Masud Pezeszkijan
![]() Masud Pezeszkijan (2024) | |||
Data i miejsce urodzenia | 29 września 1954 | ||
---|---|---|---|
9. Prezydent Islamskiej Republiki Iranu | |||
Okres | od 30 lipca 2024 | ||
Przynależność polityczna | bezpartyjny | ||
Poprzednik | Mohammad Mochber (p.o.) | ||
![]() | |||
|
Masud Pezeszkijan (ur. 29 września 1954 w Mahabadzie) – irański lekarz i polityk, przedstawiciel mniejszości azerskiej, w latach 2001–2005 minister zdrowia, trzykrotny kandydat w wyborach prezydenckich (w latach 2013, 2021 i 2024), od 2024 prezydent Iranu.
Życiorys
Urodził się 29 września 1954 r. w Mahabadzie w zdominowanym przez Kurdów i Azerów Zachodnim Azerbejdżanie. Pomimo że należał do dwuprocentowej mniejszości azerskiej we w większości kurdyjskim mieście, często podkreślał azerską tożsamość. W wieku 19 lat został powołany do wojska i służył w Zabolu. Po zwolnieniu do cywila, powrócił do rodzinnej prowincji, gdzie ukończył studia lekarskie. W okresie wojny iracko-irańskiej często jeździł na front, gdzie organizował drużyny sanitarne, pracował jako lekarz frontowy, ale też brał udział w walkach. Po wojnie kontynuował edukację, uzyskując specjalizację w chirurgii ogólnej na uniwersytecie medycznym w Tebrizie. Później specjalizował się w szczególności w kardiochirurgii. W 1994 r. został wybrany rektorem swojej macierzystej uczelni i zajmował to stanowisko przez 5 lat. W tym samym 1994 r. stracił żonę i jedno z dzieci w wypadku samochodowym. Od tamtej pory samodzielnie wychowywał pozostałą dwójkę synów oraz córkę i nigdy ponownie się nie ożenił[1].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Masoud_pezeshkian.webp/200px-Masoud_pezeshkian.webp.png)
Karierę polityczną rozpoczął za prezydentury Mohammada Chatamiego, który mianował go wiceministrem zdrowia[1] w 1999 r. i sprawował swoje obowiązki przez pół roku. Następnie został w 2001 r. mianowany ministrem zdrowia i pełnił tę funkcję przez 4 lata podczas drugiej kadencji Chatamiego. Jego nominacja wywołała rezygnację części konserwatywnych ministrów, m.in. Gholamrezy Ansariego. Później przetrwał jeszcze głosowanie o wotum nieufności, które było związane z brakami leków, taryfami na leki i podróżami zagranicznymi[2].
Od tego czasu został wybrany do irańskiego parlamentu pięciokrotnie[1] (w kadencjach od VIII do XII)[2], reprezentując okręg Tebriz, a w latach 2016–2020 sprawował funkcję wiceprzewodniczącego parlamentu[1] X kadencji z ramienia frakcji Roztropność i Nadzieja związanej z prezydentem Hasanem Rouhanim[2]. Po protestach w 2009 r. przeciw wynikowi wyborów, w przemowie, skrytykował siły bezpieczeństwa za brutalne postępowanie[1]. W 2013 r. był zgłoszony jako kandydat w wyborach prezydenckich, ale jego kandydaturę wycofano na rzecz Alego Akbara Haszemiego Rafsandżaniego[2].
Za rządów pragmatycznego prezydenta Rouhaniego mocno popierał porozumienie nuklearne z 2015 r. i często przemawiał w jego sprawie w parlamencie. Znany z poglądów reformistycznych, krytykował działania rządu względem dysydentów. Ponownie ubiegał się o prezydenturę w 2021 r., ale jego kandydaturę odrzuciła Rada Strażników. Krytykował wówczas tę decyzję i domagał się podania jej uzasadnienia[2]. Podczas protestów w 2022 miał możliwość wypowiedzieć się w mediach i zakwestionował wówczas oficjalną wersję śmierci Mahsy Amini, która spowodowała wybuch protestów. Powołując się na swoje wykształcenie medyczne, wezwał do powołania niezależnej komisji do wyjaśnienia przyczyn tego zgonu[1].
12 czerwca 2024 r. zgłosił się do wyborów prezydenckich, a 20 czerwca zaakceptowała go Rada Strażników[2]. Po zakwalifikowaniu do wyborów, Pezeszkijan zyskał poparcie m.in. Mohammada Chatamiego[1]. W pierwszej turze wyborów prezydenckich 28 czerwca 2024 zyskał największe poparcie wśród startujących – zagłosowało na niego 10,41 miliona wyborców (44,36%). W drugiej turze wyborów 5 lipca 2024 zmierzył się z Sa’idem Dżalilim, który w pierwszej turze zdobył 9,47 miliona głosów (40,35%)[3]. Drugą turę wyborów wygrał zdobywając 53,3% głosów (jego oponent – 44,3%)[4].
28 lipca 2024 Najwyższy Przywódca ajatollah Ali Chamenei oficjalnie zatwierdził jego wybór[5][6]. 30 lipca Masud Pezeszkijan został zaprzysiężony przed Madżlisem[7].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g HollyH. Dagres HollyH., Masoud Pezeshkian is a possible game changer in the upcoming Iranian presidential election [online], Atlantic Council, 19 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-25] (ang.).
- ↑ a b c d e f MehdiM. Oghbai MehdiM., Who is Masoud Pezeshkian: Minister, MP, and Eternal Conformist Serving Iran’s Regime [online], NCRI, 16 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-25] (ang.).
- ↑ MaziarM. Motamedi MaziarM., Iran heads to presidential run-off on July 5 amid record low turnout [online], aljazeera.com, 29 czerwca 2024 [dostęp 2024-07-02] .
- ↑ KasraK. Naji KasraK., Reformist Massoud Pezeshkian elected Iran's president [online], bbc.com, 6 lipca 2024 [dostęp 2024-07-06] .
- ↑ NoN. Author NoN., Iran's Khamenei formally grants Pezeshkian presidential powers [online], The Japan Times, 28 lipca 2024 [dostęp 2024-07-30] (ang.).
- ↑ RFE/RL's RadioR./R.'R. Farda RFE/RL's RadioR./R.'R., Iran's Khamenei Endorses Pezeshkian As New President, Lays Out Foreign Policy Priorities, „RadioFreeEurope/RadioLiberty” [dostęp 2024-07-30] (ang.).
- ↑ Masoud Pezeshkian takes the oath of office [online], nournews [dostęp 2024-07-30] (ang.).
- p
- d
- e
|
- p
- d
- e
Szefowie państw |
| ||||
---|---|---|---|---|---|
Szefowie państw nieuznawanych | |||||
Szefowie rządów |
| ||||
Szefowie rządów państw nieuznawanych |
- ResearcherID: M-2727-2017
- Scopus: 26644337500
- Google Scholar: Pn1QYCcAAAAJ