Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu
![]() Amfiteatr Tysiąclecia | |||
Pełna nazwa | Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu | ||
---|---|---|---|
Lata aktywności | |||
Państwo |
| ||
Miejscowość | |||
Organizator | Polskie Radio, Telewizja Polska | ||
| |||
Strona internetowa |
Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej w Opolu (KFPP Opole) – polski festiwal muzyczny organizowany od 1963 roku, corocznie w Opolu, najczęściej w czerwcu. Stanowi podsumowanie sezonu artystycznego (od Opola do Opola) polskiego środowiska twórców i wykonawców piosenek. Najpopularniejszy festiwal muzyczny organizowany w Polsce (wraz z posiadającym formułę festiwalu międzynarodowego festiwalem w Sopocie).
Miejscem organizacji festiwalu jest Amfiteatr Tysiąclecia (w 2010 roku w kampusie Politechniki Opolskiej). Festiwal tylko raz się nie odbył – w 1982 roku nie odbył się z powodu wprowadzenia w Polsce stanu wojennego[1]. Natomiast w 1986, 2017, 2020 i 2021 roku odbyły się w późniejszym terminie, niż pierwotnie planowano. Podczas festiwalu dokonywane są prezentacje utworów premierowych (konkurs Premiery), debiutów estradowych (konkurs Debiuty), a w przeszłości przegląd osiągnięć mijającego sezonu (koncert Superjedynki) oraz kabaretów (Kabareton).
W latach 2005–2010, 2012–2015, w 2017 roku oraz 2023 roku festiwal był organizowany w formule trzydniowej (piątek, sobota, niedziela), w 2012 roku w formule dwudniowej (piątek, sobota), natomiast w 2016 roku, 2018 roku oraz w 2022 roku w formule czterodniowej (piątek, sobota, niedziela, poniedziałek – organizowany przez TVP Kultura, poświęcony tzw. muzyce alternatywnej).
Festiwal ma swój sygnał, skomponowany przez Bogusława Klimczuka, który otwiera festiwal oraz rozpoczyna każdy jego koncert.
Festiwal poprzedzają okołofestiwalowe, takie jak m.in.: Hip-Hop Opole, Kawiarenka z Gwiazdami, Rajd Festiwalowy. Jest to impreza sztandarowa miasta Opole i produkt, z którym to miasto jest kojarzone w Polsce. Opole zostało określone przez Jerzego Waldorffa podczas 1. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej jako Stolica Polskiej Piosenki, co jest mottem rozpoznawczym miasta[2].
Lista edycji
Nr | Rok | Data |
---|---|---|
1 | 1963 | 19–23 czerwca 1963 |
2 | 1964 | 24–28 czerwca 1964 |
3 | 1965 | 17–20 czerwca 1965 |
4 | 1966 | 23–26 czerwca 1966 |
5 | 1967 | 22–25 czerwca 1967 |
6 | 1968 | 27–30 czerwca 1968 |
7 | 1969 | 26–29 czerwca 1969 |
8 | 1970 | 25–28 czerwca 1970 |
9 | 1971 | 24–26 czerwca 1971 |
10 | 1972 | 21–24 czerwca 1972 |
11 | 1973 | 20–23 czerwca 1973 |
12 | 1974 | 26–29 czerwca 1974 |
13 | 1975 | 25–29 czerwca 1975 |
14 | 1976 | 23–27 czerwca 1976 |
15 | 1977 | 21–25 czerwca 1977 |
16 | 1978 | 19–23 czerwca 1978 |
17 | 1979 | 23–30 czerwca 1979 |
18 | 1980 | 25–29 czerwca 1980 |
19 | 1981 | 25–28 czerwca 1981 |
20 | 1983 | 30 czerwca–3 lipca 1983 |
21 | 1984 | 21–24 czerwca 1984 |
22 | 1985 | 26–29 czerwca 1985 |
23 | 1986 | 22–25 lipca 1986 |
