Organizacja paramilitarna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Kurs_szko%C5%82y_oficerskiej_Zwi%C4%85zku_Strzeleckiego_w_Str%C3%B3%C5%BCy_%2822-101%29.jpg/220px-Kurs_szko%C5%82y_oficerskiej_Zwi%C4%85zku_Strzeleckiego_w_Str%C3%B3%C5%BCy_%2822-101%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/W-Z_NAC_3_3_0_47_1107_1_0_35265081.jpg/220px-W-Z_NAC_3_3_0_47_1107_1_0_35265081.jpg)
Organizacja paramilitarna – rodzaj organizacji, której sposób funkcjonowania i struktura wewnętrzna wzorowana jest na wojsku. Pojęcie szeroko obejmujące zarówno grupy o charakterze zbrojnym, jak i typowo cywilnym. Mimo że niektóre z organizacji paramilitarnych wykazują cechy silnie upodabniające je do formacji wojskowych, nie są one nigdy formalną częścią sił zbrojnych[1].
Charakterystyka
Organizacje paramilitarne mogą oferować swoim członkom przeszkolenie wojskowe, stanowiąc bazę rezerw dla właściwych sił zbrojnych (np. Liga Obrony Kraju), a w przypadku braku suwerenności stanowiąc także podstawę do ich utworzenia lub podjęcia walki niepodległościowej (np. Polska Organizacja Wojskowa, Irlandzka Armia Republikańska). Mogą pełnić również istotną funkcję w przysposobieniu społeczeństwa do samoobrony nie tylko w obliczu konfliktów zbrojnych, ale także wobec klęsk żywiołowych, szkoląc swoich członków pod kątem ratownictwa czy pomocy medyczno-sanitarnej (np. organizacje obrony cywilnej). W ramach swojej działalności, niektóre z organizacji podejmują również społeczne prace budowlane, związane z obiektami użyteczności publicznej, umożliwiają zdobywanie kwalifikacji zawodowych (np. Ochotnicze Hufce Pracy), pomagają zabezpieczać mienie obywateli a także uczestniczą w utrzymaniu porządku publicznego (np. ORMO). Organizacje paramilitarne mogą również prowadzić działalność wychowawczo-oświatową, popularyzując role i zadania wojska oraz idee pro-obronne i patriotyczne w społeczeństwie (np. FIA), ale także pełnić istotną funkcję w militaryzacji państwa, propagując idee związane z podbojami i agresją (np. Hitlerjugend)[1]. Niektóre organizacje paramilitarne ze względu na swoje przeszkolenie i zdyscyplinowanie (połączone niekiedy z dostępem do uzbrojenia) mogą zostać wykorzystane do siłowej realizacji przedsięwzięć politycznych (np. SA).
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/Bundesarchiv_Bild_146-2007-0003%2C_Soldaten_bei_der_Verhaftung_von_Stadtr%C3%A4ten.jpg/220px-Bundesarchiv_Bild_146-2007-0003%2C_Soldaten_bei_der_Verhaftung_von_Stadtr%C3%A4ten.jpg)
Do tego typu organizacji zalicza się zarówno nieformalne przedsięwzięcia prywatne, jak i oficjalne organizacje społeczne (np. stowarzyszenia strzeleckie i harcerskie[2]), niekiedy wskazując że cechy paramilitaryzmu mogą wykazywać również niektóre z organów administracji publicznej (jak np. Straż Graniczna, Straż Ochrony Kolei, Policja czy Straż Leśna)[3]. Cechy te można również zaobserwować wśród niektórych organizacji religijnych (np. Armia Zbawienia), ale także wśród politycznych bojówek i grup terrorystycznych (np. Al-Muqawama al-Islamiyya Hezbollahu, brygady al-Kassam Hamasu) oraz niektórych zorganizowanych grup przestępczych.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Bundesarchiv_Bild_101I-571-1721-29%2C_Russland%2C_Panzer_VI_%28Tiger_I%29.jpg/220px-Bundesarchiv_Bild_101I-571-1721-29%2C_Russland%2C_Panzer_VI_%28Tiger_I%29.jpg)
W niektórych państwach organizacje paramilitarne potrafiły zdobyć znaczne wpływy, odgrywając nawet istotną rolę w sprawowaniu władzy. Za przykład może posłużyć niemieckie SS – paramilitarna organizacja nazistowska, która rozrosła się z małego oddziału ochrony założonego w 1925 r. do złożonej struktury, w trakcie II wojny światowej kontrolującej policję, posiadającej własny wywiad (SD) oraz regularne formacje zbrojne (Waffen-SS) stanowiące alternatywę dla oficjalnych sił zbrojnych[4].
Zobacz też
![]() | Zobacz multimedia związane z tematem: Organizacja paramilitarna |
Przypisy
- ↑ a b Mała Encyklopedia Wojskowa Tom 2 ↓, s. 539-540.
- ↑ Mała Encyklopedia Wojskowa Tom 2 ↓, s. 539.
- ↑ SJS-S. Siedlce SJS-S., Rola organizacji paramilitarnych w systemie obronnym kraju – SJS STRZELEC [online] [dostęp 2021-01-27] (pol.).
- ↑ SS, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-01-11] .
Bibliografia
- Mała Encyklopedia Wojskowa (K-Q). T. 2. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1970.
- Britannica: topic/paramilitary-monastic-group
- Catalana: 0129662, 0522946, 0522947
- DSDE: paramilitær