Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej
![]() Budynek muzeum | |||
Państwo |
| ||
---|---|---|---|
Miejscowość | Markowa | ||
Adres | 37-120 Markowa 1487 | ||
Data założenia | 17.03.2016 | ||
Zakres zbiorów | Upamiętnia Polaków ratujących Żydów skazanych na zagładę | ||
Dyrektor | Waldemar Rataj | ||
Położenie na mapie gminy Markowa ![]() | |||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||
Położenie na mapie województwa podkarpackiego ![]() | |||
Położenie na mapie powiatu łańcuckiego ![]() | |||
![]() | |||
| |||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ed/Mezuza_przy_wej%C5%9Bciu_do_Muzeum_Polak%C3%B3w_Ratuj%C4%85cych_%C5%BByd%C3%B3w_podczas_II_wojny_%C5%9Bwiatowej_im._Rodziny_Ulm%C3%B3w_w_Markowej.jpg/220px-Mezuza_przy_wej%C5%9Bciu_do_Muzeum_Polak%C3%B3w_Ratuj%C4%85cych_%C5%BByd%C3%B3w_podczas_II_wojny_%C5%9Bwiatowej_im._Rodziny_Ulm%C3%B3w_w_Markowej.jpg)
Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej – muzeum w Markowej. Otwarte 17 marca 2016 roku[2].
W dniu 30 czerwca 2017 r., na podstawie umowy z dnia 23 czerwca 2017 r. zawartej między Województwem Podkarpackim a Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego nastąpiło wydzielenie Muzeum jako samodzielnej jednostki, współprowadzonej przez obie strony umowy. Muzeum posiada osobowość prawną i wpisane jest do rejestru instytucji kultury (nr RIK 103/2017).
Opis
Decyzja o budowie muzeum została podjęta przez Sejmik Województwa Podkarpackiego w czerwcu 2008 roku. Na powierzchni 500 m² zaplanowano odtworzenie domu rodziny Ulmów, i stworzenie sali wystawowej, wykładowej i pracowni naukowej[3]. W 2010 szacowany koszt budowy oceniono na ok. 6,5 mln zł[4]. Budowane od roku 2013 przez Muzeum – Zamek w Łańcucie[5]. Otwarte 17 marca 2016 roku[2].
Muzeum upamiętnia Polaków ratujących z narażeniem życia Żydów skazanych na zagładę. Zostało nazwane imieniem rodziny Ulmów (Józef Ulma, jego żona Wiktoria i ich szóstka dzieci zostali zamordowani przez niemieckich żandarmów 24 marca 1944, wraz z ośmioma Żydami, których ukrywali)[6][3][4][7]. Innym Polakom w Markowej udało się uratować 21 Żydów[8].
Od otwarcia do września 2018 r. placówkę odwiedziło ponad 100 000 zwiedzających[9].
Budynek i otoczenie
Założeniem twórców było ukrycie w pół-przeszklonej formie fasady tajemnicy, którą odbiorca odkryje dopiero podczas zwiedzania. Struktura budynku wcina się w plac. Front muzeum to uniwersalny symbol domu, przypominający zwiedzającym dzieje przedwojennej Markowej. Odnosi się zarówno do czasów Shoah jak i wskazuje na niezmienną postać i trwanie, mimo przeciwności losu i historii. Sama ekspozycja zajmuje jedynie około 120 m2[10].
Na ścianie przed muzeum umieszczone są tabliczki z nazwiskami Polaków, którzy ratowali Żydów, na placu znajdują się podświetlone tabliczki z imionami i nazwiskami tych, którzy ratując Żydów, stracili życie. Z racji szczupłości miejsca wymieniono tylko działających na terenie dzisiejszego województwa podkarpackiego[11].
Obok muzeum powstał Sad Pamięci będący nawiązaniem do ogólnopolskiego charakteru muzeum - umieszczono w nim podświetlane tablice z nazwami polskich miejscowości, w których ludność żydowska była ratowana przez polskich Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. W chwili obecnej, według kompilacji sporządzonej przez Muzeum, takich miejscowości jest ok. 1500. W Sadzie znalazł się lokalny akcent - w jego centrum stanął przeniesiony spod markowskiego skansenu pomnik Rodziny Ulmów z 2004 r.[12] Uroczyste otwarcie Sadu zaplanowano na 19 października 2018 r.[13] Ceremonia ta była finałowym elementem III Zjazdu Polaków Ratujących Żydów, wzięli w niej udział polscy Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata i ich potomkowie[14][15].
Działalność
Placówka od swojego powstania angażuje się w cykliczne, ogólnopolskie (np. Noc Muzeów) i regionalne (np. obchody Międzynarodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu) wydarzenia kulturalne[16][17]. Z jej inicjatywy w Rzeszowie powstał mural Ireny Sendlerowej[18], a także odbył się happening jej poświęcony[19]. W przestrzeni tego miasta markowskie muzeum promuje również wiedzę o żydowskich mieszkańcach Podkarpacia: wystawa plenerowa poświęcona wybitnym przedstawicielom tej społeczności prezentowana była na rzeszowskim rynku[20].