24 | 1987 | 25–26 czerwca 1987 |
25 | 1988 | 23–26 czerwca 1988 |
26 | 1989 | 22–25 czerwca 1989 |
27 | 1990 | 20–24 czerwca 1990 |
28 | 1991 | 27–30 czerwca 1991 |
29 | 1992 | 19–20 czerwca 1992 |
30 | 1993 | 24–26 czerwca 1993 |
31 | 1994 | 22–25 czerwca 1994 |
32 | 1995 | 22–24 czerwca 1995 |
33 | 1996 | 28–29 czerwca 1996 |
34 | 1997 | 26–30 czerwca 1997 |
35 | 1998 | 25–27 czerwca 1998 |
36 | 1999 | 25–26 czerwca 1999 |
37 | 2000 | 22–23 czerwca 2000 |
38 | 2001 | 8–9 czerwca 2001 |
39 | 2002 | 28–29 maja 2002 |
40 | 2003 | 30–31 maja 2003 |
41 | 2004 | 29–30 maja 2004 |
42 | 2005 | 10–12 czerwca 2005 |
43 | 2006 | 2–4 czerwca 2006 |
44 | 2007 | 15–17 czerwca 2007 |
45 | 2008 | 13–15 czerwca 2008 |
46 | 2009 | 12–14 czerwca 2009 |
47 | 2010 | 10–12 września 2010 |
48 | 2011 | 10–11 czerwca 2011 |
49 | 2012 | 1–3 czerwca 2012 |
50 | 2013 | 14–16 czerwca 2013 |
51 | 2014 | 6–8 czerwca 2014 |
52 | 2015 | 12–14 czerwca 2015 |
53 | 2016 | 3–6 czerwca 2016 |
54 | 2017 | 15–17 września 2017 |
55 | 2018 | 8–11 czerwca 2018 |
56 | 2019 | 14–17 czerwca 2019 |
57 | 2020 | 4–7 września 2020 |
58 | 2021 | 3–6 września 2021 |
59 | 2022 | 17–20 czerwca 2022 |
60 | 2023 | 9–11 czerwca 2023 |
61 | 2024 | 31 maja–2 czerwca 2024 |
Nagrody
Głównymi nagrodami festiwalu są obecnie:
Karolinka – Nagroda im. Anny Jantar – nagroda za zajęcie 1. miejsca w konkursie Debiuty, przyznawana przez jury:
- 1983: Małgorzata Sury-Skrzypiec
- 1984: Małgorzata Panecka
- 1985: Mieczysław Szcześniak
- 1986: Trans Foo-Foo
- 1987: Operating Conditions
- 1988: Ewa Otręba
- 1989: Anna Napierska
- 1990: Katarzyna Skrzynecka
- 1991: Krystyna Stańko
- 1992: Piotr i Paweł
- 1993: Marcin Daniec
- 1994: Justyna Steczkowska
- 1995: Viola Brzezińska
- 1996: Arkadiusz Kanicki
- 1997: Dominika Kurdziel
- 1998: Karina Kalczyńska
- 1999: Siedem
- 2000: Grejfrut
- 2001: Kaja Paschalska
- 2002: ex aequo Bracia i Żandarm
- 2003: Marzena Korzonek
- 2004: Milkshop
- 2005: Nana
- 2006: Jarecki
- 2007: Anna Józefina Lubieniecka
- 2008: Jerzy Grzechnik
- 2009: Natalia Krakowiak
- 2010: Juliusz Nyk
- 2011: Marcin Chudziński
- 2012: Joanna Kondrat
- 2013: Natalia Sikora
- 2014: Mateusz Ziółko
- 2015: Justyna Panfilewicz i Mariusz Wawrzyńczyk
- 2016: Daria Zawiałow
- 2017: MOA
- 2018: Girls on Fire
- 2019: Sargis Davtyan
- 2020: Kamil Czeszel
- 2021: Ania Byrcyn
- 2022: Magdalena Krzemień i Wiktor Kowalski
- 2023: Felivers
Grand Prix – nagroda Prezesa TVP dla zasłużonych wykonawców, autorów tekstu, kompozytorów, przyznawana zazwyczaj za całokształt twórczości:
- 1997: Katarzyna Gärtner
- 1998: Franciszek Walicki
- 1999: Perfect
- 2000: Budka Suflera
- 2001: Ryszard Rynkowski
- 2002: Jerzy Matuszkiewicz
- 2003: Maryla Rodowicz[3]
- 2004: Budka Suflera[4]
- 2005: Maanam[5]
- 2006: Marek Grechuta[6]
- 2008: Wojciech Młynarski[7]
- 2009: Zespół Skaldowie[8]
- 2010: Zenon Laskowik[9]
- 2011: Stanisław Soyka[10]
- 2012: Jerzy Derfel[11]
- 2013: Ikona Festiwalu[12].
