Róża Czacka
Róża Maria Czacka | |||
zakonnica niewidoma matka niewidomych | |||
![]() Róża Czacka jako s. Elżbieta (Warszawa, 1918) | |||
| |||
Kraj działania | Polska | ||
---|---|---|---|
Data i miejsce urodzenia | 22 października 1876 | ||
Data i miejsce śmierci | 15 maja 1961 | ||
Miejsce pochówku | Sarkofag w Kaplicy Matki Bożej Anielskiej Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych im. Róży Czackiej w Laskach | ||
Przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża | |||
Okres sprawowania | 15 lutego 1923 – | ||
Prezes Zarządu Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi | |||
Okres sprawowania | 1950–1961[1] | ||
Wyznanie | katolicyzm | ||
Kościół | |||
Inkardynacja | Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża (franciszkanki) | ||
Śluby zakonne | 19 listopada 1917 | ||
| |||
Strona internetowa |
![]() | |
Czczona przez | |
---|---|
Beatyfikacja | 12 września 2021 |
Wspomnienie | 19 maja |
Szczególne miejsca kultu | Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych im. Róży Czackiej w Laskach |
Rodzice | | ||
---|---|---|---|
Krewni i powinowaci | | ||
Odznaczenia | |||
![]() ![]() ![]() | |||
| |||
|
Róża Maria Czacka herbu Świnka; imię zakonne Elżbieta od Ukrzyżowania Pana Jezusa (ur. 10 października?/22 października 1876 w Białej Cerkwi, zm. 15 maja 1961 w Laskach) – polska zakonnica, pionierka polskiej tyflologii, filantropka zwana niewidomą matką niewidomych[2] , założycielka i prezeska Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi, pierwsza przełożona generalna i założycielka Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża oraz błogosławiona Kościoła katolickiego.
Życiorys
Lata dzieciństwa i młodości
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/R%C3%B3%C5%BCaCzacka1880.jpg/200px-R%C3%B3%C5%BCaCzacka1880.jpg)
Pochodziła z Kresów Wschodnich, gdzie się urodziła 22 października 1876 w pałacu Branickich w Białej Cerkwi, w wielodzietnej[b], zamożnej, ziemiańskiej rodzinie Feliksa h. Świnka i Zofii z domu Ledóchowskiej[5][6]. Wśród swojej rodziny miała znamienitych przodków, m.in. jej pradziad Tadeusz Czacki był twórcą Liceum Krzemienieckiego, a jego ojciec (prapradziad) Feliks Czacki był podczaszym wielkim koronnym. Była też bratanicą kardynała Włodzimierza Czackiego[7]. 19 listopada 1876 została ochrzczona w kościele św. Jana Chrzciciela w Białej Cerkwi z rąk proboszcza Seweryna Mogilnickiego, a rodzicami chrzestnymi byli Antoni Potocki i Maria Branicka[8][9] . W 1882 rodzina przeniosła się do Warszawy, gdzie zamieszkała w Pałacu Krasińskich przy ul. Krakowskie Przedmieście 5[5], a później w zakupionym pałacu Janaszów przy ul. Zielnej 49[9] . Mając jedenaście lat przystąpiła do pierwszej komunii świętej w kościele Świętego Krzyża w Warszawie[9] . W dzieciństwie jako zdolna i utalentowana została otoczona wszechstronną pomocą, szczególnie ojca. Pobierała lekcje tańca i muzyki, miała doskonały słuch muzyczny, dobrze śpiewała i grała na fortepianie czy też jeździła konno[6], znała również zasady gospodarowania, ogrodnictwa i hodowli[7]. Ponadto była poliglotką, znając języki: francuski, angielski, niemiecki i ukraiński, a także łacinę[6][10][9] . Do czternastego roku życia jej nauczycielką była matka, a następnie zespół odpowiednio dobranych guwernantek[11]. Bardzo ważną osobą w jej wychowaniu patriotycznym i religijnym była babcia księżna Pelagia Sapieha Czacka, która m.in. zaznajomiła ją z książką „O naśladowaniu Chrystusa” Tomasza à Kempis[8], a która obdarzona była zmysłem pedagogicznym oraz głęboką religijnością i to ona dała jej formację duchową, zachęciła do modlitwy i do kultu Eucharystii, a którą po latach tak wspominała[9] :
Kochałam bardzo moją babkę, której najwięcej zawdzięczam. Była mądra i dobra. Zawsze wesoła i myśląca o drugich, chociaż, jak się później dowiedziałam, dużo bardzo cierpiała, umiała dzieciom w najrozmaitszy sposób życie osłodzić. Toteż do mojej babki uciekałam z domu. Mieszkała niedaleko od nas i zawsze wypraszałam się do niej, gdzie najmilsze spędziłam chwile. Całe życie mojej babki było przykładem dla mnie. W salonie mojej babki i jej siostry był ołtarz zamykany, przy którym codziennie odprawiała się msza święta. Moja babka i wiele ciotek, przede wszystkim siostra mojej babki przystępowała codziennie do komunii świętej. Od mojej babki uczyłam się pierwszych zasad wiary.
