Przestęp biały
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | |||
Rząd | dyniowce | ||
Rodzina | dyniowate | ||
Rodzaj | przestęp | ||
Gatunek | przestęp biały | ||
Nazwa systematyczna | |||
Bryonia alba L. Sp. pl. 2:1072. 1753 | |||
|
Przestęp biały (Bryonia alba L.) – gatunek roślin należących do rodziny dyniowatych. Występuje w Europie (Dania, Szwecja, Austria), a także w Iranie i Północnej Afryce. W Polsce był dawniej rośliną uprawianą (po raz pierwszy pojawił się ok. XVI w.), rozprzestrzenił się w środowisku, jako uciekinier z uprawy i obecnie jest rośliną pospolitą. Występuje na całym niżu i w niższych położeniach górskich. Status gatunku we florze Polski: kenofit, agriofit. Według biologów na obszarach chronionych jest rośliną niepożądaną jako gatunek obcego pochodzenia, konkurujący z gatunkami rodzimymi i wypierający je ze środowiska[3].
Morfologia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/%D0%94%D0%B8%D0%B2%D0%B0_%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B2%D0%B0_%E2%80%93_%D1%86%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B5.jpg/180px-%D0%94%D0%B8%D0%B2%D0%B0_%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B2%D0%B0_%E2%80%93_%D1%86%D0%B2%D0%B5%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B5.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Bryonia_alba1pl.jpg/180px-Bryonia_alba1pl.jpg)
- Łodyga
- Pnąca się, o długości do 4 m, chwytająca się podpór czepnymi wąsami (będącymi przekształconymi liśćmi).
- Liście
- Duże, dłoniaste, 5-klapowe, na długich ogonkach, nagie.
- Kwiaty
- Roślina jednopienna o promienistych kwiatach. Kielich dzbaneczkowaty o 5 odchylonych ząbkach. Kwiaty męskie na długich szypułkach, zebrane w baldachokształtne wiechy. Kwiaty żeńskie o długości 9-10 mm wyrastają w pęczkach na krótkich szypułkach, mają nagie znamiona słupków, a ich korona ma taką samą długość, jak kielich. 5 płatków korony barwy jasnożółtej lub białej.
- Owoc
- Czarne jagody o wielkości podobnej do nasion grochu.
- Korzeń
- Zgrubiały burakowato, rozgałęziony, żółtej barwy.
Biologia i ekologia
Bylina pnącze, hemikryptofit. Roślina owadopylna, kwitnie od czerwca do lipca. Rośnie w zaroślach, na przydrożach. Roślina ruderalna. Roślina trująca: Liście, owoce i korzenie są dość silnie trujące. Zawierają trujące glikozydy i saponiny, wywołujące ciężkie zapalenie układu pokarmowego objawiające się wymiotami i biegunką, wywołują też silne podrażnienia skóry. Przy dużych ilościach może spowodować nawet zatrzymanie oddechu.
Zastosowanie
Roślina sadzona w ogrodach jako roślina ozdobna, używana do osłaniania nieefektownych elementów ogrodów.
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-01-03] (ang.).
- ↑ Rośliny obce w Polsce. [dostęp 2007-11-19].
Bibliografia
- Jan Mowszowicz: Przewodnik do oznaczania roślin trujących i szkodliwych. Warszawa: PWRiL, 1982. ISBN 83-200-2415-3.
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
- Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1988.
- Britannica: plant/white-bryony
- BioLib: 38893
- EoL: 585692
- EUNIS: 168474
- Flora of North America: 220001974
- FloraWeb: 924
- GBIF: 2874497
- identyfikator iNaturalist: 159507
- IPNI: 291541-1
- ITIS: 22348
- NCBI: 243967
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2684337
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:291541-1
- Tela Botanica: 11286
- identyfikator Tropicos: 9200458
- USDA PLANTS: BRAL4
- CoL: NJ97