- 2014: Edyta Geppert[13]
- 2015: Magda Umer[14]
- 2016: Michał Szpak[15]
Super Premiera – Nagroda im. Karola Musioła – nagroda za zajęcie 1. miejsca w konkursie Premiery, dawniej przyznawana przez jury, obecnie wybierana podczas głosowania telewidzów:
- 2018: Tulia
- 2019: Marcin Sójka
- 2020: Stanisława Celińska
- 2021: Krystian Ochman
- 2022: Karolina Lizer
Superjedynka – nagroda przyznawana od 2000 roku do 2016 roku, w różnych kategoriach (m.in. najlepszy wokalista, wokalistka, zespół, piosenka, płyta pop, płyta rock, płyta hip-hop, płyta alternatywna, płyta z muzyką literacką, płyta z muzyką taneczną, teledysk, wydarzenie muzyczne roku).
Historia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Festiwal_Opole_Pomnik.jpg/220px-Festiwal_Opole_Pomnik.jpg)
Festiwal powstał w 1963 z inicjatywy dziennikarzy i redaktorów Programu III Polskiego Radia: Jerzego Grygolunasa i Mateusza Święcickiego oraz ówczesnego burmistrza Opola – Karola Musioła w odpowiedzi na konserwatyzm w Polskim Radiu[16]. Celem stworzenia festiwalu były: promocja nowych wykonawców w Polsce, promocja bardziej zróżnicowanych stylów artystycznych niż w Polskim Radiu, konfrontacja nowych piosenek z publicznością i zmiana polityki repertuarowej radiowych redakcji muzycznych[2][16]. Jerzy Grygolunas zauroczony Opolem, kojarzonym w tamtym okresie z ziemiami odzyskanymi oraz pyłem cementowni, postanowił zrealizować ideę festiwalu w tym mieście. Pomimo braku ukończonego budynku amfiteatru (jeszcze na dzień przed rozpoczęciem wydarzenia kończono budowę sceny[16]), Karol Musioł zapewnił prasę, że festiwal się odbędzie. Musioł codziennie o godz. 5:00 i pilnował prac. Architekt obiektu Florian Jesionowski wspominał, że potem co rok przed festiwalem odwiedzała go milicja i kazała podpisywać oświadczenie, że płoty i ściany wokół się nie zawalą[2]. Amfiteatr został na tyle ukończony, by móc pomieścić publiczność[16].
