Noga Alon
![]() Noga Alon | |
Państwo działania |
|
---|---|
Data i miejsce urodzenia | 1956 |
Profesor | |
Specjalność: kombinatoryka, teoria grafów i informatyka teoretyczna | |
Alma Mater | Technion (licencjat) |
Uczelnia | Uniwersytet Telawiwski |
Okres zatrudn. | 1985-2018 |
Uczelnia | Uniwersytet Princeton |
Okres zatrudn. | od 2018 |
Nagrody | |
Nagroda Wolfa (2024) |
Noga Alon (hebr.נוגה אלון; ur. w 1956 w Hajfie) – izraelski matematyk, laureat Nagród Shawa (2022) i Wolfa (2024) w dziedzinie matematyki. Specjalizuje się w kombinatoryce i teorii grafów oraz ich zastosowaniach w informatyce teoretycznej.
Życiorys
Urodził się w Hajfie w 1956 roku, gdzie następnie uczył się w Hebrajskiej Szkole Realnej(inne języki). W szkole uprawiał bez większych sukcesów sport, zainteresował się też wówczas matematyką. W starszych klasach uczył go jej Jakow Kaplan, którego zajęcia pomogły Alonowi zwyciężyć w dwóch izraelskich konkursach matematycznych dla uczniów szkół średnich. W ostatniej klasie szkoły średniej miał okazję uczestniczyć w spotykaniach z Paulem Erdösem i jedno z pytań Erdösa dotyczące teorii grafów stało się później inspiracją pierwszego artykułu i pracy magisterskiej Alona[1].
W 1974 rozpoczął obowiązkową służbę wojskową, ale już rok później pozwolono mu na studia licencjackie z matematyki w Technion, które ukończył w 1979. Następnie wrócił do armii i ukończył studia magisterskie na Uniwersytecie Telawiwskim[1]. Doktorat uzyskał w 1983 pod kierunkiem Michy Perlesa(inne języki) (który był także promotorem jego pracy magisterskiej[2]) na Uniwersytecie Hebrajskim w Jerozolimie[3]. Ze względu na służbę wojskową na obu tych uczelniach mógł pojawiać się jedynie raz w tygodniu[2].
Kolejne dwa lata Alon spędził w MIT, gdzie nawiązał współpracę z Danielem Kleitmanem(inne języki). Tam też zainteresował się zastosowaniami kombinatoryki w informatyce teoretycznej[1]. W 1985 wrócił do Izraela i związał się zawodowo z Uniwersytetem Telawiwskim[4][1][5]. W latach 1989–1990 był na urlopie naukowym w IBM Almaden, a w 1993 (na zaproszenie Enrico Bombierego) rozpoczął długoletnią współpracę z Institute for Advanced Study, w ramach której przyjeżdżał wielokrotnie jako profesor wizytujący aż do 2016[1]. W 2018 przeniósł się na Uniwersytet Princeton, gdzie podjął pracę na stanowisku profesora (pozostając związanym jako profesor emerytowany z Uniwersytetem Telawiwskim)[4][1].
Wypromował ponad dwudziestu doktorów, prawie wszystkich na Uniwersytecie Telawiwskim. Niektórzy z nich – np. Beni Sudakow(inne języki), Micha’el Kriwelewicz(inne języki), Uri Cwik(inne języki), Tali Kaufman(inne języki), Gregory Gutin(inne języki) czy Josi Azar(inne języki) – zostali uznanymi na świecie matematykami i informatykami[3].
Publikacje i osiągnięcia
Autor ponad 600 artykułów i (wspólnie z Joelem Spencerem(inne języki)) książki The probabilistic method, która doczekała się czterech wydań a autorzy Nagrody Steele'a za wykład matematyczny[6][7]. Swoje prace publikował m.in. w „Journal of Graph Theory”, „Combinatorics, Probability and Computing”, „SIAM Journal on Discrete Mathematics”, „Combinatorica”, „Discrete Mathematics”, „Journal of Combinatorial Theory. Series A”, „Journal of Combinatorial Theory. Series B” oraz najbardziej prestiżowych czasopismach matematycznych świata: „Annals of Mathematics”, „Journal of the American Mathematical Society" i „Inventiones Mathematicae”. Jego współpracownikami i współautorami byli jego uczniowie, najwybitniejsi matematycy świata tacy jak: Paul Erdős (dlatego ma liczbę Erdősa równą 1), Jean Bourgain, Alain Connes i Michaił Gromow oraz Polacy (Jarosław Grytczuk i Andrzej Ruciński)[6].
