Prozorliwyj (1899)
![]() | Zobacz też: inne jednostki pływające o tej nazwie. |
![]() „Prozorliwyj” przed 1904 | |||
Klasa | niszczyciel / torpedowiec | ||
---|---|---|---|
Typ | |||
Historia | |||
Stocznia | Zakłady Newskie(inne języki), Petersburg | ||
Położenie stępki | 1898 | ||
Wodowanie | 26 czerwca?/8 lipca 1899 | ||
![]() | |||
Nazwa | „Gagara” (1899) | ||
Wejście do służby | maj 1902 | ||
![]() | |||
Nazwa | „Prozorliwyj” | ||
Wejście do służby | 1917 | ||
Wycofanie ze służby | kwiecień 1918 | ||
![]() | |||
Nazwa | S2 | ||
Wejście do służby | 1918 | ||
Zatonął | 4 października 1925 | ||
Dane taktyczno-techniczne | |||
Wyporność | normalna: 220 ton | ||
Długość | 57,91 metra | ||
Szerokość | 5,64 m | ||
Zanurzenie | 2,29 m | ||
Napęd | |||
2 maszyny parowe potrójnego rozprężania 4 kotły Yarrow, moc 3800 KM, 2 śruby | |||
Prędkość | 26,8 węzła | ||
Zasięg | 450-660 Mm przy prędkości 13 węzłów | ||
Uzbrojenie | |||
1 działo 75 mm 3 działa 47 mm (3 x I) | |||
Wyrzutnie torpedowe | 2 x 381 mm (2 x I) | ||
Załoga | 52-61 | ||
|
Prozorliwyj (Прозорливый), później S2 – rosyjski niszczyciel z końca XIX wieku i okresu I wojny światowej, jedna z 27 jednostek typu Sokoł. Okręt został zwodowany 8 lipca 1899 roku w stoczni Zakładów Newskich(inne języki) w Petersburgu pod nazwą „Gagara”, a do służby w Marynarce Wojennej Imperium Rosyjskiego wszedł w maju 1902 roku pod nazwą „Prozorliwyj”, z przydziałem do Floty Bałtyckiej. Od 1914 roku jednostkę wykorzystywano jako okręt łącznikowy, a w 1916 roku została przeklasyfikowana na torpedowiec. Opanowany przez bolszewików okręt został w kwietniu 1918 roku pozostawiony w Helsinkach, po czym został wcielony do Fińskiej Marynarki Wojennej, gdzie służył pod oznaczeniem S2. Jednostka zatonęła podczas sztormu 4 października 1925 roku.
Projekt i budowa
„Prozorliwyj” był jednym z kilkudziesięciu niszczycieli typu Sokoł, który został wykonany przez rodzimy przemysł okrętowy na wzór zbudowanego w Wielkiej Brytanii prototypu – „Sokoła”[1]. Na skutek szybkiego rozwoju tej klasy okrętów na świecie i opóźnień rosyjskich stoczni, w chwili wejścia do służby, okręty te z racji niewielkiej wyporności i uzbrojenia bardziej odpowiadały już klasie torpedowców[2]. Początkowo okręty klasyfikowane były jako torpedowce i dopiero w 1907 roku zaliczono je do nowo wyodrębnionej w Rosji klasy niszczycieli (dosłownie: torpedowców eskadrowych, ros. eskadriennyj minonosiec)[3].
Okręt zbudowany został w Zakładach Newskich w Petersburgu[1][4]. Początkowo otrzymał nazwę „Gagara” (Гагара – nur)[5]. Stępkę niszczyciela położono w 1898 roku, został zwodowany 26 czerwca?/8 lipca 1899 roku, a próby odbiorcze prowadzono w sierpniu 1901 roku[5]. Do służby w Marynarce Wojennej Rosji przyjęto go w maju 1902 roku, już pod nazwą „Prozorliwyj” (Прозорливый – przezorny), zmienioną 9 marca 1902 roku[5].
