Kościół św. Barbary w Krakowie
![]() | |||||||
kościół klasztorny jezuitów | |||||||
![]() Fasada kościoła od strony placu Mariackiego | |||||||
Państwo |
| ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Miejscowość | |||||||
Adres | Mały Rynek 9 | ||||||
Wyznanie | |||||||
Kościół | |||||||
Parafia | |||||||
Wezwanie | św. Barbary | ||||||
Przedmioty szczególnego kultu | |||||||
Cudowne wizerunki | Obraz Matki Bożej Jurowickiej | ||||||
| |||||||
| |||||||
Położenie na mapie Starego Miasta w Krakowie ![]() | |||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego ![]() | |||||||
Położenie na mapie Krakowa ![]() | |||||||
![]() | |||||||
|
Kościół św. Barbary (niem. St. Barbara Kirche[2]) – gotycki kościół rzymskokatolicki między placem Mariackim a Małym Rynkiem na Starym Mieście w Krakowie.
Położony obok kościoła Mariackiego. Do kościoła od strony południowej przylega dominujący na Małym Rynku budynek kurii prowincjalnej Prowincji Polski Południowej Jezuitów, zaś z drugiej strony tzw. Dom Nad Bramką z charakterystycznym arkadowym przejściem w przyziemiu.
Historia
Wzniesiony w latach 1338–1402. Prawdopodobnie pierwotnie pełnił funkcję kościoła cmentarnego (plac Mariacki przed kościołem był przez wiele wieków cmentarzem parafialnym). W 1583 roku kościół został przekazany jezuitom. W tym czasie swoje kazania wygłaszał tutaj o. Piotr Skarga. Po kasacie zakonu jezuitów w 1773 roku, kościół przejęła Krakowska Kongregacja Kupiecka, a w roku 1796 przejęli go bożogrobcy. Od 1874 roku ponownie kościół jest w posiadaniu jezuitów.
Budynek klasztoru jezuitów wzniesiony został w XVI i XVII wieku i, oprócz klasztornych, pełnił także inne funkcje (pod nieobecność jezuitów były tu m.in. szpital, liceum i bursa); przebudowany został w latach 1908−1909 przez Józefa Pokutyńskiego.
Pod kościołem spoczywa o. Jakub Wujek, pierwszy tłumacz Biblii na język polski. Kościół wchodzi w skład tzw. Małopolskiego Szlaku Bożogrobców[3].
Architektura
Jest to gotycka budowla ceglana, jednonawowa z apsydą od strony wschodniej (od Małego Rynku). Nakryta jest dwuspadowym dachem z barokową wieżyczką na sygnaturkę, przypisywaną Franciszkowi Placidi (1763). Fasada kościoła znajduje się od strony pl. Mariackiego; jest bezwieżowa, ze szkarpą na osi, zamknięta trójkątnym szczytem. Poprzedza ją tzw. Ogrojec – kaplica cmentarna połączona z kruchtą, z zewnątrz dekorowana rzeźbiarsko, wewnątrz z mieści ołtarz z rzeźbionym przedstawieniem Modlitwy w Ogrojcu wykonanym najprawdopodobniej przez Wita Stwosza lub jego warsztat, kompozycję uzupełnia polichromia pędzla nieznanego mistrza. W zewnętrzne ściany kościoła wmurowane są epitafia, m.in. renesansowe Anny i Jerzego Pipanów (z ok. połowy XVI wieku).
Wnętrze kościoła uległo barokizacji (1688–1692); wyposażenie wykonano w latach 1700–1767. Ołtarz główny, z lat 1760–1764, zawiera gotycki krucyfiks z ok. 1420 roku. Wewnątrz, na tle późnogotyckich malowideł, stoi pełnoplastyczna grupa rzeźbiarska przedstawiająca Modlitwę w Ogrójcu, przypisywana kręgowi Wita Stwosza (XV wiek). Po lewej stronie w kaplicy-wnęce znajduje się wykonana w ostatniej dekadzie XIV wieku gotycka, kamienna rzeźba Piety, prawdopodobnie dzieło z kręgu Mistrza Pięknej Madonny Toruńskiej.
W ufundowanej przez Katarzynę Kotlicką i Kaspra Paulego poświęconej w 1609 roku kaplicy Matki Boskiej Bolesnej (początkowo pełniącej rolę kruchty, a potem do 1731 roku pw. św. Anny) wisi obraz Matki Boskiej Jurowickiej, uważany przez wyznawców za cudowny, czczony w Jurowiczach na Polesiu, a w 1886 roku ofiarowany krakowskim jezuitom. W 1913 roku nad kaplicą zbudowano pseudorenesansową kopułę z latarnią[4]. Świątynia dysponuje 16-głosowymi organami.
Galeria
- Gotycka Pietà, ok. 1390 r.
-
- Wspornik z Ogrójca
- Od strony Małego Rynku
- Wnętrze kościoła
- Obraz Matki Bożej Jurowickiej
Zobacz też
- Dawny cmentarz przy kościele Mariackim
- Kościół św. Barbary
- Mały Rynek w Krakowie
- Plac Mariacki w Krakowie
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ Deutschsprachige Gemeinde bei den Jesuiten in Kraków
- ↑ Małopolski Szlak Bożogrobców. visitmalopolska.pl. [dostęp 2023-08-16].
- ↑ Polska Akademia Umieje̜tności <Krakau> / Komisja Historii Sztuki [Hrsg.]; Polska Akademia Nauk <Warschau> / Oddział <Krakau> / Komisja Teorii i Historii Sztuki [Hrsg.]: Folia Historiae Artium (5.1968) [online], digi.ub.uni-heidelberg.de [dostęp 2019-12-27] (niem.).
Bibliografia
- M. Rożek, Urbs celeberrima. Przewodnik po zabytkach Krakowa, Kraków 2006.
- Encyklopedia Krakowa, Warszawa-Kraków 2000.
- Adamczewski Jan, Kraków od A do Z, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków, s. 119, 1992
Linki zewnętrzne
- Kościół św. Barbary w Krakowie
- Duszpasterstwo Niemieckojęzyczne (niem.)
- Historia kościoła oraz zdjęcia
- Kościół Św. Barbary w Krakowie - panorama (dostęp: 07.08.2014)
- Archiwalne widoki kościoła w bibliotece Polona
- p
- d
- e
Pierzeja wschodnia |
|
---|---|
Pierzeja zachodnia |
|
- p
- d
- e
|