Przetacznik rozesłany
![]() | |||
Systematyka[1][2] | |||
Domena | eukarionty | ||
---|---|---|---|
Królestwo | rośliny | ||
Podkrólestwo | |||
Nadgromada | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Nadklasa | okrytonasienne | ||
Klasa | Magnoliopsida | ||
Nadrząd | astropodobne | ||
Rząd | jasnotowce | ||
Rodzina | babkowate | ||
Rodzaj | przetacznik | ||
Gatunek | przetacznik rozesłany | ||
Nazwa systematyczna | |||
Veronica prostrata L. Sp. Pl. ed. 2, 1:17. 1762 | |||
| |||
|
Przetacznik rozesłany (Veronica prostrata L.) – gatunek rośliny z rodziny babkowatych (Plantaginaceae), w systemach XX-wiecznych zaliczany zwykle do trędownikowatych (Scrophulariaceae) lub przetacznikowatych (Veronicaceae).
Zasięg geograficzny
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%8F.jpg/180px-%D0%92%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D0%BF%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%8F.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/da/Veronica_prostrata_%28s._str.%29_sl48.jpg/180px-Veronica_prostrata_%28s._str.%29_sl48.jpg)
Występuje dziko na dwóch kontynentach[3]:
- Azja: Turcja, Rosja Kaukaz Północny, zachodnia Syberia
- Europa: Albania, Austria, Belgia Białoruś, Bułgaria, Czechy, Estonia, Francja, Grecja, Hiszpania, Holandia, Litwa, Łotwa, Mołdawia, Niemcy, Polska, Rosja, Rumunia, Słowacja, Szwajcaria, Ukraina, Węgry, Włochy. W Polsce jest gatunkiem rzadkim; rośnie w rozproszeniu w zachodniej, północnej i wschodniej części kraju, brak go w części środkowej[4].
Zagrożenia
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Veronica_prostrata_%28s._str.%29_sl51.jpg/180px-Veronica_prostrata_%28s._str.%29_sl51.jpg)
Roślina umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[5] w grupie gatunków wymierających, krytycznie zagrożonych (kategoria zagrożenia: E). W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię NT (bliski zagrożenia)[6].
Zmienność
Wyróżnia się podgatunki[7]:
- Veronica prostrata L. subsp. prostrata – Azja (Turcja), Europa (Albania, Austria, Białoruś, Bułgaria, Czechy, Estonia, Francja, Grecja, Litwa, Łotwa, Mołdawia, Niemcy, Polska, Rosja, Rumunia, Słowacja, Szwajcaria, Ukraina, Węgry, dawna Jugosławia)[3]
- Veronica prostrata L. subsp. scheereri J.-P.Brandt – Austria, Belgia, Francja, Hiszpania, Holandia, Niemcy, Szwajcaria, Włochy[3]
Zastosowanie i uprawa
Bywa uprawiany jako roślina ozdobna, zwłaszcza jako roślina okrywowa. Tworzy darń o wysokości do 30 cm. W Polsce jest wystarczająco mrozoodporny (strefy mrozoodporności 5-9). Łatwy w uprawie, nie ma specjalnych wymagań co do podłoża. Rozmnaża się przez wysiew nasion jesienią lub wiosną, przez sadzonki wytwarzane latem lub przez podział rozrośniętych kęp jesienią lub wczesną wiosną[8].
Przypisy
- ↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
- ↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-06] (ang.).
- ↑ a b c Veronica prostrata. [w:] Germplasm Resources Information Network – (GRIN) [on-line]. USDA, ARS, National Genetic Resources Program. National Germplasm Resources Laboratory. Beltsville, Maryland. [dostęp 2008-03-29]. (ang.).
- ↑ Adam Zając, Maria Zając( red.): Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3.
- ↑ Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
- ↑ Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
- ↑ Flora Europaea – Veronica. Royal Botanic Garden Edinburgh. [dostęp 2008-03-18]. (ang.).
- ↑ GeoffreyG. Burnie GeoffreyG. i inni, Botanica. Ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134 .
- BioLib: 40868
- EoL: 5669062
- EUNIS: 182737
- Flora of North America: 242417446
- FloraWeb: 13869
- GBIF: 3727348
- identyfikator iNaturalist: 738834
- IPNI: 812523-1
- ITIS: 834118
- NCBI: 501339
- Plant Finder: 287130
- identyfikator Plant List (Royal Botanic Gardens, Kew): kew-2462976
- Plants of the World: urn:lsid:ipni.org:names:812523-1
- Tela Botanica: 71312
- identyfikator Tropicos: 29205805
- USDA PLANTS: VEPR7
- CoL: 5B78V