Dane taktyczno-techniczne
Okręt był niewielkim, czterokominowym niszczycielem z taranowym dziobem[6]. Długość całkowita wykonanego ze stali niklowej(inne języki) kadłuba wynosiła 57,91 metra, szerokość 5,64 metra i zanurzenie 2,29 metra[7][8]. Wyporność normalna wynosiła 220 ton, zaś pełna 240 ton[4][9][a]. Okręt napędzany był przez dwie maszyny parowe potrójnego rozprężania o mocy 3800 KM, poruszające dwie śruby, do których parę dostarczały cztery kotły Yarrow[1][4]. Na próbach „Prozorliwyj” osiągnął maksymalną prędkość 26,8 węzła[5]. Okręt mógł zabrać zapas węgla o masie 58-80 ton, co zapewniało zasięg wynoszący od 450 do 660 Mm przy prędkości 13 węzłów[1][b].
Okręt wyposażony był w dwie pojedyncze obrotowe wyrzutnie torped kalibru 381 mm, umieszczone w osi podłużnej na pokładzie na rufie, z zapasem sześciu torped[10]. Główne uzbrojenie artyleryjskie stanowiło pojedyncze działo kal. 75 mm Canet o długości 50 kalibrów (L/50), umieszczone na platformie nad pomostem bojowym, strzelające pociskami o masie 4,9 kg, z zapasem 160 pocisków przeciwpancernych[11]. Uzbrojenie uzupełniały trzy pojedyncze działa kal. 47 mm Hotchkiss M1885 L/40 (dwa umieszczone na burtach za pomostem bojowym i jedno na samej rufie)[11]. Strzelały pociskami o masie 1,5 kg, a zapas amunicji wynosił 800 sztuk[11].
Załoga okrętu liczyła początkowo 52 osoby, w tym czterech oficerów[12]. Do początku I wojny światowej załoga wzrosła do 61 osób, w tym czterech oficerów[13].
Służba
Niszczyciel wszedł w skład Floty Bałtyckiej[9][14]. W 1911 roku dokonano modernizacji uzbrojenia jednostki: zdemontowano obie wyrzutnie torped kal. 381 mm i wszystkie działka kal. 47 mm, instalując w zamian dwie pojedyncze wyrzutnie torped kal. 450 mm[c] oraz drugą armatę kal. 75 mm (usytuowaną w pobliżu rufy) i dwa pojedyncze karabiny maszynowe kal. 7,62 mm[1]. Prócz tego okręt przystosowano do przenoszenia 10 min[1][4]. W 1914 roku „Prozorliwyj” został pozbawiony uzbrojenia torpedowego i stał się okrętem łącznikowym[1][15]. W październiku 1915 roku jednostka wzięła udział w desancie wojsk rosyjskich na Przylądek Kolka, osłaniając transportowiec lotniczy „Orlica” („Орлица”)[16]. W 1916 roku okręt ponownie został wyposażony w wyrzutnie torped i przeklasyfikowany na torpedowiec[1]. W marcu 1917 roku jednostka była przydzielona do sił podwodnych[17]. W wyniku rewolucji październikowej okręt został przejęty przez bolszewików, po czym, porzucony w Helsinkach, został 13 kwietnia 1918 roku zdobyty przez Finów[1][18].
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2d/Torpedovene_S2.jpg/254px-Torpedovene_S2.jpg)
Okręt został wcielony do Marynarki Wojennej Finlandii pod nazwą S2[19]. Po zawarciu traktatu pokojowego w Tartu w 1920 roku miał być zwrócony Rosji radzieckiej, lecz zamiast tego został wraz z dwoma innymi (S1 i S5) odkupiony przez Finlandię po cenie złomu[20].
3 października 1925 roku brał udział w jesiennym rejsie szkolnym po Zatoce Botnickiej, w zespole z kanonierkami „Klas Horn”, „Hämeenmaa” i torpedowcem S1, płynąc z Uusikaupunki do Vaasa[21]. Okręty trafiły w silny sztorm z huraganowym wiatrem i się rozdzieliły. S2 próbował dopłynąć do Pori, lecz około 1:25 w nocy 4 października zatonął od przecieków w pobliżu brzegu[21][d]. Zginęła cała 53-osobowa załoga[22]. W sierpniu 1926 roku wrak został wydobyty, po czym złomowany[20]. Zatonięcie S2 było dużym szokiem dla fińskiej opinii publicznej i przyczyniło się do uchwalenia planu modernizacji floty z 1927 roku[22].