Z uwagi na dziedziczność przodków, którzy mieli kłopoty ze wzrokiem, również i ona miała podobne problemy[c][12]. Przełomowym momentem zdrowotnym był w 1894 upadek z konia, na skutek którego doszło do odklejenia siatkówek[12]. Pomimo szeroko zakrojonej okulistycznej akcji pomocowej, operacji, zabiegów i konsultacji, jej wzrok systematycznie się pogarszał, a w 1898 został ostatecznie utracony[12]. Istotnym momentem w jej życiu była wizyta u jednego okulisty dr. Bolesława Ryszarda Gepnera, który jej powiedział[12]:
Niechaj pani nie pozwoli wozić się od jednej sławy zagranicznej do drugiej. Tu nie ma nic do zrobienia, stan wzroku jest beznadziejny. Niech pani zajmie się niewidomymi, którymi w Polsce nikt się nie zajmuje.
Przez kolejne dziesięć lat starała się dostosować do działania w nowych warunkach i okolicznościach swojej niepełnosprawności[12]. Opanowała alfabet Braille'a, poznała osiągnięcia nauki o niewidomych (tyflologii), odbyła kilka podróży zagranicznych (m.in. do Francji, Austrii czy Szwajcarii)[12].
Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi
Przemyślenia po wizycie u dr. Gepnera były inspiracją do zajęcia się i poświęcenia swojego życia osobom niewidomym[13]. Po doświadczeniu zdobytym podczas dziesięciu lat swojej niepełnosprawności, 19 listopada 1908 odbyło się w Warszawie zebranie założycielskie Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi, które zgodnie z jej z zamysłem miało być wzorowane na francuskim Stowarzyszeniu im. Valentina Haüy, stworzonym przez wybitnego tyflologa Maurice’a de la Sizeranne[8]. W 1910 założyła początkowo schronisko dla niewidomych w Warszawie przy ul. Dzielnej 37, utrzymywane wyłącznie z jej funduszy, gdzie przebywały niewidome kobiety, uczące się alfabetu Braille'a oraz koszykarstwa[8]. Rok później – 19 listopada 1911 schronisko to przekształcono w Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi, które zostało zatwierdzone przez rząd rosyjski[8]. Dzięki tej instytucji oraz jej zaangażowaniu powstały w Warszawie, w okresie (1911–1914): ochronka, szkoła powszechna, warsztaty, biblioteka brajlowska oraz tzw. patronat, obejmujący na terenie miasta dorosłych niewidomych i ich rodziny[13][8]. Znaczne poszerzenie obszaru działalności i coraz większa liczba uczestników były powodem przeniesienia siedziby do większej, zlokalizowanej przy ul. Złotej 76[13].
Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża
Lata I wojny światowej spędziła w Żytomierzu (1915–1918), gdzie zrodziła się myśl o podjęciu życia zakonnego oraz o powołaniu nowego zgromadzenia zakonnego, które służyłoby osobom niewidomym[14]. Jej kierownikiem duchowym został w 1915 – ks. Władysław Krawiecki[8]. 15 sierpnia 1917 przyjęła habit franciszkański i złożyła śluby wieczyste w III Zakonie św. Franciszka[15], a 19 listopada tegoż roku po mszy świętej w pałacu biskupim z błogosławieństwem bp. Ignacego Dubowskiego, przywdziała w swoim mieszkaniu habit z rąk ks. Krawieckiego i przyjęła imię zakonne: s. Elżbieta od Ukrzyżowania Pana Jezusa[9][16]. 28 maja 1918 wróciła do Warszawy, gdzie od lipca tegoż roku mieszkała w zakładzie Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi przy ul. Polnej 40[8].
Po uzyskaniu koniecznych pozwoleń przyjmowała kandydatki do nowego zgromadzenia, które zostało założone 1 grudnia 1918, a które po zatwierdzeniu przyjęło później nazwę Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża[d], a jego charyzmatem stała się służba ludziom niewidomym i wynagradzanie za duchową ślepotę świata[17]. Wśród najważniejszych jej doradców był nuncjusz apostolski Achille Ratti, późniejszy papież Pius XI, który przybył do Warszawy 25 maja 1918[18]. 2 października 1922 kard. Aleksander Kakowski zatwierdził pierwszą Konstytucję Zgromadzenia, a 15 lutego 1923 w Warszawie przy ul. Polnej 40 odbyła się pierwsza kapituła generalna, podczas której bp Stanisław Gall na podstawie specjalnego upoważnienia, mianował Zarząd Zgromadzenia: s. Elżbietę (Różę Czacką) – przełożoną generalną oraz dwie radne, sekretarkę i ekonomkę[9] .
