Maria Kazecka
Data i miejsce urodzenia | 1880 | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce śmierci | 26 maja 1938 | ||
Miejsce spoczynku | |||
Zawód, zajęcie | pisarka | ||
Miejsce zamieszkania | Lwów | ||
Narodowość | polska | ||
Edukacja | |||
Rodzice | Maria, Tomasz | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | |||
| |||
|
Maria Antonina Kazecka-Morgenrot[1] (ur. 1880 w Załoźcach, zm. 26 maja 1938 we Lwowie) – polska działaczka niepodległościowa, kulturalna i społeczna, uczestniczka wojen, w tym obrony Lwowa w 1918, pisarka i poetka.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/70/Maria_Kazecka_%28-1910%29.jpg/240px-Maria_Kazecka_%28-1910%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Maria_Kazecka_%28-1937%29.jpg/240px-Maria_Kazecka_%28-1937%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B1%D1%96%D0%B2%D0%B5%D1%86%D1%8C_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%86%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D1%85..jpg/240px-%D0%93%D1%80%D0%BE%D0%B1%D1%96%D0%B2%D0%B5%D1%86%D1%8C_%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B5%D1%86%D1%8C%D0%BA%D0%B8%D1%85..jpg)
Życiorys
Urodziła się w 1880[a] w Załoźcach jako córka ppor. Tomasza Kazeckiego (powstaniec styczniowy, 1844-1939[2][3][4]) i Marii Marcelli Antoniny z domu Trojanowskiej[5] (1850-1931). Je dziadek był Sybirakiem[6]. Uczęszczała do Prywatnego Gimnazjum Zofii Strzałkowskiej we Lwowie[7]. Jako abiturientka tej szkoły w czerwcu 1900 zdała egzamin dojrzałości w c. k. seminarium nauczycielskim we Lwowie[8][9]. Przed odzyskaniem niepodległości przez Polskę była działaczką niepodległościową i kulturalną (w Kole Literacko-Artystycznym[10]). Była redaktorką „Żywego Dziennika”, organizującego program kulturalny, z którego dochód służył pomocy jednemu z chorych literatów[11][12]. Należała do Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Literatów i Artystów Polskich[13], w którego strukturach pełniła od 1907 roku funkcję członka wydziału i sekretarki[14][15][16] (wraz z nią działaczami byli m.in. przewodnicząca Wanda Siemaszkowa oraz Józef Białynia Chołodecki i Kornel Makuszyński), a w 1913 roku zainicjowała organizowanie wieczorów, koncertów, wystaw, przedstawień polskich artystów w Kijowie[17]. Przed 1914 prowadziła salon literacki we Lwowie[18].
Podczas I wojny światowej była komendantką pomocy dla jeńców Polaków i Legionistów[19]. Prowadziła akcje polityczne i humanitarne na rzecz legionistów internowanych w Máramaros Sziget i w Huszt[18]. U kresu wojny wzięła udział w obronie Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej[2]. Brała udział w walkach na odcinku II[19] pod nazwą Szkoła św. Magdaleny[2]. Pełniła funkcję sanitariuszki[20]. Była organizatorką oddziałów pomocniczych żeńskich Małopolskich Oddziałów Armii Ochotniczej[19]. Do końca wojny była komendantką oddziałów Pomocniczych żeńskich Armii Regularnej i Ochotniczej[21][19][6]. W trakcie walk odniosła wówczas ciężkie rany, które spowodowały trwałe inwalidztwo[2][6][18].
