Mangusta brunatna
Urva fusca | |||||
(Waterhouse, 1838) | |||||
![]() Mangusta brunatna sfotografowana w Parku Narodowym Yala na Sri Lance | |||||
Systematyka | |||||
Domena | eukarionty | ||||
---|---|---|---|---|---|
Królestwo | zwierzęta | ||||
Typ | strunowce | ||||
Podtyp | kręgowce | ||||
Gromada | ssaki | ||||
Podgromada | żyworodne | ||||
Rząd | drapieżne | ||||
Podrząd | kotokształtne | ||||
Infrarząd | Viverroidea | ||||
Rodzina | mangustowate | ||||
Podrodzina | Herpestinae | ||||
Rodzaj | Urva | ||||
Gatunek | mangusta brunatna | ||||
| |||||
Podgatunki | |||||
| |||||
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[16] | |||||
![]() | |||||
| |||||
|
Mangusta brunatna[17] (Urva fusca) – gatunek drapieżnego ssaka z podrodziny Herpestinae w obrębie rodziny mangustowatych (Herpestidae), występujący w południowej Azji. Słabo poznany mały ssak drapieżny o długości ciała dochodzącej wraz z ogonem do 81 cm. Według IUCN nie jest zagrożony wyginięciem.
Taksonomia
Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1838 roku brytyjski przyrodnik George Robert Waterhouse, nadając mu nazwę Herpestes fusca[1]. Opis ukazał się na łamach brytyjskiego rocznika „Proceedings of the Zoological Society of London”[1]. Holotyp pochodził z Indii[18]. Na holotyp składały się skóry zakupione na wysprzedaży okazów zoologicznych, z których większa część pochodziła z Madrasu (kilka z nich pochodziło z gór Nilgiri)[1].
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają cztery podgatunki[19]. Podstawowe dane taksonomiczne podgatunków (oprócz nominatywnego) przedstawia poniższa tabelka:
Podgatunek | Oryginalna nazwa | Autor i rok opisu | Miejsce typowe | Holotyp |
---|---|---|---|---|
U. f. phillipsi | Herpestes flavidens phillipsi | O. Thomas, 1924 | Mousakande Estate, na wysokości 3000 ft (914 m), Gammaduwa, Prowincja Środkowa, Cejlon[8][3] | Dorosły samiec (BMNH 23.12.15.1) |
U. f. rubidior | Herpestes fuscus rubidior | Pocock, 1937 | Anasigalla, na wysokości 100 ft (30 m), Matugama, Prowincja Zachodnia, Cejlon[12][20] | Dorosły samiec |
U. f. siccata | Herpestes flavidens siccatus | O. Thomas, 1924 | Prawdopodobnie Aripo, w pobliżu Mannaru, Prowincja Północna, Cejlon[3] | Dorosły samiec (BMNH 72.4.17.1) |
We wcześniejszych ujęciach systematycznych U. fusca uważany był za jeden gatunek z U. brachyura[14][21], jednak inni autorzy wykazali, że powinien pozostać odrębnym gatunkiem[22][23]. Często umieszczany w rodzaju Herpestes[3][18][16], jednak wyniki badań opartych o dane molekularne wykazały, że tradycyjnie rozumiany rodzaj Herpestes obejmujący wszystkie gatunki zawarte w Herpestes, Urva, Galerella i Xenogale jest parafiletyczny, dlatego gatunki azjatyckie zostały przeniesione do ponownie wskrzeszonego rodzaju Urva[24][19].
Etymologia
- Urva: nepalska nazwa Arva dla mangusty krabożernej[25].
- fusca: łac. fuscus „ciemny, czarny, brązowy”[26].
- phillipsi: William Watt Addison Phillips (1892–1981), brytyjski plantator herbaty, zoolog z Cejlonu[8][27].
- rubidior: łac. rubidior, rubidioris „bardziej czerwony”, stopień wyższy przymiotnika rubidus „rumiany”, od ruber „czerwony, rudy”[28].
- siccata: łac. siccatus „wysuszony, suchy”, od siccare „wysuszyć”, od siccus „suchy”[29].
Zasięg występowania
Mangusta brunatna występuje w południowych Indiach i w Sri Lance[30][19][16]. W południowych Indiach występuje wzdłuż zachodniej granicy dystryktu Kodagu, w Virajpet w południowym Kodagu i Utakamand w górach Nilgiri; w Tiger Shola w górach Palni, w górach Meghamalai w dystrykcie Madurai, w Kalakkad Mundanthurai Tiger Reserve na górze Agastya Mala, na płaskowyżu Valparai w górach Anamalai w Tamilnadu oraz Parku Narodowym Erawikulam, Parambikulam Tiger Reserve i Peelamedu w Kerali[16]. Na wyspie Viti Levu na Fidżi odkryto dobrze rozwijającą się populację; jest to pierwsza znana introdukcja mangusty brunatnej i prawdopodobnie może pochodzić od pary przywiezionej z nieznanego źródła do prywatnego zoo pod koniec lat siedemdziesiątych[31].
