NASA X-38
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/ISS_Crew_Return_Vehicle.jpg/250px-ISS_Crew_Return_Vehicle.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5a/X-38-jettisoned.jpg/250px-X-38-jettisoned.jpg)
X-38 "Statek Powrotny Załogi" (ang. Crew Return Vehicle, CRV) – autonomiczny pojazd ratunkowy, który miał służyć przebywającym na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej astronautom jako rodzaj szalupy ratunkowej, wykorzystywanej w razie wystąpienia poważnej awarii na stacji i powstania zagrożenia życia dla jej załogantów (np. ciężka choroba bądź poważne obrażenia astronautów wskutek wypadku na stacji – wymagające natychmiastowego leczenia szpitalnego). NASA przerwała realizację tego projektu w kwietniu 2002[1].
X-38 CRV był przeznaczony dla maksimum siedmioosobowej załogi. Pojazd ma długość 8,7 m i szerokość 4,4 m. W konfiguracji orbitalnej pojazd wyposażony jest w moduł napędowy z systemem silników korekcji lotu, który jest odrzucany po wykonaniu niezbędnych manewrów i niemal bezpośrednio przed wejściem w górne warstwy atmosfery. Podczas lotu atmosferycznego wykorzystuje największy na świecie spadochron/paralotnię (o powierzchni 2500 m²). Spadochron ten stabilizuje lot oraz wyhamowuje prędkość X-38 z ok. 1000 km/h do ok. 250 km/h.
Procedura potencjalnej ewakuacji z wykorzystaniem CRV planowana była następująco: szalupa odłącza się z siedmioosobową załogą od stacji, wchodzi na niższą, właściwą orbitę a po kilkukrotnym okrążeniu Ziemi ustawia się na właściwej trajektorii do lądowania. Po opuszczeniu ISS, zasilanie CRV zaplanowane jest działać przez okres ok. 9 godzin. Powrót na Ziemię zapewnia inercyjny system kontroli lotu, współdziałający z systemem nawigacji GPS. W atmosferę pojazd wchodzi lotem ślizgowym z prędkością ok. 1000 km/h, w niższych warstwach atmosfery otwiera się olbrzymia paralotnia. Ostatecznie CRV osiąga Ziemię z prędkością ok. 70 km/h, lądując na płozach przystosowanych do ślizgu.
Pojazd ratunkowy miał być dołączony w ramach misji montażowej 18A do jednego z czterech horyzontalnych węzłów modułu Node 3, w końcowym etapie budowy stacji. X-38 miał być przytwierdzony do stacji na czas nie dłuższy niż 3 lata. W przypadku, gdy na ISS nie doszłoby do awarii uzasadniających jego użycie, CRV po trzech latach powracać miał na Ziemię w celu wykonania koniecznych przeglądów technicznych, po zakończeniu których miał być ponownie wyniesiony na orbitę nie tylko za pomocą wahadłowca, ale także za pomocą rakiety Ariane 5.
Przypisy
- ↑ X-38. [w:] World Space Guide [on-line]. Federation of American Scientists, 2002-08-05. [dostęp 2014-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-06)]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- X-38 Fact Sheets NASA (ang.)
- p
- d
- e
Konstrukcje pilotowane | |
---|---|
Konstrukcje bezpilotowe | |
Pociski rakietowe | |
Program kosmiczny NASA | |
Projekty utajnione |
|
- Bariera dźwięku
- Wejście w atmosferę
- Kadłub nośny
- Przepływ laminarny
- Zmiennopłat
- Wektorowanie ciągu
- Samolot bezogonowy
- Scramjet
- Blended Wing Body
- p
- d
- e
Moduły |
|
---|---|
Podsystemy |
|
Pojazdy zaopatrzeniowe |