Kościół Prawosławny Ukrainy
![]() Sobór św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach – cerkiew katedralna | |||||||||||||
Klasyfikacja systematyczna wyznania | |||||||||||||
Chrześcijaństwo └ Prawosławie | |||||||||||||
Obrządek | bizantyjski | ||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Siedziba | |||||||||||||
Zwierzchnik • tytuł zwierzchnika | Epifaniusz (Dumenko) | ||||||||||||
Zasięg geograficzny |
| ||||||||||||
| |||||||||||||
| |||||||||||||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/Emblem_of_the_Orthodox_Church_of_Ukraine.svg/180px-Emblem_of_the_Orthodox_Church_of_Ukraine.svg.png)
Kościół Prawosławny Ukrainy (ukr. Православна церква України, Prawosławna cerkwa Ukrajiny), w literaturze także Kościół Prawosławny na Ukrainie[1][2][3], zarejestrowany oficjalnie jako Metropolia Kijowska Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego (Kościoła Prawosławnego Ukrainy); ukr. Київська митрополія Української православної церкви (Православної церкви України)[4] – utworzona 15 grudnia 2018 autokefaliczna Cerkiew prawosławna obejmująca swoją jurysdykcją terytorium Ukrainy. Największa pod względem liczby wiernych wspólnota religijna Ukrainy[5]. Jest metropolią, która do 6 stycznia 2019 znajdowała się w jurysdykcji kanonicznej Patriarchatu Konstantynopolitańskiego[6].
Kościół Prawosławny Ukrainy uznawany jest za kanoniczny przez Patriarchat Konstantynopolitański, Patriarchat Aleksandryjski[7], Cypryjski Kościół Prawosławny[8] oraz Grecki Kościół Prawosławny[9]. W prawosławnych kościołach lokalnych, które utrzymują z nim łączność eucharystyczną, Kościół Prawosławny Ukrainy wymieniany jest na 15. miejscu w dyptychu autokefalicznych Cerkwi prawosławnych[6].
W dniu 24 maja 2023 r. Rada Biskupów podjęła decyzję o całkowitym przejściu na zrewidowany kalendarz juliański i że przejście to nastąpi 1 września 2023 r.[10][11] 27 lipca 2023 r. Rada Lokalna ostatecznie zatwierdziła przejście na poprawiony kalendarz nowojuliański[12].
Od chwili swojego powstania jest członkiem Wszechukraińskiej Rady Kościołów i Organizacji Religijnych[13].
Historia
Osobny artykuł: Prawosławie na Ukrainie.
Uzyskanie autokefalii
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Unification_council_of_Orthodox_Church_in_Ukraine_41.jpg/240px-Unification_council_of_Orthodox_Church_in_Ukraine_41.jpg)
Kościół powstał 15 grudnia 2018 w wyniku soboru zjednoczeniowego, który obradował w soborze Mądrości Bożej w Kijowie, pod przewodnictwem metropolity Galii Emanuela z Patriarchatu Konstantynopolitańskiego, z udziałem prezydenta Ukrainy Petra Poroszenki[14]. Duchowni Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego, wespół z duchownymi Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego[15] oraz dwoma biskupami[16] (z ponad 90, w tym ponad 50 urzędujących[17]) Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego (działających wbrew woli zwierzchnictwa swojego Kościoła), powołali Kościół Prawosławny Ukrainy. Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny i Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego rozwiązały się. Zwierzchnikiem Kościoła Prawosławnego Ukrainy został wybrany biskup Epifaniusz, dotychczasowy metropolita perejasławsko-chmielnicki i białocerkiewski Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego. Uzyskał on tytuł metropolity kijowskiego i całej Ukrainy[15].
Według deklaracji metropolity Epifaniusza Kościół liczył krótko po utworzeniu ok. siedem tysięcy parafii[18]. Wchodząca obecnie w skład Kościoła Prawosławnego Ukrainy Ukraińska Cerkiew Prawosławna Patriarchatu Kijowskiego liczyła w 2015 r. 5167 parafii i 62 klasztory[19]. Według innego źródła, na początku 2018 Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego liczył 5167 parafii i 62 klasztory, natomiast Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny – 1167 parafii i 12 klasztorów[20].
5 stycznia 2019 r. patriarcha konstantynopolitański Bartłomiej I w soborze św. Jerzego podpisał tomos nadający Cerkwi Ukraińskiej status autokefaliczny. Dokument ten 6 stycznia podczas liturgii w tejże świątyni wręczył metropolicie Epifaniuszowi[21]. 4 lutego 2019 metropolita Epifaniusz został w soborze Mądrości Bożej w Kijowie uroczyście intronizowany jako zwierzchnik Kościoła Prawosławnego Ukrainy i oficjalnie objął swój urząd. Liturgia prowadzona była według rytuału greckiego, a nie rosyjskiego, dotychczas praktykowanego na Ukrainie[22].
