Konstanty Grzybowski
Data i miejsce urodzenia | 17 lutego 1901 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 19 czerwca 1970 | ||
Profesor nauk prawnych | |||
Alma Mater | |||
Doktorat | 1927 | ||
Profesura | 1946 | ||
Uczelnia | |||
Odznaczenia | |||
![]() | |||
|
Konstanty Grzybowski (ur. 17 lutego 1901 w Zatorze, zm. 19 czerwca 1970 w Krakowie) – polski prawnik, historyk prawa, historyk idei, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek korespondent PAN.
Życiorys
Był synem Stefana (lekarza) i Zofii z Korczyńskich, starszym bratem Stefana (profesora prawa cywilnego i rektora UJ) oraz Anny Mieczysławy, nauczycielki z Kęt k. Oświęcimia, a także Zofii Połtowicz (zm. 2007), matki Jerzego, Stefana i Małgorzaty (artystki malarki, nauczycielki). Ukończył III Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego w Krakowie i zdał maturę (1920). W latach 1921–1923 studiował prawo na UJ, m.in. u Stanisława Estreichera i Michała Rostworowskiego, później w latach 1923–1924 prawo i ekonomię w Handelshochschule w Berlinie. W 1927 na UJ obronił doktorat praw na podstawie pracy Unitaryzm i federalizm w Niemczech, przygotowanej pod kierunkiem Władysława Jaworskiego. Wykładał teorię państwa i prawo konstytucyjne w krakowskim Instytucie Administracji Gospodarczej (1928–1929). W latach 1928–1933 pracował w Oddziale Prokuratorii Generalnej w Krakowie, następnie był zatrudniony w zarządzie miejskim Krakowa (jako adwokat-radca prawny).
Od 1928 prowadził wykłady z historii państwa i prawa oraz dziejów doktryn politycznych i prawnych w Szkole Nauk Politycznych przy Uniwersytecie Jagiellońskim; w okresie międzywojennym angażował się w życie polityczne, w latach 1933–1935 należał do BBWR i sympatyzował z polityką Piłsudskiego, potem zbliżył się do ugrupowań lewicowych i działał w Stronnictwie Demokratycznym. Publikował rozprawy, artykuły naukowe i recenzje, najczęściej w krakowskim „Czasopiśmie Prawniczym i Ekonomicznym” i „Przeglądzie Współczesnym”. W latach 1930–1934 był zastępcą redaktora naczelnego „Przeglądu Współczesnego”, a w 1933–1937 członkiem redakcji „Czasu”[1].
Okres okupacji niemieckiej spędził w Krakowie. W latach 1939–1945 wykonywał zawód adwokata. Działał w konspiracji, współpracował z konspiracyjnym „Dziennikiem Polskim” i prowadził tajne wykłady na wydziale rolniczym podziemnego uniwersytetu[1].
Z końcem 1945 nawiązał współpracę z krakowskim tygodnikiem „Odrodzenie”. W 1946 wstąpił do Polskiej Partii Socjalistycznej. W listopadzie 1945 powrócił do pracy na UJ, w 1946 został mianowany profesorem nadzwyczajnym i kierownikiem Katedry Prawa Politycznego; później kierował Katedrami Teorii Państwa i Prawa (1952–1956), Prawa Państwowego (1956–1962), Historii Doktryn Politycznych i Prawnych (od 1962). Był również dziekanem Wydziału Prawa (1948–1952). W 1959 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Poza UJ pozostawał związany z Zakładem Nauk Prawnych PAN (od 1956 pod nazwą Instytut Nauk Prawnych PAN, pracował w Zakładzie Powszechnej Historii Państwa i Prawa, 1956–1961) oraz Instytutem Historii PAN (pracował w Zakładzie Historii Państwa i Prawa, 1961–1968).
W 1969 został powołany w skład Polskiej Akademii Nauk jako członek korespondent[2]; od 1967 był również prezesem Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych, poza tym brał udział w pracach towarzystw i akademii zagranicznych – Institut International de Philosophie Politique, Societe Jean Bodin, Commission Internationale pour l’Histoire des Assembles d’Etat. W 1969 z okazji 500-lecia urodzin Machiavellego organizował specjalną Sesję Makiawelowską. Był laureatem m.in. nagrody „Życia Literackiego” za działalność publicystyczną i popularyzatorską (1961), nagrody miesięcznika „Problemy” za popularyzację nauk historycznych i politycznych (1969)[3]. Otrzymał również wyróżnienie „Ekranu” za cykl programów telewizyjnych Gawędy o współczesności (1969)[4]. Już po jego śmierci ukazała się Księga pamiątkowa ku czci Konstantego Grzybowskiego (1971).