1. edycja festiwalu odbyła się 19 czerwca 1963, w 15 koncertach wzięło udział 102 wykonawców oraz ponad 100 dziennikarzy i fotoreporterów, a także nagrodzono 37 piosenek[16]. Podczas 1. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej padły historyczne słowa, używane dzisiaj jako motto miasta Opole, wypowiedziane przez Jerzego Waldorffa, który stwierdził:
„Muszę powiedzieć jako muzyk i jako krytyk, że dawno nie miałem do czynienia z audytorium, które by reagowało na muzykę tak trafnie, tak celnie, z takim smakiem i jednocześnie z taką kulturą, jak Opole. Wszystko to, plus wasze miasto, które samo jest jak jedna piosenka, nakłania do tego, abym przede wszystkim namawiał wszystkich, (…) do wspólnego wysiłku o to, żeby Opole było stale miejscem festiwalu, corocznym miejscem festiwalu. Każde miasto ma jakiś swój tytuł, który zazwyczaj dodaje się do nazwy, żeby je scharakteryzować. Chciałbym, żeby Opole miało tytuł: Opole – stolica piosenki polskiej”[2][16].
Do niezwykłych wydarzeń doszło w czasie VII KFPP, w trakcie którego odbył się zlot hipisów w Opolu. Reakcja władz była natychmiastowa, uczestnicy zlotu byli represjonowani, złapanym obcinano włosy, a następnie koleją odsyłano z Opola[17].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/Jerzy_Po%C5%82omski_%C5%9Bpiewa_piosenk%C4%99_%22Dziewczyny_takie_s%C4%85%22_na_XII_KFPP_w_Opolu_%281974%29.jpg/220px-Jerzy_Po%C5%82omski_%C5%9Bpiewa_piosenk%C4%99_%22Dziewczyny_takie_s%C4%85%22_na_XII_KFPP_w_Opolu_%281974%29.jpg)
Organizatorami następnych edycji festiwalu zostali: Komitet „Polskie Radio i Telewizja” oraz Towarzystwo Przyjaciół Opola, natomiast główne koncerty (nie licząc amfiteatru) odbyły się w szkole muzycznej i teatrze im. Jana Kochanowskiego, jako towarzyszące festiwalowi w różnych salach klubowych miasta Opola. 12. edycja festiwalu, rozpoczynająca się 26 czerwca 1974, została opóźniona z powodu meczu piłkarskiej reprezentacji Polski z reprezentacją Szwecji w ramach drugiej rundy mistrzostw świata 1974 w RFN (1:0)[18]. XIV KFPP odbył się w cieniu robotniczych protestów w Radomiu i Ursusie. Władze rozważały nawet odwołanie festiwalu. W jego trakcie główni uczestnicy m.in. Jan Pietrzak i Olga Lipińska byli wzywani na rozmowy ostrzegawcze do Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Opolu. W trakcie zmieniono program koncertów, by zwolnić amfiteatr, po południu 27 czerwca 1976, kiedy to odbył się wiec poparcia dla ekipy Edwarda Gierka[19]. W 1982 festiwal nie odbył się z powodu wprowadzenia w Polsce stanu wojennego[1]. Inauguracja 23. edycji festiwalu została przesunięta na 22 lipca 1986 z powodu trwających piłkarskich mistrzostw świata 1986 w Meksyku, by nie stawiać Polaków przed dylematem: piłka nożna czy muzyka[20].
Do 1989 program festiwalu, zwłaszcza występy kabaretowe, był kontrolowany przez komunistycznych cenzorów z GUKPPiW. Zabezpieczeniem festiwalu, przeciw ewentualnym niepożądanym wystąpieniom politycznym, zajmowała się lokalna SB w ramach sprawy obiektowej kryptonim „Amfiteatr”[21]. Kontrola tekstów piosenek i scenariuszy programów kabaretowych przebiegała dwustopniowo, najpierw wszystkie teksty były przedstawiane do akceptacji w Warszawie w GUKPPiW, a następnie występy artystów w Opolu nadzorowali lokalni cenzorzy, którzy obecni byli zarówno na próbach, jak i podczas festiwalowych koncertów[22]. W 1992 organizatorem była firma Brawo, znana z piractwa fonograficznego, jak również promocji disco polo. Ze względu na kontrowersje z tym związane kilkoro wykonawców (m.in. Armia, Ireneusz Dudek czy Formacja Nieżywych Schabuff) odmówiło udziału[23].