5 lutego 2019 r. odbyło się pierwsze w historii Kościoła posiedzenie Świętego Synodu[23], a 26 maja tegoż roku miała miejsce pierwsza chirotonia biskupia[24].
W marcu 2019 r. zwierzchnik Kościoła ocenił, iż w jego jurysdykcji pozostaje ok. 7 tys. parafii, z czego około czterystu byłych placówek duszpasterskich Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego[25]. W grudniu 2019 r. Kościół liczył 44 eparchie, ponad 7000 parafii, 77 klasztorów oraz dysponował 10 wyższymi uczelniami teologicznymi. W jurysdykcji Kościoła pełniło w tym czasie posługę ponad 4500 duchownych, w tym 62 biskupów[26].
W marcu 2022 r., miesiąc po inwazji rosyjskiej na Ukrainę, Kościół poinformował o przyjęciu w swoją jurysdykcję 28 parafii należących do tej pory do Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego[27]. Głównym powodem przejść parafii jest poparcie inwazji przez Rosyjski Kościół Prawosławny. Do 17 maja przeszło 836 parafii[28]. Łączne dane za lata 2022-2023, opublikowane w styczniu 2024 r., wskazują na przejście 968 parafii[29].
Postanowieniem Świętego Synodu, 2 lutego 2023 r. z eparchii kijowskiej wydzielono nową administraturę – eparchię białocerkiewską[30][31].
Kwestia uznania kanoniczności Kościoła Prawosławnego Ukrainy przez Cerkwie lokalne
Rosyjski Kościół Prawosławny[32], Serbski Kościół Prawosławny[33], Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny[34], Patriarchat Antiocheński[35] oraz Kościół Prawosławny w Ameryce[36] oświadczyły, iż nie uznają Kościoła Prawosławnego Ukrainy za Cerkiew kanoniczną. 29 grudnia 2020 r. na posiedzeniu Świętego Synodu Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego wymieniono Ukrainę jako część terenu kanonicznego Patriarchatu Moskiewskiego[37].
Kościół Grecji uznał Kościół Prawosławny Ukrainy za kanoniczny w dniu 12 października 2019 r.[38] 8 listopada tego samego roku decyzję o uznaniu ukraińskiej autokefalii ogłosił także patriarcha Aleksandrii Teodor II[39].
W dniach 20–21 listopada 2019 r. przedstawiciel Kościoła Prawosławnego Czech i Słowacji, biskup szumperski Izajasz współcelebrował w soborze św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach w Kijowie nabożeństwa (w tym jedną liturgię) z metropolitą kijowskim i całej Ukrainy Epifaniuszem oraz innymi hierarchami Kościoła Prawosławnego Ukrainy[40][41] (działania biskupa Izajasza zostały jednak potępione przez zwierzchnika Cerkwi Czech i Słowacji, metropolitę Rościsława[42]).
27 listopada 2019 r. podczas liturgii celebrowanej w Langadii w Grecji przez hierarchę Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego, metropolitę płowdiwskiego Mikołaja, asystujący diakon wspomniał metropolitę Epifaniusza[43].
30 listopada 2019 r. na uroczystościach w Stambule patriarszą liturgię w soborze św. Jerzego współcelebrowali m.in. arcybiskup czernihowski i nieżyński Eustraty z Kościoła Prawosławnego Ukrainy oraz metropolita Konstancji i Ammochostos Bazyli z Kościoła Cypru[44]. Natomiast 24 października 2020 r. arcybiskup Cypru Chryzostom II podczas sprawowanej Boskiej Liturgii wspomniał imiennie metropolitę kijowskiego Epifaniusza[45]. Oficjalne uznanie Kościoła Prawosławnego Ukrainy za kanoniczny nastąpiło na posiedzeniu Świętego Synodu Kościoła Cypru w dniach 23–25 listopada 2020 r.[46][47]
Siedziba
Główną świątynią Kościoła jest sobór św. Michała Archanioła o Złotych Kopułach w Kijowie[48].
Podział administracyjny
Osobny artykuł: Podział administracyjny Kościoła Prawosławnego Ukrainy.
Przechodzenie wspólnot kościelnych z Patriarchatu Moskiewskiego do KPU
Osobny artykuł: Przejście wspólnot kościelnych do Kościoła Prawosławnego Ukrainy.
Od 15 grudnia 2018 r. do 7 listopada 2022 r. 1153 wspólnoty zakonne i klasztory ogłosiły przejście z Patriarchatu Moskiewskiego do Cerkwi Prawosławnej Ukrainy.