15 stycznia 1955 na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego został odznaczony Medalem 10-lecia Polski Ludowej[5].
Zmarł tragicznie 19 czerwca 1970, w wyniku potrącenia przez samochód na ulicy Karmelickiej w Krakowie[6], pochowany na cmentarzu Rakowickim (kwatera BA-7-4)[7][8].
Archiwum osobiste Konstantego Grzybowskiego zostało przekazane do Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie[9].
Życie prywatne
W 1927 zawarł związek małżeński z Krystyną[10], córką swojego nauczyciela Stanisława Estreichera, pisarką, autorką książek dla młodzieży oraz Kroniki rodzinnej poświęconej Estreicherom. Ich córka Teresa wyszła za mąż za Macieja Słomczyńskiego[11], tłumacza literatury angielskiej, autora książek sensacyjnych (znanego jako „Joe Alex”).
Syn Stanisław Grzybowski (1930–2022) był historykiem XVI i XVII wieku, profesorem zwyczajnym na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie.
Wybrane publikacje
- Kilka uwag o teorii prawa prof. Władysława Leopolda Jaworskiego (1925)
- Powstanie Republiki Niemieckiej (1929)
- Od dyktatury ku kompromisowi konstytucyjnemu (1930)
- Dyktatura prezydenta Rzeszy (1934)
- Zasady konstytucji kwietniowej (1937)
- Demokracja angielska (1946)
- Demokracja francuska (1947)
- Demokracja Stanów Zjednoczonych (1947)
- Ustrój Polski współczesnej, 1944–1948 (1948)
- Nauka o państwie (1949)
- Z zagadnień współczesnego parlamentaryzmu burżuazyjnego (1955)
- O miejsce niemieckiej szkoły historycznej w rozwoju nauki prawa (1956)
- Stalinizm w socjalistycznym prawie konstytucyjnym (1957)
- Galicja 1848–1915. Historia ustroju politycznego na tle historii ustroju Austrii (1959)
- Teoria reprezentacji w Polsce epoki Odrodzenia (1959)
- Państwo obszarniczo-burżuazyjne. Ustrój polityczny (1966)
- Historia doktryn politycznych i prawnych od państwa niewolniczego do rewolucyj burżuazyjnych (1967)
- Rzeczy odległe a bliskie (1969)
- Ojczyzna, naród, państwo (1970)
- zbiór rozpraw i artykułów Refleksje sceptyczne (1970, 2 tomy)
- wspomnienia Pięćdziesiąt lat (1977)
Przypisy
- ↑ a b Grzybowski Konstanty (1901–1970) [online], Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN - Instytut Historii PAN [dostęp 2024-01-11] (pol.).
- ↑ GRZYBOWSKI, Konstanty [online], Polska Akademia Nauk - Członkowie PAN [dostęp 2023-02-02] (pol.).
- ↑ Nagrody „Problemów” 1969, „Stolica”, R. 24, nr 51–52 (1150–51), 21–28 grudnia 1969, Warszawa, s. 22 .
- ↑ MichałM. Wallner MichałM., MarekM. Jędrzejek MarekM., Klasycy politologii polskiej, [w:] Portal Spraw Zagranicznych [online], psz.pl, 23 lutego 2007 [dostęp 2023-04-28] .
- ↑ M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 str. 1617 - Uchwała Rady Państwa z dnia 15 stycznia 1955 r. Nr 0/165 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.
- ↑ IwonaI. Barwicka-Tylek IwonaI., Pamięć o Konstantym Grzybowskim [online] [dostęp 2023-03-09] .
- ↑ Lokalizator Grobów - Zarząd Cmentarzy Komunalnych [online], www.zck-krakow.pl [dostęp 2024-01-11] .
- ↑ Jan WiktorJ.W. Tkaczyński Jan WiktorJ.W. (red.), Pro Memoria III. Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego spoczywający na cmentarzach Krakowa 1803–2017, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018, s. 93, ISBN 978-83-233-4527-5 .
- ↑ Spuścizny prof. Konstantego Grzybowskiego i prof. Stanisława Grzybowskiego w zasobie Archiwum [online] [dostęp 2023-12-21] .
- ↑ WiesławW. Kozub-Ciembroniewicz WiesławW., Konstanty Grzybowski 1901–1970 [online], ruj.uj.edu.pl [dostęp 2024-01-12] (pol.).
- ↑ Dzieje rodu Estreicherów [online], polskieradio.pl, 21 marca 2013 [dostęp 2024-01-16] .
Bibliografia
- Biogramy uczonych polskich, część I Nauki społeczne, zeszyt 1: A–J, Wrocław 1983.