Dzieło Lasek
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Laski%2C_kaplica_Matki_Bo%C5%BCej_Anielskiej.jpg/200px-Laski%2C_kaplica_Matki_Bo%C5%BCej_Anielskiej.jpg)
Opiekunem duchowym Zgromadzenia i całego Dzieła Lasek został w 1920 – ks. Władysław Korniłowicz[8], który w 1924 nadał temu dziełu nazwę „Triuno”[e]. W maju 1921 otrzymała dar od Antoniego Daszewskiego w postaci pięciu mórg ziemi w Laskach i tym samym rozpoczęła budowę zakładu dla niewidomych, gdzie stopniowo zostały przeniesione placówki dla niewidomych dzieci – szkoła i warsztaty[8]. Do Lasek trafiały dzieci niewidome z rodzin ubogich, mając możliwość opieki i kształcenia oraz przygotowania do życia w społeczeństwie, ucząc się samodzielności, zawodu i pracy dającej utrzymanie[5]. W Laskach powstał również dom macierzysty zgromadzenia[20]. Laski w okresie dwudziestolecia międzywojennego były m.in. miejscem powołania zespołu placówek edukacyjnych i społecznych jak również przestrzenią do tworzenia wielu inicjatyw apostolskich, takich jak: nieformalna grupa tzw. Kółko, księgarnia, wydawnictwo „Verbum” i publikujący pod tym samym tytułem kwartalnik poświęcony problematyce religijnej, filozoficznej, literackiej i społecznej (1934–1939), Biblioteka Wiedzy Religijnej oraz dom rekolekcyjny[21].
W 1922 ciężko zachorowała, w wyniku czego przeszła dwie operacje raka piersi w warszawskim szpitalu, gdzie poznała Antoniego Marylskiego, swojego późniejszego najbliższego współpracownika[8], o którym tak się wyraziła[9] :
Szczególnie jeden spośród członków nowego Zarządu, pan Antoni Marylski, całkowicie oddał się sprawie niewidomych i stał się podwaliną nowego rozwoju całej instytucji. On to zrozumiał ideę Dzieła i zaczął realizować to, co było moim pragnieniem, a czego przy słabych siłach nie byłam w stanie sama dokonać. Pan Marylski, traktując pracę swoją jako powołanie, stał się właściwie twórcą osiedla w Laskach.
W 1932 opracowała wraz z s. Teresą Landy FSK skróty brajlowskie po konsultacjach z językoznawcami, a w 1934 jej projekt systemu brajlowskiego uzyskał zatwierdzenie Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego jako obowiązujący w Polsce[8]. 25 września 1939 w czasie bombardowania Warszawy została ranna w głowę, po którym straciła oko[8]. W okresie 1942–1945 kapelanem zakładu w Laskach był ks. Stefan Wyszyński, późniejszy kardynał i prymas Polski[8]. Mimo cierpienia – po powrocie do Lasek – kierowała odbudową zakładu po działaniach wojennych. 2 grudnia 1948 przeszła udar mózgu, po czym 12 czerwca 1950 zrezygnowała z funkcji przełożonej generalnej w przekazanym do sióstr liście „Do moich dzieci małych i dużych”, a jej następczynią została s. Wiesława Benedykta Walicka-Woyczyńska FSK[8][9] .
Przez ostatnie dziesięć lat swojego życia była bardzo ciężko chora, a w ostatnich dniach sparaliżowana[9] . 30 kwietnia 1961 ks. Tadeusz Fedorowicz udzielił jej sakramentu namaszczenia chorych[9] . Zmarła w opinii świętości 15 maja 1961 o godzinie 17:15 w Laskach[8][22]. 19 maja odbyły się uroczystości pogrzebowe pod przewodnictwem kard. Stefana Wyszyńskiego, mszę świętą odprawił bp Czesław Falkowski, a kondukt prowadził bp Zygmunt Choromański[9] , po czym początkowo została pochowana na cmentarzu leśnym w Laskach[8]. 23 grudnia 2020 została ekshumowana, a jej doczesne szczątki zostały przeniesione z cmentarza leśnego do sarkofagu znajdującego się w jej dawnym pokoju, a obecnie kaplicy Matki Bożej Anielskiej Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych im. Róży Czackiej w Laskach[7].
Tablica przodków
![]() | ||||||||
Prapradziadkowie | ![]() (1723–2.06.1790) ![]() (9.05.1729–09.1768) | ![]() (~1730–1777) ![]() (4.10.1746–7.01.1825) | ![]() (1741–10.02.1808) ![]() (1744–1827) | ![]() (1751–3.08.1805) ![]() (29.08.1752–1.10.1798) | ![]() (~1720–?) Magdalena Marianna Dobrzyńska (~1730–?) | ? ? | ![]() (1774–?) ![]() (~1770–?) | Piotr Bibersztein-Pilichowski (~1750–?) Marianna Aksamitowska (1760–?) |
Pradziadkowie | ![]() (28.01.1765–8.02.1813) ![]() (~1770–16.03.1840) | ![]() (1779–23.11.1843) ![]() (9.05.1793–11.07.1859) | ![]() (~1756–20.12.1844) Tekla Stecka (~1777–24.05.1863) | ![]() (1797–16.02.1860) ![]() (~1790–?) | ||||
Dziadkowie | ![]() (1801–6.07.1853) ![]() (1809–24.08.1892) | ![]() (02.1807–3.11.1871) ![]() (7.08.1818–15.02.1856) | ||||||
Rodzice | ![]() (1841–10.07.1909) ![]() (1845–7.04.1913) | |||||||
Błogosławiona hrabianka s. Róża Maria Elżbieta Czacka FSK h. Świnka (22.10.1876–15.05.1961) |