W okresie II Rzeczypospolitej prowadziła we Lwowie działalność literacką. Jej wiersze ceniono od początku XX wieku[22]. Wydała pięć tomików poezji[2]. Publikowała na łamach „Gazety Lwowskiej”[23][24][25][26][27][28] (nowele i wiersze) i „Kuriera Lwowskiego” (w którym jako felietonistka zamieściła szkic biograficzny o Janie Kasprowiczu[29]). Opisywała pobyt Josepha Conrada w Polsce w 1914 roku[30]. Ponadto jej twórczość ukazywała się w czasopiśmie „Świat Kobiecy”[31]. W swoim pisarstwie upamiętniała legendę Orląt Lwowskich (np. wiersze: „Warta w Ogrodzie Kościuszki”[32], „Ostatnie liście” – ten ostatni napisany 4 listopada 1918 i poświęcony walczącym w Ogrodzie Jezuickim)[33][34][35]. Publikowała pod wieloma pseudonimami[6] m.in. „Lady Capris”[2]. Swoje kryptonimy literacki ukrywała do tego stopnia, że sygnowane nimi publikacje nie były rozpoznawane przez bliskie jej osoby[6]. Jak przyznała w latach 30. „nie lubi osobistego kontaktu z ludźmi, a studia swe psychologiczne odbywa za pomocą niezwykle ciekawej korespondencji”[6]. Była określana za jedną z najlepszych „piszących psychologów”, w swoich utworach podejmowała tematykę osób „nieszczęśliwych, rozgoryczonych, smutnych do dna duszy”[6]. W drugiej połowie lat 30. współpracowała z pismem „Wschód”, gdzie drukowano jej artykuły i powieści[18]. Pisała do końca życia[18].
Udzielała się w działalności społecznej i charytatywnej[2]. Działała w ramach Centralnego Domu Żołnierza Polskiego im. Józefa Piłsudskiego we Lwowie, w 1921 roku została wybrana jedną z zastępczyń cywilnego zarządu pomocniczego[36]. W 1922 była członkiem wydziału Towarzystwa Polskiego Żałobnego Krzyża dla okręgu lwowskiego[37]. Była popularna w społeczności weteranów walk o niepodległość Polski[6].
Wraz z rodziną we Lwowie zamieszkiwała przy ulicy Józefa Ignacego Kraszewskiego[38][39] 19[40]. Była zamężna z dr. Zygmuntem Morgenrotem (1867-1914). Do końca życia ciężko chorowała[6][18]. Zmarła 26 maja 1938, a jej pogrzeb został zorganizowany na koszt miasta Lwowa na Cmentarzu Obrońców Lwowa[2][41]. Kondukt ulicami miasta prowadził ks. Gerard Szmyd, nad grobem przemawiali ks. Józef Panaś i kpt. Adam Świeżawski, a w ostatnim pożegniu – prócz jej ojca Tomasza – brał też udział inny weteran powstania styczniowego, Antoni Süss[18]. Została pochowana w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Łyczakowskim[18].
Publikacje
- Tomiki wierszy
- Kędy milczy słońce (1903)[42][43][44]
- Akwarelle (1904)[45][46][47]
- Poezje, Tom III (1905)[48]
- Poezje (1907)[49]
- Utwory poetyckie wierszem i prozą (1900-1910, współautor: Zenon Przesmycki)[50]
- Lwów w pieśni poetów lwowskich (1919, antologia - oprac. Kazimierz Bukowski, współautorka)[51]
- Kwiaty dalekie, Tom V[20] (1932)[52][53][54]
- Inne
- Leciutki romans Pani Tuty[31]
- Pod Szyfrą (powieść, wydana pod pseudonimem Lady Capris)[2]
- Z „Wierszy dla Ciebie” (w: Polski łan, 1918 – Maria Konopnicka)[55]
- List adresata nie dosięgnął (przeżycia Polaka w Legii Cudzoziemskiej) (opowiadanie, druk. w „Wschód” od nr 67/1937 do 72/1938)[6][56][57]
- Babunia. Obrazek z roku 1863 (opowiadanie, 1938)[58]
Odznaczenia
- Krzyż Walecznych (1922)[b][2][6][18]
- Medal Niepodległości (9 listopada 1933, za pracę w dziele odzyskania niepodległości)[59][2][6][18]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[6][18]
- Krzyż Obrony Lwowa[2] z mieczami[6][18]
- Odznaka pamiątkowa „Orlęta”[6][18]
- Odznaka II Odcinka Obrony Lwowa[6][18]
- Odznaka 240 pułku piechoty[6][18]
- Krzyż Armii Ochotniczej[6][18]
- inne odznaczenia[2]
Uwagi
- ↑ Rok urodzenia 1880 został podany w publikacji zbiorowej ksiąg kościelnych parafii rzymskokatolickiej w Załoźcach., co jest koreluje rokiem złożenia egzaminu dojrzałości przez Marię Kazecką w 1900. Inne źródła podały rok urodzenia Marii Kazeckiej w 1887: 1, 2, 3.