Zasięg występowania w zależności od podgatunku[30][19]:
- U. fusca fusca – południowo-zachodnie Indie (Ghaty Zachodnie).
- U. fusca phillipsi – Sri Lanka (Prowincja Środkowa).
- U. fusca rubidior – Sri Lanka (Prowincja Zachodnia).
- U. fusca siccata – północna Sri Lanka (Prowincja Północna).
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Herpestesskulls.png/220px-Herpestesskulls.png)
mangusta indyjska (U. edwardsii)
mangusta brunatna (U. fusca)
Długość ciała (bez ogona) 33–48 cm, długość ogona 19,8–33,6 cm, długość tylnej stopy 6,5–8,7 cm; masa ciała około 2,7 kg[30]. Duża mangusta o mocno zbudowanym ciele[30]. Futro jest czarno-brązowe, nakrapiane żółtymi lub płowymi plamkami, natomiast łapy są prawie czarne. Futro na brzuchu jest brązowawe, trochę jaśniejsze niż u góry i nie tak nakrapiane[10]. Włosy konturowe na zadzie są długości od około 40 do 60 mm[32]. Podszerstek oliwkowożółty na wierzchu, ciemnoszarobrązowy u nasady (u niektórych osobników może być ciemniejszy)[15]. Ogon krzaczasty i stożkowaty, stanowiący około 60–70% długości głowy i tułowia[30]. Tylna komora puszki słuchowej jest mniej płaska niż u mangusty jawajskiej i sięga znacznie poniżej kłykcia potylicznego[30]. Zęby lekkie i smukłe[15]. Wzór zębowy: I C P M = 40[30].
Ekologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Brown_mongoose_DM_DSCN8102.jpg/220px-Brown_mongoose_DM_DSCN8102.jpg)
Mangusta brunatna zasiedla gęste lasy i przyległe do nich tereny[30]. W Sri Lance występuje w lasach nizinnych, w centralnej, górskiej części kraju oraz w strefie suchej[30]. W południowo-zachodnich Indiach występuje również na plantacjach herbaty i kawy na wysokości od 900 do 1400 m n.p.m.[30] oraz w wiecznie zielonych lasach na wysokości od 450 do 2000 m n.p.m.[16] Mangusta brunatna wydaje się, na podstawie kilku zdjęć z fotopułapek i obserwacji, prowadzić nocny tryb życia[30]. Przebywa głównie na ziemi; jest przeważnie samotnikiem (chociaż podawano rzadkie obserwacje w parach lub małych stadach)[30][16].
Nic nie wiadomo na temat składu pożywienia i techniki polowania mangusty brunatnej[30], chociaż w Anamalais obserwowano, jak zjada padlinę dużych ssaków, takich jak gaur indyjski (Bos gaurus)[16], natomiast Valparai widziano ją na wysypiskach śmieci[16].
Wedle pewnych doniesień rozmnaża się w norach pod skałami i korzeniami drzew, samica rodzi od trzech do czterech młodych[30].
Status zagrożenia i ochrona
W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (ang. Least Concern „najmniejszej troski”)[16]. Mangusta brunatna wydaje się, że jest dość przystosowana do zmienionych siedlisk i niezbyt wyspecjalizowana w swoich zwyczajach[16]. Mimo że nie ma terenowych danych szacunkowych dotyczących populacji mangusty brunatnej w jakiejkolwiek części jej zasięgu, aktualne dane wskazują, że jest ona stosunkowo tajemniczym gatunkiem, ale może być lokalnie pospolita, nawet w siedliskach zmodyfikowanych przez człowieka[16]. Zagrożenia dla mangusty brunatnej nie są dobrze poznane, ale pewien wpływ na jej populację może mieć utrata siedlisk, ich fragmentacja oraz degradacja[16]. Szerokie występowanie na gruntach rolnych sugeruje, że wykorzystanie agrochemikaliów może być zagrożeniem dla tej mangusty – prawdopodobnie nawet większym niż samo rolnictwo[16]. Istnieje pewien poziom przypadkowych odłowów i innych form polowań[16]. Dalsze badania terenowe i ekologiczne pozwoliłyby wyjaśnić wpływ różnych potencjalnych zagrożeń, na które narażona jest mangusta brunatna, jednak jako że obserwowano ją ostatnio przebywającą na plantacjach kawy i herbaty w krajobrazie silnie rozczłonkowanych lasów, względna stabilność siedlisk i brak polowań na tę mangustę sugerują, że ogólnie zagrożenia są niskie[16][30].
Uwagi
- ↑ a b c d e f Kombinacja nazw.
- ↑ a b Miejsce typowe: Kandy, Cejlon[3].
- ↑ Miejsce typowe: Dżafna, północny punkt Cejlonu[3].
- ↑ Miejsce typowe: Trikunamalaja, Cejlon[3].
- ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Herpestes ceylanicus Nevill, 1887.
- ↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Herpestes flavidens phillipsi O. Thomas, 1924.