W 2010 roku z powodu modernizacji amfiteatru, inauguracja 47. edycji festiwalu odbyła się 10 września 2010 roku na błoniach Politechniki Opolskiej. 14 czerwca 2013 roku odbyła się inauguracja jubileuszowej – 50. edycji festiwalu, podczas której zamiast tradycyjnego Grand Prix nagrody Prezesa TVP, wręczono nagrody ponad 100 osobom związanym z festiwalem: wokalistom, muzykom, kompozytorom, autorom tekstów podczas gali jubileuszowej pt. Opole! Kocham Cię!, która odbyła się w dwóch częściach i prowadziły je dwie pary: Joanna Moro i Piotr Polk oraz Maria Szabłowska i Paweł Sztompke. Wykonawcom towarzyszyła Polska Orkiestra Radiowa pod kierownictwem Tomasza Szymusia. Koncert otworzyła Irena Santor z piosenką Powrócisz tu. Następnie zebranych powitał Jacek Fedorowicz – prowadzący 1. edycji festiwalu oraz minister kultury – Bogdan Zdrojewski. Na koncercie przeplatały się ze sobą wykonania oryginalne gwiazd polskiej muzyki, piosenki z występami gwiazd młodszego pokolenia śpiewających utwory nieobecnych lub nieżyjących już twórców, a także komentarze, anegdoty, wspomnienia i materiały archiwalne. Koncert trwał ponad 5 godzin. Według danych Nielsen Media Research koncerty oglądało średnio ponad 3,7 mln widzów jednakże pierwsza część w grupie 4+ przyciągnęła aż 5,616 mln widzów (udziały 39,4 proc.), a w grupie młodych widzów – 1,735 mln osób (udziały 28,8 proc.). Także w TVP Polonia koncert oglądało 761 tys.[24]
W 2017 roku z powodu konfliktu władz miasta Opola z Telewizją Polską oraz bojkotu wielu artystów, inauguracja 54. edycji festiwalu, odbyła się 15 września 2017 roku[1]. W 2020 roku z powodu pandemii COVID-19 władze miasta Opola z Telewizją Polską podjęły decyzję o przeniesieniu inauguracji 57. edycji festiwalu z 5 czerwca 2020 roku na 3 września 2020 roku[25].
Muzeum
Osobny artykuł: Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu.
W 2007 roku powstało Muzeum Polskiej Piosenki w celu przechowywania informacji i pamiątek dotyczących kolejnych edycji opolskiego festiwalu. Po kilku lata rozszerzono formułę o archiwizowanie informacji o całym nurcie polskiej piosenki. Muzeum wchodzi w skład Narodowe Centrum Polskiej Piosenki i od sierpnia 2016 roku można zwiedzać muzeum, mieszczące pod Amfiteatrem Tysiąclecia[26].
Zobacz też
- Amfiteatr Tysiąclecia w Opolu
- Rajd Festiwalowy
- Aleja Gwiazd Festiwalu Polskiej Piosenki
- Muzeum Polskiej Piosenki w Opolu
- Hip-hop Opole
Przypisy
- ↑ a b c Bartek Chaciński, Opole minowe, „Polityka” nr 21(3111)/2017, 24.05 – 30.05.2017, s. 100–101.
- ↑ a b c d Festiwal w Opolu. Historia sukcesu na wariackich papierach [online], opole.wyborcza.pl [dostęp 2019-04-28] (pol.).
- ↑ 2003 – XXXX KFPP [online], Urząd Miasta Opola, 24 lipca 2009 [zarchiwizowane z adresu 2015-06-27] (pol.).
- ↑ 2004 – XLI KFPP [online], Urząd Miasta Opola, 24 lipca 2009 [zarchiwizowane z adresu 2015-06-26] (pol.).