- ↑ Wymieniona jako „Maria Kozecka”. Rozporządzenia Ministra Spraw Wojskowych. „Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych”. Nr 24, s. 571, 1 sierpnia 1922.
Przypisy
- ↑ Józef Białynia Chołodecki: Zakładnicy miasta Lwowa w niewoli rosyjskiej 1915-1918 (z odbitką fotograficzną zakładników. Lwów: 1930, s. 104.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m Ś. p. Maria Kazecka. „Gazeta Lwowska”. Nr 120, s. 2, 29 maja 1928.
- ↑ W 75. rocznicę Powstania Styczniowego. Uroczystości we Lwowie. „Gazeta Lwowska”. Nr 18, s. 1, 25 stycznia 1938.
- ↑ Zgon powstańca Tomasza Kazeckiego. „Gazeta Lwowska”. Nr 6, s. 2, 10 stycznia 1939.
- ↑ Z ksiąg kościelnych parafii rzymskokatolickiej w Załoźcach. Ochrzczeni – indeks nazwisk część 3. 5 sierpnia 2013. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Nowa powieść Wschodu: pt. „List adresata nie dosiegnał”. Autorka: Maria Kazecka. „Wschód”. Nr 66, s. 3, 20 listopada 1937.
- ↑ Nazwiska pojawiające się w dziennikach Marii Inlender (1901-1907). czapska.com.pl. [dostęp 2015-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (18 grudnia 2014)].
- ↑ Kronika. „Kurjer Lwowski”. Nr 186, s. 2, 7 lipca 1900.
- ↑ Kronika. Egzamin dojrzałości. „Gazeta Lwowska”. Nr 158, s. 3, 13 lipca 1900.
- ↑ Przed premierą maryonetek. „Gazeta Lwowska”. Nr 284, s. 4, Nr 284 z 14 grudnia 1911.
- ↑ Kronika. Żywy dziennik. „Gazeta Lwowska”. Nr 99, s. 3, 2 maja 1911.
- ↑ Kronika. Żywy dziennik. „Gazeta Lwowska”. Nr 103, s. 3, 6 maja 1911.
- ↑ Kronika. „Gazeta Lwowska”. Nr 91, s. 3, 23 kwietnia 1909.
- ↑ Kronika. Towarzystwo Wzajemnej Pomocy Literatów i Artystów Polskich. „Gazeta Lwowska”. Nr 292, s. 3, 19 grudnia 1907.
- ↑ „Kurjer Lwowski”. Nr 593, s. 3, 20 grudnia 1907.
- ↑ Kronika. „Kurjer Lwowski”. Nr 180, s. 3, 21 kwietnia 1911.
- ↑ Kronika.. „Gazeta Lwowska”. Nr 168, s. 3, 24 lipca 1913.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p † Maria Kazecka. „Wschód”. Nr 85, s. 10, 30 maja 1938.
- ↑ a b c d Rola kobiet w Armii Ochotniczej 1920 r.. „Wschód”. Nr 60, s. 7, 20 września 1937.
- ↑ a b Marcin Hałaś: Władysław Targalski – lwowskie orlę i śląski powstaniec. [dostęp 2015-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-02-20)].
- ↑ Irena Łozińska. Z wizytą u kobiet. Kobiety Lwowa. „Świat”. Nr 21, s. 16, 27 maja 1933.
- ↑ Marya Kazecka. „Nowości Illustrowane”. Nr 18, s. 16, 30 kwietnia 1910.
- ↑ Babunia (Z książki o wojnie). „Gazeta Lwowska”. Nr 160, s. 1, 13 lipca 1919.
- ↑ Listy do Kesser. „Gazeta Lwowska”. Nr 51, s. 1, 3 marca 1920.
- ↑ Listy do Kesser. „Gazeta Lwowska”. Nr 53, s. 1, 5 marca 1920.
- ↑ Listy do Kesser. „Gazeta Lwowska”. Nr 55, s. 1, 7 marca 1920.