Media
Oficjalnym organem prasowym Kościoła jest wydawany od sierpnia 2019 r. miesięcznik Moja Cerkwa[49][50].
Zobacz też
Przypisy
- ↑ TadeuszT. Olszański TadeuszT., Historyczne zjednoczenie Kościołów prawosławnych Ukrainy [online], OSW, 17 grudnia 2018 [dostęp 2018-12-17] .
- ↑ Powstał autokefaliczny Kościół Prawosławny na Ukrainie. Czy parafie podporządkowane Moskwie przejdą pod jurysdykcję „Kościoła bez Putina”?, Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego, 18 grudnia 2018.
- ↑ Ukraiński Kościół autokefaliczny ma już nazwę. „Unikamy nacjonalizmu religijnego”, tvp.info, 3 listopada 2018.
- ↑ Мін'юст офіційно зареєстрував ПЦУ [online], unian.ua [dostęp 2019-02-04] (ukr.).
- ↑ Прес-реліз за результатами соціологічного дослідження «Україна напередодні президентських виборів 2019 [online], socis.kiev.ua, 31 stycznia 2019 [dostęp 2019-02-01] (ukr.).
- ↑ a b Патріарх Варфоломій підписав томос про автокефалію Православної Церкви України. risu.org.ua, 5 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-06]. (ukr.).
- ↑ Reply letter by Patriarch of Alexandria to Metropolitan of Kyiv | Orthodox Times (en) [online], orthodoxtimes.com [dostęp 2022-03-25] (ang.).
- ↑ Décision du Saint-Synode de l’Église orthodoxe de Chypre au sujet du problème ukrainien [online], Orthodoxie.com, 25 listopada 2020 [dostęp 2022-03-25] (fr.).
- ↑ The document of the recognition of the Church of Greece has arrived in Kyiv (upd) [online], orthodoxtimes.com [dostęp 2022-03-25] (ang.).
- ↑ Orthodox Church of Ukraine to switch to Revised Julian calendar, celebrate Christmas on Dec. 25 [online], Kyiv Independent, 24 maja 2023 [dostęp 2023-05-24] (ang.).
- ↑ ПЦУ переходить на новий календар [online], Історична правда [dostęp 2023-05-24] .
- ↑ Православна церква України офіційно перейшла на новий релігійний календар: ключові зміни [online], prm.ua, 27 lipca 2023 [dostęp 2023-07-27] (ukr.).
- ↑ Information about UCCRO [online], vrciro.org.ua [dostęp 2023-02-26] (ang.).
- ↑ Святослав Хоменко, Віталій Червоненко: Об'єднавчий собор Української церкви: як все відбувалося. BBC News Україна, 2018-12-16. [dostęp 2018-12-20]. (ukr.).
- ↑ a b Ukraina: Wybrano zwierzchnika autokefalicznego Kościoła prawosławnego. tvp.info, 15 grudnia 2018. [dostęp 2018-12-16].
- ↑ Порошенко: Ми недооцінили вплив РПЦ на дочірні структури.
- ↑ Українська Православна Церква – Офіційна мережа сайтів Української Православної Церкви. church.ua. [dostęp 2018-12-19]. (ukr.).
- ↑ Епіфаній заявив, що главу УПЦ МП Онуфрія називатимуть митрополитом Російської православної церкви в Україні. gordonua.com. [dostęp 2018-12-19].
- ↑ Wacław Radziwinowicz. Ukraińska Cerkiew odłącza się od Moskwy. Putin przegrywa wojnę o dusze Ukraińców. „wyborcza.pl”, 2018-05-26. [dostęp 2018-07-27].
- ↑ Релігійні організації в Україні (станом на 1 січня 2018 р.). risu.org.ua, 31 marca 2018. [dostęp 2019-01-17]. (ukr.).
- ↑ Томос церкві України: Епіфаній отримав грамоту про автокефалію.
- ↑ Metropolita Epifaniusz objął oficjalnie swój urząd.
- ↑ Священний Синод Православної Церкви України провів своє засідання та ухвалив низку рішень. pomisna.info, 5 lutego 2019. [dostęp 2019-02-05]. (ukr.).
- ↑ Новый епископ ПЦУ ольвийский Епифаний (Димитриу) встретился с патриархом Варфоломеем. risu.org.ua, 29 maja 2019. [dostęp 2019-08-05]. (ukr.).
- ↑ Metropolitan Epiphanius: The Church of Greece recognized de facto our Church [online] (ang.).
- ↑ Доповідь Предстоятеля на Архієрейському Соборі 14 грудня 2019 р.. pomisna.info, 14 grudnia 2019. [dostęp 2020-11-16]. (ukr.).