- ↑ 2005 – XLII KFPP [online], Urząd Miasta Opola, 24 lipca 2009 [zarchiwizowane z adresu 2015-07-05] (pol.).
- ↑ Laureaci XLIII KFPP 2006 [online], Urząd Miasta Opola [dostęp 2009-07-24] [zarchiwizowane z adresu 2016-02-25] (pol.).
- ↑ Laureaci XLV KFPP 2008 [online], Urząd Miasta Opola, 24 lipca 2009 [zarchiwizowane z adresu 2018-06-12] (pol.).
- ↑ 2009 – XLVI KFPP [online], Urząd Miasta Opola, 24 lipca 2009 [zarchiwizowane z adresu 2015-02-23] (pol.).
- ↑ 2010 – XLVII KFPP [online], Urząd Miasta Opola, 14 września 2010 [zarchiwizowane z adresu 2015-06-26] (pol.).
- ↑ 2011 – XLVIII KFPP [online], Urząd Miasta Opola, 26 sierpnia 2011 [zarchiwizowane z adresu 2015-02-23] (pol.).
- ↑ Grand Prix 49. KFPP w Opolu [online], TVP [zarchiwizowane z adresu 2016-08-12] (pol.).
- ↑ Zamiast tradycyjnego Grand Prix nagrody Prezesa TVP dla osób od lat związanych z festiwalem – najwybitniejsze osobowości zostały wyróżnione przez Telewizję Polską i miasto Opole; nagrody otrzymało ponad 100: wokaliści, muzycy, kompozytorzy, autorzy tekstów.
- ↑ Laureaci 51. KFPP 2014 [online], Urząd Miasta Opola, 16 lipca 2015 [zarchiwizowane z adresu 2016-01-24] (pol.).
- ↑ Laureaci 52. KFPP 2015 [online], Urząd Miasta Opola, 15 lipca 2015 [zarchiwizowane z adresu 2016-01-23] (pol.).
- ↑ Nagroda „Grand Prix Publiczności” została przyznana przez widzów w konkursie.
- ↑ a b c d e f MichałM. Ostrowski MichałM., Młynarski. Światowe życie, Wydawnictwo Szelest, 2022, s. 71, ISBN 978-83-65381-34-7 .
- ↑ M. Patelski, Czujni strażnicy Demokracji Ludowej. Urząd cenzury w województwie opolskim 1950-1990, Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego 2019,
- ↑ Opole i mundial 1974 [data dostępu: 2013-04-18].
- ↑ M. Patelski, Czujni strażnicy Demokracji Ludowej. Urząd cenzury w województwie opolskim 1950-1990, Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego 2019,
- ↑ XXIII KFPP – 1986 [data dostępu: 2013-04-29].
- ↑ MariuszM. Patelski MariuszM., Krajowy Festiwal Polskiej Piosenki w Opolu w świetle dokumentów cenzury i Służby Bezpieczeństwa, „Kwartalnik Opolski” 2017, nr 2/3, s. 211–230.
- ↑ MariuszM. Patelski MariuszM., Mariusz Patelski, Czujni strażnicy demokracji ludowej. Urząd cenzury w województwie opolskim 1950-1990, Opole 2019 .
- ↑ RafałR. Księżyk RafałR., Dzika rzecz. Polska muzyka i transformacja 1989–1993, Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2020, s. 358, ISBN 978-83-8191-076-7 .
- ↑ Opole 2013 wygrało z TopTredny – 3,7 mln widzów [online], Media2.pl [dostęp 2019-04-28] (pol.).
- ↑ w, Festiwal w Opolu przeniesiony na wrzesień. „Troska o zdrowie i bezpieczeństwo” [online], wirtualnemedia.pl, 15 kwietnia 2020 [dostęp 2020-04-15] .
- ↑ Historia. Muzeum piosenki. [dostęp 2019-05-05]. (pol.).
Linki zewnętrzne
- Oficjalna strona festiwalu
- p
- d
- e
|