Knut Wicksell
![]() | |||
Data urodzenia | 1851 | ||
---|---|---|---|
Data śmierci | 1926 | ||
Zawód, zajęcie | ekonomista | ||
Narodowość | Szwed | ||
|
Knut John Gustaf Wicksell (ur. 20 grudnia 1851 w Sztokholmie, zm. 3 maja 1926 w Stocksund) – szwedzki ekonomista, twórca szwedzkiej szkoły w ekonomii, zwanej też szkołą sztokholmską. Na jego twórczość wpłynęła, z wzajemnością, szkoła austriacka. Jeden z twórców nowoczesnej teorii równowagi ekonomicznej.
Życiorys
Knut Wicksell urodził się jako najmłodsze z sześciu dzieci. Po śmierci matki (gdy miał 7 lat) i ojca (gdy miał 15 lat) znalazł się pod wpływem luterańskiego pastora. W młodości skrupulatnie analizował Biblię, nawet po apostazji znał na pamięć Kazanie na Górze, Psalmy, śpiewnik i wiele innych. Wicksell był gruntownie wykształcony. Skończył studia matematyczne, fizyczne na Uniwersytecie w Uppsali i prawne zanim poświęcił się ekonomii. Studiował na wielu uczelniach w Europie Zachodniej. Pisał po szwedzku i niemiecku. W 1888 roku wszedł, w nigdy niesformalizowany, związek z norweską nauczycielką (później pierwszą szwedzką kobietą dyplomatą), sufrażystką i pacyfistką Anną Bugge. Miał z nią dwoje dzieci. W latach 1900–1916 wykładał na Uniwersytecie w Lund. Jego ekscentryzm odznaczał się m.in. w nietypowym ubiorze. Na wykłady przychodził nieraz z rybacką czapką czy koszykiem produktów z lokalnego rynku, co uzasadniał obroną ekstrawagancji poczynioną przez Johna Stuarta Milla w eseju pt. „O wolności”. W 1908 roku, w odpowiedzi na uwięzienie anarchisty za publiczne kontestowanie religii, publicznie wygłosił przemówienie pt. „Tron, ołtarz, miecz i worek". Za obrazę Matki Boskiej odsiedział wyrok dwóch miesięcy więzienia, gdzie, w duchu maltuzjańskim, napisał broszurkę wzywającą do zmniejszenia populacji Szwecji do 3 milionów ludzi (z 5 mln) i o 25% populacji Europy. Popierał kontrolę urodzeń. Był radykalnym liberałem, a głoszone przez niego koncepcje szokowały środowisko drobnomieszczańskie. Wicksell pozostawał pod wpływem utylitaryzmu. Jego uczniem był Erik Robert Lindahl, szwedzki ekonomista. W 1926 roku zmarł na zapalenie płuc.
Wkład w rozwój ekonomii
Wicksell rozwinął w dużym stopniu koncepcje kierunku subiektywnego. Zajmował się teorią produkcji, dystrybucji, pieniądza, procentu. Był zwolennikiem teorii użyteczności krańcowej, za Carlem Mengerem uważał, że popyt na dobra wyższego rzędu (dobra kapitałowe) wynika z popytu na dobra pierwszego rzędu (dobra konsumpcyjne) oraz był zwolennikiem teorii kapitału Eugena von Böhm-Bawerka akcentującej jego heterogeniczność i stadialność produkcji w czasie. O jego „Pozytywnej teorii kapitału” napisał: „Była moim objawieniem. (…) Nagle ujrzałem przed oczyma dach wielkiej budowli naukowej.[1]” Najważniejszym wkładem Wicksella w rozwój ekonomii była jego teoria cyklu gospodarczego (1898 rok). Opierała się ona na wprowadzeniu rozróżnienia między stopą naturalną - odzwierciedlającą społeczną stopę preferencji czasowej i prowadzącą do równowagi popytu i podaży na oszczędności a stopą rynkową (bankową) - będącą stopą oprocentowania jakiego żądają za kapitał banki na rynku pożyczek. Zdaniem Wicksella, rząd regulacyjnie obniżając stopę rynkową poniżej stopy naturalnej powodował inflacyjny, krótkotrwały boom prowadzący immanentnie do depresji. W związku z czym, postulował brak interwencji państwa w tę dziedzinę życia, tak by rynkowa stopa procentowa była równa tej naturalnej. W 1912 roku Ludwig von Mises opublikował książkę pt. „Teoria pieniądza i kredytu”, w której wyłożył on opartą na jego typologii stóp procentowych, jednak nie w pełni zborną z twierdzeniami Wicksella, austriacką teorię cyklu koniunkturalnego[2], o czym ten dowiedział się z korespondencji z jego austriackim nauczycielem - Böhm-Bawerkiem[3].