- ↑ Десятки громад та монастирі у різних регіонах вже перейшли до ПЦУ ㅡ Епіфаній | Громадське телебачення [online], hromadske.ua [dostęp 2022-03-27] (ukr.).
- ↑ Parafie opuszczają Ukraińską Cerkiew Prawosławną Patriarchatu Moskiewskiego [online], TVN24, 19 maja 2022 [dostęp 2022-05-19] .
- ↑ FundacjaF. Opoka FundacjaF., Blisko tysiąc parafii odeszło z Cerkwi rosyjskiej [online], Fundacja Opoka, 13 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-14] .
- ↑ Створено Білоцерківську єпархію ПЦУ — БЦ News
- ↑ Офіційне повідомлення про засідання Священного Синоду 2 лютого 2023 р.. pomisna.info, 2023-02-02. [dostęp 2023-04-04]. (ukr.).
- ↑ ЖУРНАЛЫ заседания Священного Синода от 28 декабря 2018 года. patriarchia.ru. [dostęp 2019-01-05]. (ros.).
- ↑ Божићна посланица Српске Православне Цркве. spc.rs. [dostęp 2019-01-05]. (serb.).
- ↑ Katarzyna Barczyk: Sawa pisze do patriarchy Konstantynopola. Polskie prawosławie przeciwko niezależnej cerkwi na Ukrainie. wiadomosci.onet.pl, 5 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-05].
- ↑ “It is unreasonable to stop a schism at the price of the unity of the Orthodox world” – Pat. John of Antioch [online], OrthoChristian.Com [dostęp 2019-01-16] .
- ↑ Holy Synod of Bishops issues Archpastoral Letter on Ukraine. oca.org, 28 stycznia 2019. [dostęp 2019-01-30]. (ang.).
- ↑ ЖУРНАЛЫ заседания Священного Синода от 29 декабря 2020 года – ЖУРНАЛ № 114. patriarchia.ru, 29 grudnia 2020. [dostęp 2021-04-03]. (ros.).
- ↑ Grecka Cerkiew uznała niezależny Kościół prawosławny Ukrainy. (pol.).
- ↑ Redakcja, Patriarchat Aleksandryjski uznał ukraińską autokefalię [online], Ekumenizm.pl, 8 listopada 2019 [dostęp 2019-11-08] (pol.).
- ↑ Ієрарх Церкви Чеських земель і Словаччини співслужив Митрополиту Епіфанію напередодні дня пам’яті Архістратига Михаїла. pomisna.info, 20 listopada 2019. [dostęp 2019-11-21]. (ukr.).
- ↑ Богослужіння в день відзначення Собору Архістратига Михаїла та інших Небесних Сил безплотних. pomisna.info, 21 listopada 2019. [dostęp 2019-11-21]. (ukr.).
- ↑ „Проявлением грубого пренебрежения” назвал предстоятель ПЦЧЗС участие епископа своей Церкви в богослужениях ПЦУ. credo.press, 21 listopada 2019. [dostęp 2019-11-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-09-24)]. (ros.).
- ↑ Болгарський митрополит згадав на Літургії Предстоятеля ПЦУ. risu.org.ua, 28 listopada 2019. [dostęp 2019-11-28]. (ukr.).
- ↑ Архиєпископ ПЦУ служив разом із митрополитом Кіпрської Православної Церкви. risu.org.ua, 1 grudnia 2019. [dostęp 2019-12-01]. (ukr.).
- ↑ Кіпрська Церква визнала Православну Церкву України. risu.ua, 24 października 2020. [dostęp 2020-10-24]. (ukr.).
- ↑ Кіпрська православна церква схвалила визнання автокефалії ПЦУ. censor.net, 25 listopada 2020. [dostęp 2021-04-02]. (ukr.).
- ↑ Синод Кіпрської Церкви підтримує визнання ПЦУ. risu.ua, 25 listopada 2020. [dostęp 2021-04-02]. (ukr.).
- ↑ Михайлівський Золотоверхий собор буде головним храмом ПЦУ. risu.org.ua, 16 grudnia 2018. [dostęp 2018-12-16]. (ukr.).
- ↑ Вийшов друком перший номер газети «Моя Церква». pomisna.info, 5 sierpnia 2019. [dostęp 2019-08-05]. (ukr.).
- ↑ ПЦУ Видаватиме газету «Моя Церква». risu.org.ua, 5 sierpnia 2019. [dostęp 2019-08-05]. (ukr.).
- p
- d
- e
- Kościoły oznaczone * nie są uznawane za autokefaliczne lub autonomiczne przez wszystkie inne kanoniczne struktury prawosławne.