Przestrzeń muzeum stała się miejscem spotkań ze znanymi postaciami zaangażowanymi w dialog polsko-żydowski i propagowanie pamięci o Polakach ratujących Żydów[21][22]. Uzupełniają one misję edukacyjną realizowaną poprzez ofertę warsztatową[23] i projekty specjalne (np. współpracę ze Służbą Więzienną i Policją)[24][25].
Przypisy
- ↑ Sejm podjął uchwałę towarzyszącą otwarciu Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej.
- ↑ a b Podkarpacie 2016, Inwestycje. 2016. [dostęp 2016-01-03].
- ↑ a b Warszawska firma zaprojektuje muzeum w Markowej. [w:] Gazeta.pl Rzeszów [on-line]. 2010-11-18. [dostęp 2014-10-07].
- ↑ a b Rozstrzygnięto konkurs na Muzeum Polaków Ratujących Żydów –. [w:] fakty.interia.pl [on-line]. PAP, 2010-11-18. [dostęp 2014-10-07].
- ↑ Już wkrótce ruszą prace przy budowie Muzeum Polaków ratujących Żydów na Podkarpaciu im. Rodziny Ulmów w Markowej. Muzeum – Zamek w Łańcucie, 2013. [dostęp 2014-10-07].
- ↑ Trwa budowa Muzeum im Rodziny Ulmów w Markowej. Polskie Radio Rzeszów, 2014-05-05. [dostęp 2014-10-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-11)].
- ↑ Muzeum Sprawiedliwych – projekt wybrany. Telewizja Polska SA, 2010-11-17. [dostęp 2014-10-07].
- ↑ Czyje te bezdroża? Polemika z tekstem 'Markowa. Żydowska śmierć, polska wina, wspólny strach', „wyborcza.pl” [dostęp 2017-10-05] (pol.).
- ↑ GADA.pl, 100 000 turysta, „www.lancut.gada.pl” [dostęp 2018-10-25] .
- ↑ Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej | Nizio Design International [online], nizio.com.pl [dostęp 2017-10-09] [zarchiwizowane z adresu 2017-10-10] .
- ↑ Muzeum Rodziny Ulmów w Markowej, „Onet Podróże”, 13 maja 2016 [dostęp 2017-10-09] (pol.).
- ↑ TiO interactive :: e-business solutions - www.tiointeractive.pl, Przy Muzeum Ulmów w Markowej powstaje Sad Pamięci [online], Biznes i Styl - Podkarpacki portal opinii [dostęp 2017-10-09] (pol.).
- ↑ Telewizja PolskaT.P. S.A Telewizja PolskaT.P., Ostatni dzień Zjazdu Polaków Ratujących Żydów. Otwarcie Sadu Pamięci [online], rzeszow.tvp.pl [dostęp 2018-10-25] (pol.).
- ↑ W Markowej odsłonięto Sad Pamięci. Nawiązuje do Ogrodu Sprawiedliwych w Jerozolimie, „PolskieRadio.pl” [dostęp 2018-10-25] .
- ↑ MarcinM. Kalita MarcinM., W Markowej uroczyście otworzono Sad Pamięci [online] [dostęp 2018-10-25] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-26] (pol.).
- ↑ To była wyjątkowa noc dla miłośników muzeów [online], rzeszow.tvp.pl [dostęp 2018-04-02] .
- ↑ Muzeum im. Ulmów: objazd studyjny śladami markowskich Żydów, „Onet Rzeszów”, 23 stycznia 2018 [dostęp 2018-04-02] (pol.).
- ↑ Wyborcza.pl [online], rzeszow.wyborcza.pl [dostęp 2018-10-25] .
- ↑ AnnaA. Kutrzeba AnnaA., Rocznica śmierci I. Sendlerowej. Happening na rzeszowskim Rynku [online] [dostęp 2018-10-25] [zarchiwizowane z adresu 2018-10-26] (pol.).
- ↑ W Rynku otwarto wystawę i instalację artystyczną poświęconą twórczości Freda Zinnemanna [ZDJĘCIA] - zdjęcie nr 1, „rzeszow.wyborcza.pl” [dostęp 2018-10-25] (pol.).
- ↑ GADA.pl, Zygmunt Rolat w Markowej, „www.lancut.gada.pl” [dostęp 2018-04-02] .
- ↑ Szewach Weiss: Muzeum Polaków Ratujących Żydów w Markowej to świątynia pamięci! [online] [dostęp 2018-04-02] .
- ↑ Oferta Warsztatowa – Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej [online], muzeumulmow.pl [dostęp 2018-04-02] (pol.).
- ↑ Wspólny projekt Służby Więziennej i Muzeum w Markowej [online], rzeszow.tvp.pl [dostęp 2018-04-02] .
- ↑ JSKJ. Internet JSKJ., Warsztaty dla policjantów w Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej, „Informacyjny Serwis Policyjny” [dostęp 2018-04-02] (pol.).
Linki zewnętrzne
![]() | Zobacz kolekcję cytatów o Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów w Markowej w Wikicytatach |
- Muzeum Polaków ratujących Żydów im. Ulmów w Markowej – galeria zdjęć