Związki ze Stefanem Wyszyńskim
Pierwsze spotkanie ks. Stefana Wyszyńskiego z matką Czacką miało miejsce w lipcu 1926 w Laskach, gdzie przyjechał na zaproszenie ks. Władysława Korniłowicza[20]. W zapiskach Pro memoria ks. Wyszyński odnotował wszystkie wizyty u niej, prosząc ją jednocześnie o modlitwę w różnych intencjach, a gdy był w 1953 internowany, poprosił swego ojca o przesłanie mu jej fotografii[20]. Podczas II wojny światowej w 1940, ks. Wyszyński na jej zaproszenie i ks. Korniłowicza, został kapelanem filii zakładu w Kozłówce na Lubelszczyźnie, a później w Żułowie[20]. Przebywała tam grupa 24 zakonnic ze Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża i 18 niewidomych dziewcząt z Lasek[20]. W czerwcu 1942, ks. Wyszyński został kapelanem w Laskach, stając się jej bliskim współpracownikiem[20]. Pracowali wspólnie nad uzupełnieniem konstytucji zgromadzenia oraz omawiali codziennie bieżące sprawy zakładu dla niewidomych[20]. Wspólnie w czasie powstania warszawskiego zorganizowali pomoc dla walczącej Warszawy, poprzez otwarcie składu bielizny i ubrań niewidomych, a także zorganizowali szpital powstańczy w Laskach[20]. Będąc już prymasem Polski i kardynałem – Wyszyński często przyjeżdżał do Lasek, nawet kilkanaście razy w roku (z wyjątkiem lat internowania)[20]. W Wielki Piątek uczestniczył w liturgii Męki Pańskiej w laseckiej kaplicy, a w Wielką Sobotę wygłaszał konferencję[20]. Na jej pogrzebie 19 maja 1961 wygłosił okolicznościową mowę, stwierdzając wtedy m.in.[24]:
Testamentem Matki jest jej życie. Miała ona dwoje rąk, nie miała oczu, miała serce jedno. Tym jednym sercem i dwojgiem rąk wiązała Dzieło i Zgromadzenie.
Publikacje
Dokumenty pozostawione przez nią znajdują się w archiwum matki Czackiej, które mieści się przy sekretariacie Domu Generalnego Zgromadzenia Franciszkanek Służebnic Krzyża znajdującym się w klasztorze Matki Boskiej Pocieszenia przy ulicy Piwnej 9/11 w Warszawie[25]. Zbiory zawierają: materiały biograficzne, spuściznę, działalność, korespondencję, notatki pisane brajlem, dokumentację techniczną i mechaniczną[26][25]. W dokumentacji brakuje rękopisów, ponieważ jako osoba niewidoma, nie mogła pisać odręcznie, a dopiero w 1927 otrzymała od Katarzyny Branickiej brajlowską maszynę do pisania[25]. Większość materiałów została zebrana i uporządkowana już po jej śmierci i wydana w pozycjach książkowych.
- RóżaR. Czacka RóżaR. i inni, Poznajemy dziecko, Wilno 1938, OCLC 1050814764 .
- RóżaR. Czacka RóżaR., JadwigaJ. Stabińska JadwigaJ., Matka Elżbieta Róża Czacka. Wybór pism matki Elżbiety Czackiej, wyd. 2 uzupełnione, Laski: Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, 1990, OCLC 214420996 .
- RóżaR. Czacka RóżaR., Notatki osobiste pisane na życzenie Ojca Władysława Korniłowicza 1927-1934, Laski, OCLC 1183358591 .
- RóżaR. Czacka RóżaR., Konferencje duchowe dla sióstr (notatki) 1930-1947, Laski, OCLC 1183357717 .
- Elżbieta Czacka, Stefan Wyszyński (wprowadzenie Andrzej Gałka, przygotowała do druku Maria Prussak): Listy. (PDF). Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2006, seria: Polska kultura religijna XX wieku – źródła, nr 2. ISBN 83-7072-398-5. OCLC 225525440.
- Róża Czacka, Aleksander Fedorowicz, Tadeusz Fedorowicz, Władysław Korniłowicz (zespół red. Magdalena Meissner): Listy. Matka Elżbieta Róża Czacka, Ojciec Władysław Korniłowicz, ksiądz Tadeusz Fedorowicz, ksiądz Aleksander Fedorowicz. Laski-Warszawa: Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, 2007. ISBN 978-83-925305-0-3. OCLC 316551354.
- Elżbieta Czacka (oprac. Magdalena Banaszek, Maria Prussak, współpr. Katarzyna Michalak): Dyrektorium. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2007, seria: Polska kultura religijna XX wieku – źródła, nr 3. ISBN 978-83-7072-441-2. OCLC 176942890.
- Elżbieta Czacka (oprac. Magdalena Banaszek, Maria Prussak): O niewidomych. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2008, seria: Polska kultura religijna XX wieku – źródła, nr 4. ISBN 978-83-7072-502-0. OCLC 297809382.
- Elżbieta Czacka (wybór i wprowadzenie Elżbieta Więckowska): Pisma o Dziele. Wybór tekstów. Laski: Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, 2014. OCLC 1183375573.
- Elżbieta Czacka (redakcja naukowa Maria Prussak): Notatki. Laski: Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, 2015, seria: Duchowość Dzieła Lasek. ISBN 978-83-925305-3-4. OCLC 932242950.