Alon stworzył nowe koncepcje i oryginalne metody, przyczyniając się w znacznym stopniu do rozwoju matematyki dyskretnej, teorii informacji i teorii grafów oraz ich zastosowań w informatyce. Wraz ze swoimi współpracownikami ustalił ścisły związek pomiędzy własnościami ekspansji grafu a jego własnościami spektralnymi oraz znalazł liczne zastosowania ekspanderów w kombinatoryce i informatyce teoretycznej. Był też pionierem zastosowania metod spektralnych w badaniu problemów algorytmicznych[8].
W 1992 Alon wspólnie z Kleitmanem rozstrzygnął problem Hadwigera i Debrunnera z 1957 roku, dowodząc daleko idącego uogólnienia twierdzenia Helly’ego(inne języki). W 1995 sformułował i wykazał Combinatorial Nullstellensatz(inne języki), potężną technikę algebraiczną, która ma istotne zastosowania w teorii grafów, kombinatoryce i addytywnej teorii liczb. Rok później, razem z Nathansonem i Ruzsą, otrzymał pewne uogólnienia twierdzenia Cauchy'ego-Davenporta(inne języki), a w 1998 rozstrzygnął hipotezę Shannona z 1956 roku dotyczącą teorii informacji[1][8].
W 1999 wspólnie z Matiasem i Szegedym opublikowali w Journal of Computer and System Sciences artykuł The Space Complexity of Approximating the Frequency Moments[9], który położył podwaliny pod algorytmy strumieniowe(inne języki)[1][2][10].
Wyróżnienia
Alon był wielokrotnie nagradzany. Otrzymał m.in.:
- 2024 Nagrodę Wolfa w dziedzinie matematyki[8]
- 2022 Nagrodę Shawa w dziedzinie matematyki[11]
- 2022 Nagrodę Knutha[12]
- 2021 Nagrodę Steele'a za wykład matematyczny[7]
- 2019 Paris Kanellakis Award(inne języki)[13]
- 2011 EMET Prize(inne języki)[14]
- 2008 Nagrodę Izraela[15]
- 2005 Landau Prize[14][16]
- 2005 Nagrodę Gödla[10]
- 2001 Bruno Memorial Award[17]
- 2000 George Pólya Prize(inne języki) (nagroda przyznawana przez Society for Industrial and Applied Mathematics(inne języki))[18]
- 1991 Feher Prize[14][16]
- 1989 Erdős Prize(inne języki) (nagroda Izraelskiej Uni Matematycznej(inne języki), ustanowiona w 1977 przez Paula Erdősa dla upamiętnienia jego rodziców i przyznawana młodym matematykom izraelskim)[19]
Nagrodę Wolfa otrzymał za fundamentalny wkład w kombinatorykę i informatykę teoretyczną[8], a Nagrodę Shawa razem z Ehudem Hruszowskim za ich niezwykły wkład w matematykę dyskretną i teorię modeli w połączeniu zwłaszcza z geometrią algebraiczną, topologią i informatyką[11].
W 1990 roku był prelegentem sekcyjnym, a w 2002 plenarnym na Międzynarodowym Kongresie Matematyków[20]. W 1996 wygłosił też wykład plenarny na Europejskim Kongresie Matematyki[2][4].
Jest członkiem Israel Academy of Sciences and Humanities(inne języki) (od 1997[21]), Academia Europaea (od 2008[14]), Amerykańskiego Towarzystwa Matematycznego (od 2016[22]) i Association for Computing Machinery (od 2016[13]) oraz członkiem honorowym Węgierskiej Akademii Nauk (od 2019[23]).
W 2013 Politechnika Federalna w Zurychu[24] i w 2015 Uniwersytet w Waterloo[16] nadały mu ponadto tytuły doktora honoris causa[4].