Publikacje
- O wartości, kapitale i rencie (1893)
- Procent i ceny towarów (1898)
- Wykłady z ekonomii politycznej (1901-1906)
Przypisy
- ↑ MarkM. Skousen MarkM., Narodziny współczesnej ekonomii, Warszawa 2012, s. 423, ISBN 978-83-89812-89-6 .
- ↑ Murray N.M.N. Rothbard Murray N.M.N., Ludwig von Mises. Przywódca szkoły austriackiej, [w:] Randall G.R.G. Holcombe, 15 wielkich austriackiej szkoły ekonomii, Wrocław 2019, s. 222, ISBN 978-83-946310-7-9 .
- ↑ Roger W.R.W. Garrison Roger W.R.W., Eugen von Böhm-Bawerk. Kapitał, zysk z kapitału i czas, [w:] Randall G.R.G. Holcombe, 15 wielkich austriackiej szkoły ekonomii, Wrocław 2019, s. 178, ISBN 978-83-946310-7-9, Cytat: W tym samym roku, odnosząc się po raz pierwszy do »Teorii pieniądza i kredytu«, gdzie Mises po raz pierwszy wyłożył austriacką teorię cyklu koniunkturalnego, Böhm-Bawerk wspomina Wicksellowi o »książce poświęconej teorii pieniądza autorstwa młodego wiedeńskiego naukowca, doktora von Misesa. Mises jest studentem moim i profesora Wiesera, co jednak nie znaczy, że chciałbym brać odpowiedzialność za jego poglądy. Sam dopiero zacząłem czytać tę książkę i nie znam jeszcze zbyt dobrze jej zawartości.« .
Bibliografia
- Narodziny współczesnej ekonomii, Mark Skousen, Fijor Publishing, Warszawa 2012, s. 420-424
- Historia myśli ekonomicznej, Wacław Stankiewicz, Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne JMŻ, Warszawa 1983.
- Encyklopedia PWN, Tom 3, Warszawa 1991.
- ISNI: 0000000122785505
- VIAF: 39438102
- LCCN: n50017056
- GND: 118632280
- NDL: 00460860
- LIBRIS: nl02zz861lz1fs7
- BnF: 122778097
- SUDOC: 031595235
- SBN: RAVV012664
- NLA: 35606553
- NKC: jn20010601126
- BNE: XX1049967
- NTA: 068983832
- BIBSYS: 90160359
- CiNii: DA0060134X
- Open Library: OL529607A, OL6740485A
- PLWABN: 9810590797205606
- NUKAT: n96102905
- J9U: 987007463255505171
- PTBNP: 40718
- CANTIC: a19323621
- CONOR: 262828131
- BLBNB: 000386514
- KRNLK: KAC199637252
- LIH: LNB:C08b;=BD
- PWN: 3995423
- Britannica: biography/Knut-Wicksell
- Universalis: john-gustav-knut-wicksell
- NE.se: knut-wicksell
- SNL: Knut_Wicksell
- VLE: johan-gustaf-knut-wicksell
- Catalana: 0072144
- DSDE: Knut_Wicksell
- Hrvatska enciklopedija: 66101