Kościół św. Antoniego Padewskiego i klasztor franciszkanów konwentualnych w Poznaniu
![]() | |||||||
Kościół rektoralny | |||||||
![]() Kościół św. Antoniego – elewacja frontowa | |||||||
Państwo |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Miejscowość | Poznań | ||||||
Wyznanie | |||||||
Kościół | |||||||
Wezwanie | św. Antoniego | ||||||
Przedmioty szczególnego kultu | |||||||
Cudowne wizerunki | |||||||
| |||||||
| |||||||
Położenie na mapie Poznania ![]() | |||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego ![]() | |||||||
![]() | |||||||
| |||||||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/Klasztor_Franciszkanow_na_Wzg%C3%B3rzu_Przemys%C5%82a_Poznan.jpg/240px-Klasztor_Franciszkanow_na_Wzg%C3%B3rzu_Przemys%C5%82a_Poznan.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Antoniego_w_Poznaniu._Widok_o%C5%82tarza_od_wej%C5%9Bcia.jpg/240px-Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_%C5%9Bw._Antoniego_w_Poznaniu._Widok_o%C5%82tarza_od_wej%C5%9Bcia.jpg)
Kościół św. Antoniego Padewskiego i klasztor franciszkanów konwentualnych w Poznaniu Prowincji Gdańskiej mieści się u podnóża Góry Przemysła (Góry Zamkowej). Od 2017 wielkopostny kościół stacyjny.
Historia
Franciszkanów do Poznania sprowadził w pierwszej połowie XVII w. biskup Andrzej Szołdrski, jednak wzbudzali oni niechęć innych zakonów (głównie bernardynów), którzy posiadali już swój kościół w mieście. Sprawiło to, że otrzymali miejsce przy dzisiejszej ul. Grobla, gdzie wznieśli w 1646 drewniany kościółek (na jego miejscu stoi dziś Kościół pw. Wszystkich Świętych w Poznaniu). Dziesięć lat później świątynia spłonęła, a mnisi otrzymali nieistniejący już kościół św. Rocha w osadzie Miasteczko, przy którym wznieśli klasztor, mimo to nadal starali się o miejsce na świątynię w obrębie murów miejskich. Udało im się to w 1668, gdy uzyskali plac pod budowę u podnóża Góry Zamkowej. W 1674 franciszkanie zawarli umowę na projekt i wykonanie z mistrzem murarskim Janem Końskim. Budowa przeciągała się i zakończono ją dopiero w 1728.
W 1832 zakon skasowano, a kościół władze pruskie przekształciły w magazyn. Następnie zburzono skrzydła klasztoru od ul. Sierocej i Nowej (dziś Paderewskiego) a kościół przekazano niemieckim katolikom. Zakonnicy odzyskali budynki w 1921. 4 października 1937 zakończyły się 10-dniowe obchody 700-lecia zakonu franciszkanów w Polsce[2].
W czasie II wojny światowej kościół służył katolikom – Niemcom. Podczas walk w 1945 zawaliło się sklepienie nawy głównej niszcząc część wyposażenia. Świątynia została odbudowana jako pierwszy kościół w Poznaniu, wnętrze odrestaurowano w latach 1963–1965 pod kierunkiem T. Szukały i H. Kota. Odnowiono wówczas zamalowaną w poprzednim okresie pierwotną polichromię.
Architektura
Kościół św. Antoniego Padewskiego jest trójnawową bazyliką z transeptem. Nawa główna przykryta jest sklepieniem kolebkowym z lunetami, podczas gdy nawy boczne przykrywają sklepienia krzyżowe. We wnętrzu zwraca uwagę bogate zdobienie stiukowe oraz polichromie wykonane w latach 1702–1735 przez czeskiego franciszkanina Adama Swacha. Jego brat, Antoni Swach, wykonał ołtarz główny, ołtarz w kaplicy Matki Boskiej w Cudy Wielmożnej Pani Poznania oraz bogate dębowe stalle.
Architektoniczny, bogato złocony ołtarz główny w centralnej części dolnej kondygnacji zawiera obraz Widzenie św. Antoniego, po bokach którego znajdują się rzeźby przedstawiające św. Augustyna i św. Franciszka z Asyżu.