Przypisy
- ↑ a b c d G.R. Waterhouse. On two New Species of Mammalia, from the Society’s Collection, belonging to the Genera Gerbillus and Herpestes. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 6, s. 55, 1838. (ang.).
- ↑ J.E. Gray. Descriptions of some new Genera and fifty unrecorded Species of Mammalia. „The Annals and Magazine of Natural History”. 10, s. 260, 1842. (ang.).
- ↑ a b c d e f Ellerman i Morrison-Scott 1966 ↓, s. 297.
- ↑ E.F. Kelaart. Description of new species and varieties of mammals found in Ceylon. „Journal of the Ceylon Branch of the Royal Asiatic Society”. 2, s. 209, 1850. (ang.).
- ↑ E. Blyth. Report on the Mammalia and more remarkable species of Birds inhabiting Ceylon. „The Journal of the Asiatic Society of Bengal”. 20, s. 162, 1851. (ang.).
- ↑ J.E. Gray. Notice of two Viverridæ from Ceylon, lately living in the Gardens. „Proceedings of the Zoological Society of London”. 19 (1), s. 131, 1851. (ang.).
- ↑ H. Nevill. Species of Herpestes, &c., in Ceylon. „The Taprobanian, A Dravidian Journal of Oriental Studies in and around Ceylon, in Natural History, archaeology, Philology, Hostory, &c”. 1, s. 62, 1887. (ang.).
- ↑ a b c Thomas 1924 ↓, s. 239.
- ↑ a b Thomas 1924 ↓, s. 240.
- ↑ a b Pocock 1937 ↓, s. 231.
- ↑ Pocock 1937 ↓, s. 232.
- ↑ a b Pocock 1937 ↓, s. 233.
- ↑ a b Pocock 1937 ↓, s. 234.
- ↑ a b Bechthold 1939 ↓, s. 142.
- ↑ a b c Bechthold 1939 ↓, s. 143.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o D. Mudappa & D.D.M.& D. Jathanna D. Mudappa & D.D.M.& D., Herpestes fuscus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015, wersja 2021-3 [dostęp 2022-04-25] (ang.).
- ↑ Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 145. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
- ↑ a b D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Species Herpestes fuscus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2022-04-25].
- ↑ a b c d C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 418. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
- ↑ Ellerman i Morrison-Scott 1966 ↓, s. 298.
- ↑ E. Wenzel & T. Haltenorth. System der Schleichkatzen (Viverridae). „Säugetierkundliche Mitteilungen”. 20 (1), s. 110–127, 1972. (niem.).
- ↑ K. Fredga: Chromosome studies in mongooses (Carnivora, Viverridae). s. 1–11. (ang.).
- ↑ G.B. Corbet, J.E. Hill: Mammals of the Indomalayan region. A systematic review. Oxford: Oxford University Press, 1992, s. 1–488. ISBN 978-0198546931. (ang.).
- ↑ M.-L. Patou, P.A. Mclenachan, C.G. Morley, A. Couloux, A.P. Jennings & G. Veron. Molecular phylogeny of the Herpestidae (Mammalia, Carnivora) with a special emphasis on the Asian Herpestes. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 53 (1), s. 69–80, 2009. DOI: 10.1016/j.ympev.2009.05.038. (ang.).
- ↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 703, 1904. (ang.).
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, fusca [dostęp 2022-04-27] .
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, phillipsi [dostęp 2022-04-27] .
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, rubidior [dostęp 2022-04-27] .
- ↑ The Key to Scientific Names ↓, siccata [dostęp 2022-04-27] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o J.S. Gilchrist, A.P. Jennings, G. Veron, & P. Cavallini (koordynator): Family Herpestidae (Mongooses). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 1: Carnivores. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 310. ISBN 978-84-96553-49-1. (ang.).
- ↑ G. Veron, M. Patou, D. Simberloff, P.A. McLenachan & C.G. Morley. The Indian Brown Mongoose, yet another invader in Fiji. „Biological Invasions”. 12 (7), s. 1947–1951, 2009. DOI: 10.1007/s10530-009-9616-z. (ang.).
- ↑ Pocock 1937 ↓, s. 230.
Bibliografia
- O. Thomas. On some Ceylon mammals. „The Annals and Magazine of Natural History”. Ninth series. 13 (74), s. 239–242, 1924. DOI: 10.1080/00222932408633037. (ang.).
- R.I. Pocock. The mongooses of British India, including Ceylon and Burma. „The journal of the Bombay Natural History Society”. 39 (2), s. 211–245, 1937. (ang.).
- B. Bechthold. Die asiatischen Formen der Gattung Herpestes, ihre Systematik, Ökologie, Verbreitung und ihre Zusammenhänge mit den afrikanischen Arten. „Zeitschrift für Säugetierkunde”. 14, s. 113–219, 1939. (niem.).
- J.R. Ellerman & T.C.S. Morrison-Scott: Checklist of Palaearctic and Indian mammals 1758 to 1946. Wyd. 2. London: Trustees of the British Museum (Natural History), 1966, s. 1–809. (ang.).
- The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).