Thraupidae), występujący w centralnej Ameryce Południowej. W latach trzydziestych XX w. został sztucznie zasiedlony na kilku wyspach archipelagu Hawaje[6]. Wyróżnia się 2 podgatunki[6][7]. Ze względu na atrakcyjny wygląd i melodyjny głos jest chętnie hodowany w niewoli[6]. W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN klasyfikowany jest jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern)[3].
Systematyka
Pierwszego naukowego opisu gatunku – na podstawie holotypu pochodzącego z Corrientes w Argentynie – dokonali francuscy ornitolodzy Alcide d’Orbigny i Frédéric de Lafresnaye w 1837 roku, nadając mu nazwę Tachyphonus capitatus[2]. Kardynałek żółtodzioby razem z kardynałkiem czarnouchym, kardynałkiem rdzawoczelnym i kardynałkiem czarnogardłym był zaliczany do osobnego rodzaju Coccopsis. Jest najbliżej spokrewniony z kardynałkiem czarnogardłym[8]. Obecnie zwykle wyróżnia się dwa podgatunki P. capitata[6]:
- P. c. capitata (d'Orbigny & Lafresnaye, 1837)
- P. c. fuscipes Bond & Meyer de Schauensee, 1939.
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) uznaje kardynałka żółtodziobego za gatunek monotypowy[7].
Morfologia
Niewielki ptak o średnim, dosyć grubym i lekko zaokrąglonym dziobie, obie szczęki tego samego żółtego przechodzącego w pomarańczowy koloru. Głowa lekko spłaszczona, cała czerwona podobnie jak policzki, okolice wąsów i kantarek. Gardło czarne ze śliniaczkiem w kształcie trójkąta, zwężającym się aż do górnej części piersi. Szyja, piersi i brzuch białe z lekko ciemniejszym obszarem spodu brzucha i podbrzuszem. Górna część karku biała, przechodząca w dolnej części w kolor czarniawy. W takim samym kolorze skrzydła, grzbiet i ogon. Skrzydła z czarnymi obrzeżami lotek czarniawe z czarnymi brzegami. Nogi różowo-pomarańczowe. Obie płcie wybarwione tak samo. Osobniki młodociane są podobne do dorosłych, różnią się kolorem upierzenia głowy. Zamiast koloru czerwonego ich głowa ma kolor pomarańczowy z wyraźnie brązowym odcieniem. Długość ciała 16,5 cm, masa ciała 17–24,5 g[6].
Zasięg występowania
Kardynałek żółtodzioby występuje na terenach położonych do wysokości 500 m n.p.m.[3][9] Poszczególne podgatunki występują:
- P. c. capitata – w południowej Brazylii (w stanach Mato Grosso, Mato Grosso do Sul i Rio Grande do Sul, sporadycznie spotykany jest jeszcze dalej na wschód), we wschodniej Boliwii (w departamencie Santa Cruz w części bezpośrednio przylegającej do Brazylii), w Paragwaju, północnej Argentynie (od prowincji Salta, Formosa i Corrientes na południe po zachodnią część Córdoby i północną część prowincji Buenos Aires) oraz w skrajnie północno-zachodnim Urugwaju[8][9],
- P. c. fuscipes – we wschodniej części departamentu Tarija w południowo-wschodniej Boliwii[6].
Jest gatunkiem osiadłym[6][9].
Ekologia
Jego głównym habitatem są bagna z krzewami i drzewami, zalane łąki, brzegi zbiorników wodnych: jezior, stawów i rzek. Spotykany jest także w pobliżu osiedli ludzkich i na obrzeżach podmokłych terenów rolniczych. Żywi się roślinnością (nasiona, jagody, młode pędy) i owadami, które podejmuje bezpośrednio z ziemi. Na terenach bliskich zamieszkania ludzi żywi się odpadami i resztkami pożywienia człowieka. Występuje zazwyczaj w parach, czasami w niewielkich rodzinnych grupach oraz małych stadach. W okresie pozalęgowym spotykany jest także w większych stadach[6].
Rozmnażanie
Sezon lęgowy trwa od września do marca. Gniazda w kształcie miseczek są umieszczane w gałęziach drzew i krzewów na wysokości 1,4–3,6 m. Gniazdo zbudowane jest z włókien roślinnych, wyścielone korzonkami i włosiem. Spotykane są w nich 3–4 jaja o kolorze zielonkawo-ochrowym lub kremowym z ciemniejszymi lub szarawymi plamkami. Brak dalszych szczegółowych danych[6][8].
Status i ochrona
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN kardynałek żółtodzioby jest klasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 2004 roku. Wcześniej był zaliczany do kategorii Lower Risk/Least Concern. Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako pospolity[3][10][9]. Zasięg jego występowania według szacunków organizacji BirdLife International obejmuje około 2,78 mln km²[9]. Ze względu na brak dowodów na spadki liczebności bądź istotne zagrożenia dla gatunku BirdLife International uznaje trend liczebności populacji za stabilny[3][10][6].
Filatelistyka
Wizerunek kardynałka żółtodziobego znajduje się na dwóch znaczkach pocztowych – wydanym w 1994 roku w Paragwaju o nominale 150 guaraní z okazji Philatelic Exhibitions Parafil 94 oraz znaczku o nominale 5 peso wydanym na Kubie w 2017 roku z okazji Expo Internacional de filatelia 2017 w Brazylii[11].
Przypisy
- ↑ Paroaria capitata, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b Denis Lepage: Yellow-billed Cardinal Paroaria capitata (d'Orbigny & Lafresnaye, 1837) – synonyms. Avibase. [dostęp 2021-10-02]. (ang.).
- ↑ a b c d e Paroaria capitata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 379, 1999.
- ↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Thraupinae Cabanis, 1847 - tanagry - Core tanagers (wersja: 2021-07-13). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-10-02].
- ↑ a b c d e f g h i j Alvaro Jaramillo: Yellow-billed Cardinal Paroaria capitata, version 1.0. [w:] Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, and E. de Juana, Editors) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2021-10-02]. (ang.).
- ↑ a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Tanagers and allies. IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-10-02]. (ang.).
- ↑ a b c Josep del Hoyo, Andrew Elliott, David Christie (red.): Handbook of the Birds of the World. T. 16: Tanagers to New World Blackbirds. Barcelona: Lynx Edicions, 2011, s. 644. ISBN 978-84-96553-78-1. (ang.).
- ↑ a b c d e Yellow-billed Cardinal Paroaria capitata, Data table and detailed info. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-10-02]. (ang.).
- ↑ a b Yellow-billed Cardinal Paroaria capitata. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-10-02]. (ang.).
- ↑ Kjell Scharning: Stamps showing Yellow-billed Cardinal Paroaria capitata. Theme Birds on Stamps, 2021. [dostęp 2021-10-02]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Zdjęcia i nagrania audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).
- Nagrania głosów. [w:] xeno-canto [on-line].
- SNL: gulnebbkardinal