W Kaplicy Najświętszej Marii Panny znajduje się obraz Matki Boskiej w Cudy Słynącej, będący kopią obrazu z kościoła na Zdzieżu koło Borku Wielkopolskiego, wykonaną w 1666 przez malarczyka Marcina ze Śródki, a zakupioną przez brata Tomasza Dybowskiego, zwanego "Bożą Duszą". W dwa lata później, w 1668, obraz zasłynął jako cudowny. Niewielki obraz znajduje się w pokrytej srebrnymi plakietami ramie. Ołtarz wieńczy Archanioł Michał w towarzystwie aniołów. Wystroju kaplicy dopełniają bogate stiukowe ornamenty, w tym plastyczne przedstawienie Jezusa i apostołów, oraz freski również wykonane przez braci Swachów.
Po przeciwnej stronie znajduje się kaplica św. Franciszka, w której najcenniejsze są obrazy przedstawiające św. Franciszka i św. Szczepana oraz figury św. Augustyna i św. Jana Ewangelisty. Również ta kaplica ma bogatą polichromię.
W kościele znajduje się bogata kolekcja XVII–XVIII w. portretów wykonanych głównie w lokalnych warsztatach (na lewo od wejścia zgodnie ze wskazówkami zegara):
- Jadwigi Rogalińskiej (zm. 1652)
- czternaście portretów trumiennych (ponad portretem J. Rogalińskiej)
- Katarzyny Skrzetuskiej (zm. 1701)
- Doroty Kołaczkowskiej (zm. 1719)
- Wojciecha Rydzyńskiego, kasztelana lądzkiego (zm. 1735) (przy nagrobku)
- Anny Rydzyńskiej (zm. 1736) (przy nagrobku)
- Jana Radolińskiego, podkomorzego wschowskiego (zm. 1696) (w prezbiterium)
- Jana Korzbok Łąckiego, kasztelana kaliskiego (w prezbiterium)
- ks. Ludwika Miskiego, gwardiana w tutejszym klasztorze, profesora teologii i filozofii (zm. 1768) (w kaplicy św. Franciszka, na nagrobku)
- ks. Wojciecha Zawadzkiego, gwardiana i inicjatora budowy kościoła i klasztoru (zm. 1680) (w kaplicy NMP)
Bezpośrednio przy zabudowaniach klasztornych stoi pomnik 15. Pułku Ułanów Poznańskich.
Gwardianie
Od 1936 do 1939 gwardianem klasztoru był o. Korneli Czupryk[3][4].
Nagrody i upamiętnienie
Zespół klasztorny przedstawiono na rewersie monety dwuzłotowej wybitej w 2011 roku przez Narodowy Bank Polski[5]. W 2007 kościół zdobył nagrodę Generalnego Konserwatora Zabytków Zabytek Zadbany w kategorii "Zabytki sakralne"[6].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 [dostęp 2010-10-17] .
- ↑ Siedmiowiekowa działalność zakonu św. Franciszka. „Orędownik”. Nr 237, s. 6, 13 października 1937.
- ↑ Nowe władze zakonne OO. Franciszkanów w Polsce. „Gazeta Szamotulska”. Nr 82, s. 2, 21 lipca 1936.
- ↑ O. Korneli Czupryk - prowincjał, misjonarz, komisarz. old.franciszkanie.pl, 2009-06-10. [dostęp 2018-07-02].
- ↑ http://www.nbp.pl/banknoty_i_monety/monety_okolicznosciowe/2011/2011_11a___POZNAN_Klasztor_Franciszkanow.pdf
- ↑ Jolanta Goszczyńska, Wielkopolscy laureaci konkursu Generalnego Konserwatora Zabytków: ZABYTEK ZADBANY (za lata 2006-2009), w: Wielkopolski Biuletyn Konserwatorski, tom IV/2010, s.215, ISBN 978-83-931388-9-0
- p
- d
- e
- Wikiprojekt:Poznań
- p
- d
- e
Obszary Systemu Informacji Miejskiej |
|
---|---|
Osiedla mieszkaniowe | |
Atrakcje turystyczne | |
Teatry | |
Kina | |
Miejsca kultu religijnego |
|
Targowiska | |
Stacje kolejowe |
- Wikiprojekt:Poznań