Kościół Podwyższenia Świętego Krzyża w Łodzi
![]() | |||||||||||
kościół parafialny | |||||||||||
![]() Kościół w 2017 roku. | |||||||||||
Państwo |
| ||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||
Miejscowość | |||||||||||
Adres | Henryka Sienkiewicza 38 | ||||||||||
Wyznanie | |||||||||||
Kościół | |||||||||||
Parafia | Parafia Podwyższenia Świętego Krzyża w Łodzi | ||||||||||
Wezwanie | |||||||||||
Wspomnienie liturgiczne | 14 września | ||||||||||
| |||||||||||
| |||||||||||
Położenie na mapie Łodzi ![]() | |||||||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||||||
Położenie na mapie województwa łódzkiego ![]() | |||||||||||
![]() | |||||||||||
|
Kościół Podwyższenia Świętego Krzyża – neoromańska katolicka świątynia parafialna parafii Podwyższenia Świętego Krzyża, znajduje się przy ulicy Henryka Sienkiewicza 38 w Łodzi.
Historia
Budowę kościoła, frontem przy ówczesnej ulicy Dzikiej, rozpoczęto w 1860 roku od położenia fundamentów. Jej przebieg paraliżowały jednak problemy finansowe. W rozwiązaniu tego problemu pomógł przemysłowiec Karol Scheibler, przekazując na budowę 50 tys. rubli, jak również ofiarowując 4 figury ewangelistów zdobiące wieżę i zainstalowane w kościele 31-głosowe organy[2]. Właściwa budowa świątyni rozpoczęła się w 1872[3] i trwała do 1875 roku według projektu Franciszka Tournelle’a[4][3] z inicjatywy ks. Wojciecha Jakubowicza[5]. Pierwotnie został poświęcony 2 listopada 1875 roku przez ks. Ludwika Dąbrowskiego jako kościół pod wezwaniem św. Jakuba[4]. Konsekracja świątyni miała miejsce 19 maja 1888 roku, dokonał jej arcybiskup Wincenty Teofil Popiel–Chościak[6]. Architekturę wnętrza zaprojektował warszawski architekt Konstanty Wojciechowski. Pierwotnie kościół był ogrodzony[3].
W 1918 roku krzyż na wieży kościoła posłużył za centralny punkt lokalnej sieci triangulacyjnej utworzonej przez naczelnika Oddziału Pomiarów przy Wydziale Budownictwa Magistratu Miasta Łodzi – Franciszkowi Walickiemu[7].
Podczas II wojny światowej świątynia była dostępna wyłącznie dla osób narodowości niemieckiej[8].
8 sierpnia 2021, w uroczystość św. Dominika, parafię objęli bracia dominikanie z klasztoru bł. Piotra Jerzego Frassatiego.
Architektura
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Bronis%C5%82aw_Wilkoszewski_%E2%80%93_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_katolicki_pw._Podwy%C5%BCszenia_%C5%9Bw_Krzy%C5%BCa.jpg/220px-Bronis%C5%82aw_Wilkoszewski_%E2%80%93_Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_katolicki_pw._Podwy%C5%BCszenia_%C5%9Bw_Krzy%C5%BCa.jpg)
Świątynia w stylu neoromańskim jest trzynawowa, zbudowana na planie krzyża systemem bazylikowym[3]. Na frontonie znajduje się wieża z trzema dzwonami i sygnaturką. Przedwojenny zestaw dzwonów, który nie przetrwał do dziś, ufundowany został w latach 1920–1930. Wewnątrz znajduje się sześć ołtarzy. Główny z nich to dar Karola Scheiblera. Jest on również fundatorem ołtarzy w kaplicy św. Anny i w kaplicy Matki Boskiej. Ołtarz boczny w lewej nawie został ufundowany przez Edwarda Herbsta.
Przy kościele znajduje się pomnik poświęcony ofiarom stanu wojennego, a w jego północną ścianę wmurowana jest tablica upamiętniająca poległych stoczniowców.
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo łódzkie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ Krzysztof PawełK.P. Woźniak Krzysztof PawełK.P., Religijny wymiar aktywności społecznej w protestanckim środowisku łódzkich przemysłowców w XIX-XX w. Na przykładzie rodzin Scheiblerów, Herbstów i Geyerów, „Studia Europaea Gnesnensia”, 18, pressto.amu.edu.pl, 2018, s. 443, DOI: 10.14746/seg.2018.18.24, ISSN 2720-7145 [dostęp 2024-04-13] (pol.).
- ↑ a b c d ZdzisławZ. Konicki ZdzisławZ., Widoki dawnej Łodzi, „Odgłosy”, R1 (18), Łódź: Robotnicza Spółdzielnia Wydawnicza „Prasa”, 29 czerwca 1958, s. 10 .
- ↑ a b Agnieszka Janik: Łódź – miasto wielu wyznań. Archiwum Państwowe w Łodzi. [dostęp 2010-08-15].
- ↑ Podw. Św. Krzyża w Łodzi » Historia budowy [online], Podw. Św. Krzyża w Łodzi [dostęp 2021-11-06] (pol.).
- ↑ Parafia Podwyższenia Świętego Krzyża w Łodzi. [dostęp 2010-08-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-09-10)].
- ↑ ZdzisławZ. Szambelan ZdzisławZ., 70 lat geodezji miejskiej w Łodzi, „Dziennik Łódzki” (283), bc.wbp.lodz.pl, 6 grudnia 1988, s. 4 [dostęp 2024-02-24] .
- ↑ M. Budziarek: Katedra przy Adolf Hitlerstrasse. Warszawa: 1984, s. 71. ISBN 83-211-0460-6.
Bibliografia
- Parafia Podwyższenia Świętego Krzyża. archidiecezja.lodz.pl. [dostęp 2012-09-13].
- Historia budowy, Parafia Podwyższenia św. Krzyża w Łodzi, Łódź.
- Marek Budziarek: Świątynie Łodzi. Łódź: Piątek Trzynastego, 2005, s. 21–22. ISBN 83-7415-078-5.
- p
- d
- e