Życie prywatne
Jest żonaty z Nurit, którą poznał w przedszkolu, gdy miał 5 lat. Mają trzy córki: Nilli, Natali i Narkis. Ze starszym bratem Cwiką chodził do Hebrajskiej Szkoły Realnej w Hajfie[1]. W wolnych chwilach lubi czytać, podróżować po świecie i grać w tenis stołowy[2].
Przypisy
- ↑ a b c d e f g h i Noga Alon [online], The Shaw Prize [dostęp 2024-07-16] (ang.).
- ↑ a b c d e ToufikT. Mansour ToufikT., Interview with Noga Alon [online], Enumerative Combinatorics and Applications, 2021 [dostęp 2024-07-19] (ang.).
- ↑ a b Noga Alon - The Mathematics Genealogy Project [online], www.mathgenealogy.org [dostęp 2024-07-16] .
- ↑ a b c d Noga Alon - Short CV [online], web.math.princeton.edu [dostęp 2024-07-16] .
- ↑ Prof. Noga Alon [online], Tel Aviv University [dostęp 2024-07-17] (ang.).
- ↑ a b Noga Alon - Author Profile - zbMATH Open [online], zbmath.org [dostęp 2024-07-17] .
- ↑ a b Browse Prizes and Awards [online], American Mathematical Society [dostęp 2024-07-17] (ang.).
- ↑ a b c d מיכל, Noga Alon [online], Wolf Foundation, 3 lipca 2024 [dostęp 2024-07-17] (ang.).
- ↑ NogaN. Alon NogaN., YossiY. Matias YossiY., MarioM. Szegedy MarioM., The space complexity of approximating the frequency moments, „Journal of Computer and System Sciences”, 58 (1), 1999, s. 137–147, DOI: 10.1006/jcss.1997.1545, ISSN 0022-0000 [dostęp 2024-07-19] (ang.).
- ↑ a b Gödel Prize - 2005 [online], European Association for Theoretical Computer Science [dostęp 2024-07-19] (ang.).
- ↑ a b 2022 Mathematical Sciences [online], The Shaw Prize [dostęp 2024-07-17] (ang.).
- ↑ ACM SIGACT - Knuth Prize [online], www.sigact.org [dostęp 2024-07-19] .
- ↑ a b Noga Alon [online], awards.acm.org [dostęp 2024-07-17] (ang.).
- ↑ a b c d Academy of Europe: Alon Noga [online], www.ae-info.org [dostęp 2024-07-17] .
- ↑ Israel Prize Winners [online], www.jewishvirtuallibrary.org [dostęp 2024-07-17] .
- ↑ a b c Noga Alon to be awarded an Honorary Doctorate | Combinatorics and Optimization [online], uwaterloo.ca [dostęp 2024-07-17] (ang.).
- ↑ Noga Alon [online], iias.huji.ac.il [dostęp 2024-07-19] (ang.).
- ↑ George Pólya Prize in Applied Combinatorics [online], SIAM [dostęp 2024-07-17] (ang.).
- ↑ Erdős Prize [online], IMU [dostęp 2024-07-17] (ang.).
- ↑ ICM Plenary and Invited Speakers | International Mathematical Union (IMU) [online], www.mathunion.org [dostęp 2024-07-17] .
- ↑ Noga Alon [online], Israel Academy of Sciences and Humanities [dostęp 2024-07-17] (ang.).
- ↑ Fellows of the American Mathematical Society [online], American Mathematical Society [dostęp 2024-07-17] (ang.).
- ↑ Bemutatjuk a Magyar Tudományos Akadémia újonnan megválasztott tagjait [online], MTA.hu, 7 maja 2019 [dostęp 2024-07-17] (węg.).
- ↑ Honorary Doctors [online], inf.ethz.ch [dostęp 2024-07-17] (ang.).
- p
- d
- e
XX wiek |
|
---|---|
XXI wiek |
|
- p
- d
- e
|
- p
- d
- e
XX wiek |
|
---|---|
XXI wiek |
|
- p
- d
- e
XX wiek |
|
---|---|
XXI wiek |
|
- p
- d
- e
XX wiek |
|
---|---|
XXI wiek |
|
- Google Scholar: vOYl40wAAAAJ