- ↑ Listy do Kesser. „Gazeta Lwowska”. Nr 57, s. 1, 10 marca 1920.
- ↑ Poprzez róże.... „Gazeta Lwowska”. Nr 88, s. 5, 17 kwietnia 1925.
- ↑ V. Artykuły i wzmianki w czasopismach. Rok 1926. W: "Rocznik Kasprowiczowski". Poznań: Zarząd Miejski w Poznaniu, 1936, s. 208.
- ↑ Bibliografia. Joseph Conrad w Polsce. Materiały bibliograficzne. „Ruch Literacki”. Nr 9, s. 283, Listopad 1932.
- ↑ a b Nowe wydawnictwa. „Świat Kobiecy”. „Prawda”. Nr 4, s. 7, 22 stycznia 1928.
- ↑ Stanisław Nicieja. Nikt nie obronił obrońcy Lwowa. „Indeks”. Nr 9–10 (103–104), s. 27, Listopad – grudzień 2009. Uniwersytet Opolski. ISSN 1427-7506.
- ↑ Stanisław Nicieja. Czyn i legenda Orląt Lwowskich. „Lwowskie Spotkania”. Nr 5-6, s. 23, 2005.
- ↑ Stanisław Nicieja: 80. rocznica. Legenda Orląt Lwowskich. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ „Orlątko”......znalezione w sieci...czyn i legenda Orląt Lwowskich. niepoprawni.pl, 23 listopada 2013. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ Centralny dom żołnierza polskiego im. Józefa Piłsudskiego. „Gazeta Lwowska”. Nr 64, s. 3, 19 marca 1921.
- ↑ Marian Weber: Opieka nad grobami bohaterów na terenie województwa lwowskiego. Lwów: Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów, 1930, s. 30.
- ↑ Stanisław Nicieja: Legenda Lwowskich Orląt. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ Muzeum Lwowa i Kresów. muzeumlwowa.pl, 27 listopada 2014. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ Spis członków i delegatów Galicyjskiego Towarzystwa Łowieckiego. Lwów: 1914, s. 34.
- ↑ Stanisław Nicieja: Cmentarz Łyczakowski we Lwowie.
- ↑ Notatki literacko-naukowe. Nowe wydawnictwa. „Gazeta Lwowska”. Nr 116, s. 3, 21 maja 1903.
- ↑ Kędy milczy słońce. google.pl. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ Kędy milczy słońce. worldcat.org. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ Akwarelle. opac.ciniba.edu.pl. [dostęp 2015-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (20 lutego 2015)].
- ↑ Akwarelle. google.pl. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ Akwarele. worldcat.org. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ Sztuka i literatura. Piśmiennictwo – Marya Kazecka „Poezye” (recenzja). „Słowo Polskie”. Nr 27, s. 7, 17 stycznia 1906.
- ↑ Lwowscy nakładcy poezji młodopolskiej (1889–1918). s. 3.
- ↑ Utwory poetyckie wierszem i prozą. worldcat.org. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ Marian Tyrowicz: Wspomnienia o życiu kulturalnym i obyczajowym Lwowa 1918–1939. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 30. ISBN 83-04-03248-1.
- ↑ Kwiaty dalekie. opac.ciniba.edu.pl. [dostęp 2015-02-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (20 lutego 2015)].
- ↑ Kwiaty dalekie. google.pl. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ Kwiaty dalekie. worldcat.org. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ Polski łan: 1918. worldcat.org. [dostęp 2015-02-20].
- ↑ Maria Kazecka. List adresata nie dosięgnął (przeżycia Polaka w Legii Cudzoziemskiej). „Wschód”. Nr 67, s. 4, 30 listopada 1937.
- ↑ Maria Kazecka. 6) List adresata nie dosięgnął (Przeżycia Polaka w Legii Cudzoziemskiej). „Wschód”. Nr 72, s. 6, 20 stycznia 1938.
- ↑ Maria Kazecka. Babunia. Obrazek z roku 1863. „Wschód”. Nr 73, s. 9, 30 stycznia 1938.
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 258, poz. 276.
Linki zewnętrzne
- Dzieła Marii Kazeckiej w bibliotece Polona