Morwa biała
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | |||
Rodzina | morwowate | ||
Rodzaj | morwa | ||
Gatunek | morwa biała | ||
Nazwa systematyczna | |||
Morus alba L. Sp. Pl. 986, 1753 | |||
|
Morwa biała (Morus alba L.) – gatunek niewielkich drzew liściastych z rodziny morwowatych.
Rozmieszczenie geograficzne
Pochodzi z Chin[3]. Od wieków była tam uprawiana. Później zaczęto ją uprawiać również w innych rejonach świata. Rozprzestrzeniła się z upraw i obecnie rośnie dziko w Afryce, Ameryce Północnej i Południowej oraz na wyspach Pacyfiku[3]. W Europie zaczęto ją uprawiać od XI wieku. W Polsce występuje często, jako jedyny gatunek morwy. Ze względu na to, że dojrzałe owoce mogą mieć zarówno białą, jak i fioletowo-czarną barwę, drzewa z tymi drugimi bywają mylnie brane za morwę czarną (Morus nigra) lub czerwoną (Morus rubra).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/29/Morus_alba_fruits.jpg/180px-Morus_alba_fruits.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/Morus_alba_bark.jpg/180px-Morus_alba_bark.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Morus_alba_wood_ray_section_1_beentree.jpg/180px-Morus_alba_wood_ray_section_1_beentree.jpg)
Morfologia
- Pokrój
- Drzewo do 15 m wysokości. Roślina posiada przewody mleczne wytwarzające sok mleczny[4].
- Pień
- Kora brunatnoczerwonawa lub zielonkawoszara, z płaskimi zagłębieniami o łukowatym przebiegu, sękata[5].
- Kwiaty
- Rozdzielnopłciowe, ale występujące na tym samym drzewie (roślina jednopienna)[4]. Są czterodzielne, kwiaty męskie podłużnie walcowate z 4 pręcikami, w jasnożółtych kotkach, kwiaty żeńskie główkowate wzniesione, z 1 słupkiem.
- Liście
- Jajowate, bardzo zmienne, niepodzielone lub różnie wcinane, do 18 cm długości. Miękkie, płaskie i cienkie. Od góry lekko błyszczące, od dołu prawie nagie lub z włoskami na większych nerwach. Ogonek z rynienkowatym rowkiem.
- Owoce
- Drobne niełupki obrośnięte są soczystymi osnówkami powstałymi z okwiatu. Zebrane w walcowate owocostany o długości ok. 2 cm. Barwa owoców różna – biała, różowa, fioletowoczarna. Smak słodki i nieco mdły.
Zastosowanie
- Od dawna uprawiana była w Chinach w związku z hodowlą jedwabnika morwowego. Jej liście stanowią pożywienie dla gąsienic tych owadów.
- Morwy białe są często sadzone jako rośliny ozdobne, m.in. przy drogach, w parkach. Nadają się również na wysokie żywopłoty.
- Liście morwy białej wykazują właściwości lecznicze. Działają stabilizująco na poziom cukru we krwi, ograniczając jego przyswajanie przez organizm, dlatego mogą być polecane pomocniczo w cukrzycy typu 2 oraz przy odchudzaniu.
- Liście morwy białej zawierają także substancje o działaniu przeciwutleniającym - m.in. kwas askorbinowy oraz flawonoidy[6].
- Owoce są jadalne. W medycynie chińskiej są stosowane m.in. w leczeniu cukrzycy typu 2, bezsenności i przedwczesnego siwienia. Ich przeciwcukrzycowe działanie potwierdzają wstępne badania laboratoryjne na zwierzętach[7].
- Drewno wykorzystywane jest do produkcji mebli i do wyrobów tokarskich[4].
- Pędy i liście zawierają hormon wzrostu - w Chinach napar podawano dzieciom wątłym i wolno rosnącym[8].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-19] (ang.).
- ↑ a b Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-26].
- ↑ a b c Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
- ↑ Bruno T. Kremer: Drzewa. Warszawa: Świat Książki, 1996, s. 130-131. ISBN 83-7129-141-8.
- ↑ Morwa biała jako suplement. Jakie jest jej zastosowanie? - w Women's Health [online], Women's Health Polska [dostęp 2019-07-08] .
- ↑ YukunY. Jiao YukunY. i inni, Antidiabetic effects of Morus alba fruit polysaccharides on high-fat diet- and streptozotocin-induced type 2 diabetes in rats, „Journal of Ethnopharmacology”, 199, 2017, s. 119–127, DOI: 10.1016/j.jep.2017.02.003, ISSN 1872-7573, PMID: 28163112 [dostęp 2021-07-19] .
- ↑ Marcin Molski: Nowoczesna Kosmetologia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2014, s. 19. ISBN 978-83-01-17976-2.
Bibliografia
- Włodzimierz Seneta, Jakub Dolatowski: Dendrologia. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12099-1.
- Britannica: plant/white-mulberry
Identyfikatory zewnętrzne:
- BioLib: 3494
- EoL: 594885
- EUNIS: 175308
- Flora of China: 200006379
- Flora of North America: 200006379
- GBIF: 5361889
- identyfikator iNaturalist: 56090
- IPNI: 30051955-2
- ITIS: 19066
- NCBI: 3498
- Plant Finder: 282726
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2501381
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:30051955-2
- Tela Botanica: 42960
- identyfikator Tropicos: 21300010
- USDA PLANTS: MOAL
- CoL: 7NHQ9, 44FPX