Proces beatyfikacji
Z inicjatywy Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża, przekonanych o świątobliwości jej życia oraz płynącymi prośbami około 150 świadków jej życia, szczególnie niewidomych poczyniono starania w celu wyniesienia jej na ołtarze[27][28]. Uroczystą sesją 22 grudnia 1987 w kaplicy prymasowskiej przy ul. Miodowej w Warszawie kard. Józef Glemp rozpoczął jej proces beatyfikacyjny na szczeblu diecezjalnym[29][28], po czym 8 lutego 1988 Stolica Apostolska wydała zgodę tzw. Nihil obstat na rozpoczęcie tego procesu[27]. Odtąd przysługiwał jej tytuł Służebnicy Bożej. W procesie przesłuchano 35 świadków, w tym 5 kapłanów, 10 sióstr zakonnych i 11 osób niewidomych[30]. 26 czerwca 1995 w kościele św. Marcina przy ul. Piwnej w Warszawie odbyła się publiczna sesja zakończenia jej diecezjalnego procesu wraz z procesem Sługi Bożego ks. Władysława Korniłowicza, której przewodniczył kard. Glemp[28]. Po zakończeniu części diecezjalnej, akta procesu zostały przekazane Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych do Rzymu, która 3 kwietnia 1998 po zapoznaniu się z tą dokumentacją wydała dekret o jego ważności[27]. Na postulatora generalnego został wyznaczony ks. Sławomir Oder[27]. W 2011 złożono tzw. Positio wymagane w dalszej procedurze beatyfikacyjnej, a 9 października 2017 za zgodą papieża Franciszka promulgowano dekret o heroiczności jej życia i cnót[27][31]. Od tej pory przysługiwał jej tytuł Czcigodnej Służebnicy Bożej.
27 października 2020 papież Franciszek uznał cud za jej wstawiennictwem, jakim było uzdrowienie 13 września 2010 7-letniej dziewczynki Karoliny Gawrych[32], która doznała 31 sierpnia tegoż roku w wyniku wypadku przygniecenia konstrukcją huśtawki, ciężkiego urazu głowy z poważnym uszkodzeniem twarzoczaszki i utratą przytomności, co otworzyło drogę do beatyfikacji[28][33]. Beatyfikacja odbyła się 12 września 2021 w świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie wraz z beatyfikacją Czcigodnego Sługi Bożego kard. Stefana Wyszyńskiego, a przewodniczył jej w imieniu papieża Franciszka kard. Marcello Semeraro – prefekt Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych[34][35]. Na uroczystość beatyfikacji skomponowano specjalny hymn na chór i orkiestrę Błogosławiona matko niewidomych do muzyki Piotra Pałki i słów s. Damiany Laske FSK[36]. Ponadto na uroczystość tę przygotowano specjalny lipowy relikwiarz przedstawiający jej wyrzeźbione dłonie, które delikatnie opuszkami palców czytają napisany pismem brajlowskim fragment Psalmu 126, z umieszczonym w kapsule fragmentem kostnym, a który został zaprojektowany przez s. Albertę Chorążyczewską FSK, a wykonał go rzeźbiarz Marek Szala[37].
Jej wspomnienie liturgiczne zostało wyznaczone na dzień 19 maja[38].
Odznaczenia
30 kwietnia 1925 jako przewodnicząca Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Warszawie została odznaczona przez Prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za ofiarną i filantropijną działalność[39]. Następnie zarządzeniem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z 11 listopada 1935 otrzymała jako przełożona generalna Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża – Złoty Krzyż Zasługi za zasługi na polu pracy oświatowej i społecznej, a w szczególności za pracę z niewidomymi[8][40]. Ponadto postanowieniem z 13 października 2009 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego, w uznaniu wybitnych zasług w działalności społecznej na rzecz osób niewidomych i słabowidzących została pośmiertnie odznaczona Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[41], a jej uhonorowanie nastąpiło 15 października tegoż roku podczas obchodów w Belwederze Międzynarodowego Dnia Osób Niewidomych[42].
Upamiętnienie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0_%D0%B4%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0_%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D1%96%D0%B9_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%96_%D0%A7%D0%B0%D1%86%D1%8C%D0%BA%D1%96%D0%B9_%D0%BD%D0%B0_%D0%B1%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D1%83%2C_%D0%B4%D0%B5_%D0%B2%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8C%2C_%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B0_%D0%A6%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0.jpg/200px-%D0%9C%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D1%80%D1%96%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0_%D0%B4%D0%BE%D1%88%D0%BA%D0%B0_%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D1%96%D0%B9_%D0%A0%D0%BE%D0%B7%D1%96_%D0%A7%D0%B0%D1%86%D1%8C%D0%BA%D1%96%D0%B9_%D0%BD%D0%B0_%D0%B1%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D1%83%2C_%D0%B4%D0%B5_%D0%B2%D0%BE%D0%BD%D0%B0_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B8%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8C%2C_%D0%91%D1%96%D0%BB%D0%B0_%D0%A6%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/84/%D0%96%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%B2%D1%83%D0%BB._%D0%9A%D0%B8%D1%97%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0%2C4.jpg/200px-%D0%96%D0%B8%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%80_%D0%B2%D1%83%D0%BB._%D0%9A%D0%B8%D1%97%D0%B2%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%B0%2C4.jpg)
Poeta Jan Lechoń tak o niej w 1942 pisał[43]:
Matko Czacka, która kijkiem szukasz sobie drogi
I masz w oczach niewidzących niebios spokój błogi
I wśród głodu, nędzy, zbrodni wciąż uśmiech panieński,
Której modłów chętnie słucha Jezus Nazareński,
Między Polską a Chrystusem Ty arko przymierza
Włącz nas wszystkich, i mnie także, do twego pacierza.
Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych w Laskach oraz Dom Pomocy Społecznej dla Niewidomych Mężczyzn Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Niepołomicach noszą jej imię[44]. Ponadto jedną z ulic w Niepołomicach nazwano jej imieniem[45] oraz jedna z alei w Laskach nosi również jej imię[46]. Jej imię nosi także jeden z domów o nazwie „Dom Norweski im. Matki Elżbiety Czackiej” zbudowany w Schronisku dla Osób Niepełnosprawnych, placówce macierzystej Fundacji im. Brata Alberta w Radwanowicach[47].
Na fasadzie pałacu Branickich w Białej Cerkwi (miejscu jej urodzenia) umieszczono dwujęzyczną tablicę pamiątkową informującą o tym wydarzeniu oraz wmurowano inną dwujęzyczną tablicę pamiątkową przy wejściu do kościoła św. Jana z Dukli w Żytomierzu, do którego często uczęszczała przebywając w tej miejscowości[48]. W sierpniu 2021 otwarto w Laskach jej izbę pamięci, w której eksponowane są pamiątki pozostawione przez nią, m.in.: brajlowska maszyna do pisania, zegary brajlowskie, klęcznik, łóżko, habit, sandały czy włosiennica[22]. 5 września tegoż roku odbyła się premiera w Laskach filmu dokumentalnego jej poświęconego Widzieć w ciemności w reżyserii Piotra Górskiego[49]. Poczta Polska 12 września 2021 z okazji jej beatyfikacji wprowadziła do obiegu znaczek pocztowy o nominale 4 zł z jej wizerunkiem w nakładzie 168 000 sztuk, projektu Bożydara Grozdewa (wraz z kopertą FDC)[50].
Zobacz też
- Święci i błogosławieni Kościoła katolickiego
- Polscy święci i błogosławieni
- Modlitwa za wstawiennictwem świętych
Uwagi
- ↑ Beatyfikacji dokonał w imieniu papieża, kard. Marcello Semeraro (prefekt Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych).
- ↑ Miała trójkę rodzeństwa: Pelagię (1868–1950), Tadeusza Adama (1872–1944) i Stanisława (1874–1937)[3][4].
- ↑ U pradziada Tadeusza Czackiego, występowała krótkowzroczność, a starszy z jej braci – Tadeusz, po I wojnie światowej został osobą niewidomą. Ponadto popełniono w jej wypadku nieumyślnie kilka błędów, np. pozwalano na wpatrywanie się w słońce, czytanie i naukę przy słabym świetle lamp naftowych czy też niezbyt dbano o właściwy dobór szkieł okularów (→ Żółtowski 1999 ↓ ).
- ↑ Pierwsza nazwa Zgromadzenia brzmiała Siostry Niewidome św. Franciszka Serafickiego (→ Przybył-Sadowska 2015 ↓, s. 105).
- ↑ Triuno (dosł. „troista jedność”) to nazwa nadana wspólnocie stworzonej przez matkę Elżbietę Różę Czacką w Laskach. Nazwa ta miała z jednej strony wyrażać cześć dla Trójcy Świętej, tzn. akcentować jej religijny charakter, a z drugiej stanowić odzwierciedlenie struktury samej grupy, którą na równych prawach tworzyli niewidomi, świeccy współpracownicy Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi i zakonnice ze Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża[19].
Przypisy
- ↑ Przybył-Sadowska 2015 ↓, s. 97.
- ↑ Łobacz 2018 ↓.
- ↑ a b Marek JerzyM.J. Minakowski Marek JerzyM.J., Róża «Siostra Elżbieta» hr. Czacka z Czacza h. Świnka (ID: 3.529.186), [w:] Wielka genealogia Minakowskiego [online], sejm-wielki.pl [zarchiwizowane z adresu 2023-02-02] .
- ↑ [TYLKO U NAS] S. R. Podgórska: Matka Elżbieta Czacka nigdy nie traciła nadziei. Wszystko zawierzyła Panu Bogu i ofiarowała Mu swoje przyszłe, przeszłe i teraźniejsze krzyże [online], radiomaryja.pl, 6 września 2021 [zarchiwizowane z adresu 2021-09-15] .
- ↑ a b c Kim była matka Elżbieta Róża Czacka? [online], ekai.pl, 18 sierpnia 2021 [zarchiwizowane z adresu 2022-07-03] .
- ↑ a b c Łobacz 2018 ↓, s. 46.
