Laonik Chalkokondyles
Laonik Chalkokondyles na XIX-wiecznym obrazie nieznanego autora | |
Data i miejsce urodzenia | ok. 1430 |
---|---|
Data śmierci | ok. 1490 |
Zawód, zajęcie | historyk |
Laonik Chalkokondyles (gr.: Λαόνικος Χαλκοκονδύλης, Laonikos[1] Chalkokondylēs, ok. 1430 – ok. 1490) – bizantyński historyk. Autor Wykładu historii w 10 księgach obejmującego wydarzenia z lat 1298-1463.
Życie
Laonik urodził się w Atenach około 1430 roku. Wraz z ojcem, uciekającym przed zemstą księcia Aten Neria Acciaiuoliego w 1445 roku opuścił rodzinne miasto i schronił się na Peloponezie, na dworze despoty w Mistrze. W Mistrze uczył się u słynnego humanisty Jerzego Gemista Pletona. Możliwe, że był posłem despoty Morei Konstantyna Dragazesa do sułtana Murada II w 1446 roku. W czasie oblężenia Konstantynopola w 1453 roku przebywał na Peloponezie. Nie wiadomo czy później wyemigrował do Włoch, czy powrócił do rodzinnych Aten. Po upadku Cesarstwa Trapezuntu w 1461 roku prawdopodobnie schronił się na Krecie. W drugiej połowie XVI wieku jego życiorys (Żywot Laonika Chalkokondylesa) opracował Antoni Kalozynas[2].
Dzieło
Chalkokondyles pozostawił po sobie Wykład historii (Apòdejksis historiòn) w 10 księgach, obejmujący lata 1298-1463. Jako pierwszy z historyków bizantyńskich przyjął turecki punkt widzenia, czyniąc głównym przedmiotem swojej pracy państwo tureckie, a nie Konstantynopol. Opisał pochodzenie Turków, kształtowanie się i wzrost potęgi sułtanatu osmańskiego w Azji Mniejszej. Jego Wykład jest opisem kolejnych zwycięstw tureckich nad wojskami bizantyńskimi, słowiańskimi i zachodnioeuropejskimi. Zdobycie greckiego Konstantynopola przez azjatycki lud Chalkokondyles tłumaczy jako wyrównanie rechunków za zaburzenie azjatyckiej Troi przez Greków[2]. Stanowi ono jednocześnie dla niego kres odwiecznej walki Greków z barbarzyńskimi ludami Azji, reprezentowanymi ówcześnie przez Turków, Tatarów i Maurów[3]. Laonik rozpoczyna Wykład krótkim przeglądem historii świata od dziejów Asyrii do początków państwa tureckiego. Pracę swą kończy opisem zdobycia Lemnos w 1463 roku. Z racji bliskich związków z dworem despotów Morei szczegółowo przedstawia wydarzenia, które miały miejsce na Peloponezie. Przypuszcza się, że całość została napisana w latach osiemdziesiątych XV wieku[4].
Laonik pisał pięknym językiem klasycznym, dialektem attyckim, wtrącając słowa tureckie. Rygorystycznie stosował się też do klasycznego nazewnictwa geograficznego: Tesalonikę nazywał Thermą, Bagdad - Babilonem. W zakresie stylu i metody historycznej wzorował się na Herodocie i Tukidydesie. Jego klasyczne wykształcenie: świetna znajomość języka klasycznego i kultury starożytnej Grecji uczyniły go niezwykle popularnym na zachodzie Europy, gdzie stał się jednym z prekursorów renesansowego humanizmu. O jego popularności świadczy 25 zachowanych rękopisów z XVI wieku[3].
Przypisy
- ↑ Imię Laonikos pochodzi od słów: λαός "lud" oraz νικᾶν "zwyciężać" i jest najprawdopodobniej anagramem imienia Nikolaos (Mikołaj)
- ↑ a b O. Jurewicz: Historia literatury bizantyńskiej. s. 274.
- ↑ a b O. Jurewicz: Historia literatury bizantyńskiej. s. 275.
- ↑ G. Ostrogorski: Dzieje Bizancjum strony=438.
Bibliografia
- O. Jurewicz: Historia literatury bizantyńskiej. Wrocław: Ossolineum, 1984, s. 194-195. ISBN 83-04-01422-X.
- G. Ostrogorski: Dzieje Bizancjum. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2008. ISBN 978-83-01-15268-0.
- ISNI: 0000000119478782
- VIAF: 27202973, 284682460, 5392161211994340070002, 327159474178227661268, 344158790729038852205, 1003159234773703372812
- LCCN: no00054834
- GND: 118675478
- LIBRIS: nl038xz61qwgj68, qn244zq85k7rjwc
- BnF: 130899586
- SUDOC: 034997121
- SBN: SBLV320527
- NLA: 35878433
- NKC: jn20000700751
- BNE: XX1243267
- NTA: 071985859, 165167351
- BIBSYS: 95002710
- CiNii: DA04589450
- Open Library: OL2165334A
- PLWABN: 9810598452005606
- NUKAT: n2005113945
- J9U: 987007259707205171
- PTBNP: 1729652
- LNB: 000216458
- NSK: 000134805
- CONOR: 190399843
- ΕΒΕ: 31812
- PWN: 3884579
- Britannica: biography/Laonicus-Chalcocondyles
- Treccani: laonico-calcondila
- БРЭ: 2132717
- SNL: Khalkokondyles
- VLE: laonikos-chalkokondyles
- Catalana: 0013502
- Hrvatska enciklopedija: 24167