Uwagi
- ↑ Według Navypedii wyporność normalna wynosiła 250 ton, zaś pełna 305 ton[1].
- ↑ Według Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905 zapas węgla wynosił 60 ton[4].
- ↑ Według Afonin 2009 ↓, s. 79, kaliber wyrzutni torpedowych pozostał ten sam (381 mm)
- ↑ Conway’s All the world’s fighting ships 1922–1946. Robert Gardiner, Roger Chesneau (red.). London: 1980, s. 364. i niektóre inne publikacje podają błędną datę 2 października. Na tablicy pamiątkowej widnieje 4 października 1925 roku
Przypisy
- ↑ Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 32.
- ↑ Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 4.
- ↑ a b c d e Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: 1979, s. 206.
- ↑ a b c d Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 9.
- ↑ Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: 1979, s. 205.
- ↑ Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: 1979, s. 205-206.
- ↑ Piotr Olender: Rosyjsko-japońska wojna morska 1904-1905. T. 2: Bitwa pod Cuszimą. Sandomierz: 2012, s. 247.
- ↑ a b T.A. Brassey (red.): The Naval Annual, 1905. Portsmouth: 1905, s. 330.
- ↑ Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 11-12.
- ↑ a b c Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 11.
- ↑ Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 12.
- ↑ Afonin 2009 ↓, s. 82.
- ↑ J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 573.
- ↑ J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 490.
- ↑ Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: 1979, s. 197.
- ↑ J. Gozdawa-Gołębiowski, T. Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: 1994, s. 512.
- ↑ Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: 1979, s. 376.
- ↑ a b Afonin i Bałakin 2004 ↓, s. 29.
- ↑ a b Kaszejew 2015 ↓, s. 6.
- ↑ a b Kaszejew 2015 ↓, s. 7.
Bibliografia
- Nikołaj Afonin, Siergiej Bałakin. Minonoscy tipa «Sokoł». „Morskaja Kollekcyja”. Nr 2(59)/2004, 2004. (ros.).
- Nikołaj Afonin: Minonosiec «Sokoł» i «sokoły». Sankt Petersburg: Gangut, 2009, seria: Midel-Szpangout. nr 18. ISBN 978-5-904180-07-2. (ros.).
- T.A. Brassey (red.): The Naval Annual, 1905. Portsmouth: J. Griffin and Co., 1905. (ang.).
- Roger Chesneau, Eugene Kolesnik: Conway’s All The World’s Fighting Ships 1860-1905. London: Conway Maritime Press, 1979. ISBN 978-0-85177-133-5. (ang.).
- Ivan Gogin: KRECHET torpedo boats (1900-1904). Navypedia. [dostęp 2017-10-30]. (ang.).
- Ivan Gogin: S1 destroyers (1900-1902/1918). Navypedia. [dostęp 2017-10-30]. (ang.).
- Jan Gozdawa-Gołębiowski, Tadeusz Wywerka Prekurat: Pierwsza wojna światowa na morzu. Warszawa: Lampart, 1994. ISBN 83-902554-2-1.
- L. Kaszejew. Wojenno-morskije siły Finlandii 1918 - 1945 gg. „Morskaja Kollekcyja”. Nr 2/2015 (185), 2015. (ros.).
- Edmund Kosiarz: Pierwsza wojna światowa na Bałtyku. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1979. ISBN 83-215-3234-9.
- Piotr Olender: Rosyjsko-japońska wojna morska 1904-1905. T. 2: Bitwa pod Cuszimą. Sandomierz: Stratus, 2012. ISBN 978-83-61421-56-6.
- p
- d
- e
Carska MW |
|
---|---|
Nippon Kaigun |
|
Merivoimat |
|