- ↑ a b c O pewnym upadku z konia, cerowaniu skarpetek i bardzo, bardzo zdeterminowanej kobiecie – Anna Kołowiecka [online], trakt.org.pl [zarchiwizowane z adresu 2022-10-01] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q r Matka Elżbieta Róża Czacka – najważniejsze wydarzenia życia [online], zakony-zenskie.pl, 29 marca 2021 [zarchiwizowane z adresu 2022-10-06] .
- ↑ a b c d e f g h i j k l Żółtowski 1999 ↓.
- ↑ Matka Elżbieta Czacka [online], triuno.pl [zarchiwizowane z adresu 2023-03-06] .
- ↑ Łobacz 2018 ↓, s. 46–47.
- ↑ a b c d e f Łobacz 2018 ↓, s. 47.
- ↑ a b c Łobacz 2018 ↓, s. 48.
- ↑ Przybył-Sadowska 2014 ↓, s. 183.
- ↑ Przybył-Sadowska 2014 ↓, s. 185.
- ↑ Przybył-Sadowska 2014 ↓, s. 187.
- ↑ Łobacz 2018 ↓, s. 49.
- ↑ Przybył-Sadowska 2014 ↓, s. 190.
- ↑ WładysławW. Gołąb WładysławW., Triuno. Dar dla Dzieła Lasek [online], laski.edu.pl, 16 marca 2016 [zarchiwizowane z adresu 2022-10-04] .
- ↑ a b c d e f g h i j 15 maja 1961: śmierci Matki Elżbiety Róży Czackiej [online], mt514.pl, 15 maja 2021 [zarchiwizowane z adresu 2022-12-06] .
- ↑ Kuczyńska-Kwapisz i Dycht 2019 ↓, s. 83.
- ↑ a b W Laskach pod Warszawą otwarto Izbę Pamięci Matki Elżbiety Róży Czackiej [online], ekai.pl, 18 sierpnia 2021 [zarchiwizowane z adresu 2022-10-07] .
- ↑ Elżbieta od Ukrzyżowania Pana Jezusa FSK [online], geni.com [dostęp 2021-08-25] .
- ↑ Nowenna – dzień 9 – Gdybym mówił językami ludzi i aniołów, [w:] Bł. Matka Elżbieta Róża Czacka [online], czacka.blogspot.com [zarchiwizowane z adresu 2022-05-10] .
- ↑ a b c Przybył-Sadowska 2015 ↓, s. 30.
- ↑ StanisławS. Librowski StanisławS., Jadwiga WianejaJ.W. Szachno Jadwiga WianejaJ.W., Wykazy dziesiętne akt Archiwum Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża w Warszawie. (PDF), „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, 35, Lublin: Ośrodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych przy Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, 1977, s. 19–28, ISSN 0518-3766, OCLC 8571505579 [zarchiwizowane z adresu 2020-04-10] .
- ↑ a b c d e ~1961~ Róża Czacka (Elżbieta) [online], newsaints.faithweb.com [dostęp 2018-01-28] (ang.).
- ↑ a b c d Cud za przyczyną Matki Elżbiety Czackiej [online], kosciol.wiara.pl [zarchiwizowane z adresu 2022-05-10] .
- ↑ MagdalenaM. Gronek MagdalenaM., Beatyfikacja kard. Stefana Wyszyńskiego oraz s. Róży Marii Czackiej – 12 września w Warszawie [online], dzieje.pl, 24 kwietnia 2021 [zarchiwizowane z adresu 2022-09-29] .
- ↑ WładysławW. Gołąb WładysławW., Ks. Władysław Korniłowicz (Oczekiwanie na beatyfikację), swiatbrajla.org.pl, sierpień 1984 [zarchiwizowane z adresu 2023-04-19] .
- ↑ Promulgazione di Decreti della Congregazione delle Cause dei Santi, 10.10.2017 [online], press.vatican.va, 10 października 2017 [zarchiwizowane z adresu 2022-09-22] (wł.).
- ↑ “Jestem świadkiem, że cuda się zdarzają”. Uzdrowione podzieliły się swoim świadectwem [online], beatyfikacja.info [zarchiwizowane z adresu 2022-05-10] .
- ↑ Promulgazione di Decreti della Congregazione delle Cause dei Santi [online], press.vatican.va [zarchiwizowane z adresu 2023-03-08] (wł.).
- ↑ Komunikat Arcybiskupa Metropolity Warszawskiego, [w:] Archidiecezja warszawska [online], archwwa.pl, 23 kwietnia 2021 [zarchiwizowane z adresu 2021-06-13] .
- ↑ EdytaE. Bieńczak EdytaE., Beatyfikacja kard. Stefana Wyszyńskiego i Matki Elżbiety Czackiej. Kościół zyskał dwoje błogosławionych [online], rmf24.pl, 12 września 2021 .
- ↑ Oficjalne hymny na beatyfikację ks. kard. S. Wyszyńskiego i Matki Elżbiety Róży Czackiej [online], radiomaryja.pl, 8 sierpnia 2021 [zarchiwizowane z adresu 2022-09-26] .
- ↑ Przed beatyfikacją (3): Relikwie i relikwiarze [online], beatyfikacja.info [zarchiwizowane z adresu 2021-10-26] .
- ↑ Znamy daty wspomnień liturgicznych matki Czackiej i ks. kard. S. Wyszyńskiego [online], radiomaryja.pl, 30 sierpnia 2021 [zarchiwizowane z adresu 2023-04-19] .
- ↑ Monitor Polski nr 102 z 2 maja 1925, poz. 435. (PDF), [w:] Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej, scan.lex.pl, 2 maja 1925 [zarchiwizowane z adresu 2022-05-10] .
- ↑ M.P. z 1935 r. nr 258, poz. 309
- ↑ M.P. z 2010 r. nr 28, poz. 315
- ↑ Odznaczenia dla zasłużonych dla osób niewidomych [online], prezydent.pl, 15 października 2009 [zarchiwizowane z adresu 2021-12-10] .
- ↑ MarekM. Wójtowicz MarekM., Służebnica Boża Róża Czacka, [w:] Apostolstwo Modlitwy [online], ampolska.co, 26 kwietnia 2020 [zarchiwizowane z adresu 2022-09-25] .
- ↑ Domy opieki dla dorosłych osób niewidomych [online], cylex-polska.pl [zarchiwizowane z adresu 2022-05-10] .
- ↑ Niepołomice (ul. Siostry Elżbiety Czackiej) (mapa) 1:6000 [online], pl.mapy.cz [dostęp 2021-08-27] .
- ↑ Laski (Aleja Matki Elżbiety Róży Czackiej) (mapa) 1:6000 [online], pl.mapy.cz [dostęp 2021-08-27] .
- ↑ Schronisko dla Osób Niepełnosprawnych w Radwanowicach [online], albert.krakow.pl [zarchiwizowane z adresu 2022-09-21] .
- ↑ TeresaT. Cwalina TeresaT., Z Żytomierza na Ukrainie o projekcie Język otwiera świat [online], laski.edu.pl, 4 października 2018 [zarchiwizowane z adresu 2022-10-04] .
- ↑ „Widzieć w ciemności”. Nowy film dokumentalny o matce Elżbiecie Czackiej, [w:] Archidiecezja warszawska [online], archwwa.pl, 31 sierpnia 2021 [zarchiwizowane z adresu 2023-04-19] .
- ↑ 2021.09.12 Beatyfikacja Matki Elżbiety Róży Czackiej, [w:] Katalog Znaków Pocztowych [online], kzp.pl [zarchiwizowane z adresu 2022-12-09] .
Bibliografia
- JadwigaJ. Kuczyńska-Kwapisz JadwigaJ., MarzenaM. Dycht MarzenaM., Myśl i praktyka tyflopedagogiczna Matki Elżbiety – Róży Czackiej. (PDF), „Forum Pedagogiczne”, Wol. 9 nr 1, Warszawa: Wydział Nauk Pedagogicznych. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2019, s. 77–92, ISSN 2083-6325, OCLC 1242149303 [zarchiwizowane z adresu 2022-05-10] .
- MałgorzataM. Łobacz MałgorzataM., Róża Czacka (1876-1961) pionierka polskiej tyflologii, założycielka Dzieła Lasek, niewidoma matka niewidomych. (PDF), „Scientific Bulletin of Chełm. Section of Pedagogy”, Nr 2, 2018, s. 45–53, ISSN 2084-6770, OCLC 1242149907 [zarchiwizowane z adresu 2021-09-14] .
- ElżbietaE. Przybył-Sadowska ElżbietaE., Początki Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża w Laskach w świetle materiałów archiwalnych. (PDF), „Studia Religiologica”, Nr 47 (3), Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2014, s. 179–196, ISSN 0137-2432, OCLC 999098399 [zarchiwizowane z adresu 2022-05-10] .
- ElżbietaE. Przybył-Sadowska ElżbietaE., Triuno. Instytucje we wspólnocie Lasek 1911-1961. (PDF), Kraków: Wydawnictwo „Libron”, 2015, ISBN 978-83-65148-26-1, OCLC 953142890 [zarchiwizowane z adresu 2022-10-03] .
- MichałM. Żółtowski MichałM., Blask prawdziwego światła. Matka Elżbieta Róża Czacka i jej dzieło, wyd. 1, Lublin: ER-ART, 1999, ISBN 83-88281-10-0, OCLC 605934312 [zarchiwizowane z adresu 2021-08-29] .
Linki zewnętrzne
- Czacka Róża, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-08-29] .
- Róża Czacka w bazie YouTube
- Beatyfikacja kard. Stefana Wyszyńskiego i matki Elżbiety Czackiej [online], beatyfikacja.info [zarchiwizowane z adresu 2021-09-27] .
- Towarzystwo Opieki nad Ociemniałymi w Laskach [online], laski.edu.pl [dostęp 2021-08-27] .
- Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża (oficjalna strona) [online], triuno.pl [dostęp 2021-08-27] .
- Krajowe Duszpasterstwo Niewidomych [online], dn.triuno.pl [dostęp 2021-08-27] .
- JacekJ. Moskwa JacekJ., Tajemnica promieniowania dzieła Matki Czackiej [online], wiez.pl, 14 kwietnia 2021 [zarchiwizowane z adresu 2022-07-03] .
- PWN: 3888942